VoetbalRacisme

De witte KNVB presenteert maatregelen tegen racisme

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg en Sport), Eric Gudde (directeur betaald voetbal KNVB), minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), en Jan Dirk van der Zee (directeur amateurvoetbal KNVB) tijdens de presentatie van het aanvalsplan om racisme en discriminatie op en rond voetbalvelden tegen te gaan. Beeld ANP

In Amsterdam presenteerden de KNVB en het kabinet twintig maatregelen onder de naam ‘Ons voetbal is van iedereen’. Daarmee moet racisme uit het voetbal worden geweerd. Maar is dat genoeg? 

De aanloop was lang, de verwachtingen waren torenhoog. Voorkomen, signaleren en sanctioneren. Dat zijn de kernwoorden die de KNVB en het kabinet aan het van tevoren breed aangekondigde plan tegen racisme verbindt.

De presentatie, zaterdag in Amsterdam, begon met beelden van de tranen van Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira. Het ruwe racisme, waarmee hij in november vorig jaar bij voetbalclub FC Den Bosch te maken had – ‘Kankerzwarte’, ‘Zwarte Piet’, ‘Kanker­katoenplukker’, oerwoudgeluiden – zinderde weken na.

De start van de presentatie legde volgens Jacco van Sterkenburg, verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, direct een pijnpunt bloot. Hij onderzoekt al jaren racisme in het voetbal en was zaterdag aandachtig toeschouwer. De definitie van racisme die de KNVB hier hanteert, is best beperkt, zegt hij. “Racisme is meer dan wangedrag en spreekkoren in de stadions. De nadruk ligt te veel op de schandelijkste vormen van racisme. Waar zijn maatregelen rond inclusie en diversiteit? Online racisme, de rol van media, zoals stereotypering rond huidskleur? Dat wordt niet belicht. Daarover moet je het gesprek durven aangaan, en dat mis ik in dit plan.”

Racisme is geen nieuw probleem binnen het voetbal, maar het kreeg hernieuwde aandacht door de affaire-Mendes Moreira. De gebeurtenissen in Den Bosch lijken een momentum te hebben gecreëerd voor de KNVB om over te gaan tot handelen.

Voor het antiracismeplan is 14 miljoen euro vrijgemaakt, over een periode van drie jaar. Het richt zich vooral op het intensiever opsporen en het harder straffen van racisme. Met een reeks bewustzijnsprogramma’s hopen de KNVB en het kabinet de bredere voedingsboden van racisme aan te pakken.

“Dit plan had er al veel eerder moeten zijn’, zegt Van Sterkenburg. “Akkoord, er wordt 14 miljoen uitgetrokken door het Rijk. Dat toont engagement. Een krachtig statement leek hier het doel, maar waarom is het nu pas een grote discussie?”

‘Waar zijn de mensen over wie we het hebben?’

Onder de naam ‘Ons voetbal is van iedereen’ stelden ministers Bruno Bruins (Sport) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en de KNVB-directeuren Eric Gudde (betaald voetbal) en Jan Dirk van der Zee (amateurvoetbal) twintig actiepunten voor. Die samenstelling riep ongemak op bij John Olivieira, voorzitter van de Europese antidiscriminatie-organisatie Football Against Racism in Europe (Fare). “Waar zijn de mensen van kleur, over wie we het hebben? Zij zijn op geen enkele manier betrokken. Het zijn een paar grijze duiven op een podium. Dit was een mooi moment om hen aan bod te laten komen. Deze samenstelling laat eigenlijk zien hoeveel werk er nog moet worden gedaan.”

Ook Van Sterkenburg constateert een gebrek aan zelfreflectie binnen de KNVB. Wil je als voetbalbond een debat voeren over racisme, dan moet je zelf het goede voorbeeld geven, vindt hij. “Dat betekent dat je zelf ook inclusief en diverser moet zijn. In het plan zie ik daarvan niets terug. Diversiteit zorgt ervoor dat racisme sneller wordt geïdentificeerd en minder gebagatelliseerd. Eric Gudde en Jan Dirk van der Zee hebben zelf weinig of niet te maken met racisme, zijn zich vaak niet bewust van het probleem. Voor mij geldt hetzelfde, dat realiseer ik me ook.”

Een greep uit de maatregelen

Voorkomen

-Een denktank en een ‘antiracismeteam’ moeten helpen de KNVB oplossingen aanreiken.

-Een fairplay-traject op clubs en op scholen moet jongeren bewust maken voor effecten van discriminatie

-Scheidsrechters worden geschoold om discriminatie te herkennen en rapporteren.

-Clubs uit het betaalde en het amateurvoetbal krijgen trainingsprogramma’s rond bewustwording onder vrijwilligers, coaches en scheidsrechters

Signaleren

-Scheidsrechters moeten na elke wedstrijd aangeven of er sprake was van discriminatie tijdens een wedstrijd

-Stadions krijgen slimme camera’s

-Er komt een meldingsapp waar supporters anoniem melding maken van wantoestanden op de tribune

Sanctioneren

-Ondernemen voetbalclubs te weinig actie, riskeren ze puntenaftrek

-Er komen ook langere stadionverboden, tot het dubbele van de huidige strafmaat (tien jaar)

-In mei benoemt de KNVB voor zowel voor het betaald als het amateurvoetbal speciaal aanklagers discriminatie

-Binnen de tuchtcommissie komt een speciale Kamer discriminatie

Uit onderzoek bleek in 2014 al dat de samenstelling van de voetbalwereld, bijvoorbeeld in bestuurs- en coachfuncties, voornamelijk wit is. Voor dat hardnekkige probleem is geen oplossing gekomen. Van Sterkenburg: “Je hebt creatieve oplossingen nodig. Een quotum bijvoorbeeld tijdens sollicitatieprocedures, zoals in American football. Nieuwe kennis halen bij wetenschap, of in het buitenland. Dat is nu te weinig gebeurd.”

Volgens Van Sterkenburg verzeilt de KNVB in een netelige situatie als het als overwegend wit voetbalbolwerk het belang en de koers rond racisme bepaalt. “De voetbalwereld is best conservatief. Over dit onderwerp moet anders worden nagedacht. Het moet met nieuwe perspectieven worden benaderd. Dat dit plan hier door vier witte mannen werd gepresenteerd, is een gemiste kans.”

Olivieira is wel blij dat voor deze kwestie geld is vrijgemaakt. “Dat was nodig. Een bedrag van 14 miljoen, het is een mooie headline. Prachtig hoor die plannen, maar is er een nulpunt gecreëerd? Waarop gaan we de KNVB straks beoordelen of afrekenen?”

Lees ook: 

‘Het racisme stopt, of wij stoppen’

Tegen racisme in stadions is onvoldoende opgetreden, vindt RKC-voetballer Mario Bilate. ‘Ein-de-lijk’ is er nu een aanvalsplan.

Racisme moet het voetbal uit door langere stadionverboden, anonieme meldingen en rapporten van scheidsrechters

In Amsterdam presenteerden de KNVB en het kabinet twintig maatregelen onder de naam ‘Ons voetbal is van iedereen’. Daarmee moet racisme uit het voetbal worden geweerd.

KNVB: FC Den Bosch nam te laat afstand van racisme

Had FC Den Bosch het racisme van zijn eigen supporters afgelopen november kunnen voorkomen? Ja, zei de aanklager betaald voetbal op een tuchtzitting in Zeist.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden