Column Henk Hoijtink

De VAR, verblindende illusie en Michel Platini

Raakte ik aan een praattafel toch weer verzeild in het gezever over de VAR. Ik zei dat we er niet meer over moeten praten, dat vermoeiende, oeverloze, o zo voorspelbare onderwerp. Dat kan niet, zei de presentator.

Zoals beelden met een vergrootglas worden bekeken, teruggespoeld, stilgezet, vertraagd afgedraaid, zo wordt ook aan de praattafels alles uitgeknepen.

De VAR, zeg ik, levert per saldo niets op. In een contactsport zijn acties – geen twee zijn er werkelijk gelijk – niet eenduidig uit te leggen of te ontleden. Eerlijkheid is een illusie, of anders gezegd: wat eerlijk zou zijn, of oneerlijk, is zo vaak niet tot achter de komma vast te leggen.

Met of zonder VAR, het maakt in (gevoeld) voor- en nadeel voor clubs over een seizoen niets uit, denk ik. De VAR leidt vooral tot méér discussie, verongelijktheid, gezever, juist doordat het besef van de illusie van eerlijkheid en van het misbruik van dat woord doordringt. Is het dat, afgezet tegen de uiteraard juiste correcties, dan waard? Ik denk het niet.

Geen Einstein

Dit zeg, denk en schrijf ik niet nu, dit zei, dacht en schreef ik voor de invoering van de VAR. Het verbaasde me dat zo weinigen het ook zo wilden zien, en toch ook weer niet: het is een verblindende illusie, die van de eerlijkheid. Je hoefde geen Einstein te zijn om op je vingers te kunnen natellen hoe het zou lopen.

Ik voer hier graag Michel Platini op, de verketterde voetbalbestuurder. Hij was tegen technische hulpmiddelen. Wat hem in het gekonkel van het pluche ook allemaal te verwijten moge zijn, kon het niet zo zijn dat híerin de oud-topvoetballer nog wel te herkennen was? De voetballer die weet dat menig beeld niet zomaar van de context in het spel te isoleren is, die weet dat er vertekening in slowmotion kan schuilen.

(Denk ook in een ander opzicht dezer dagen even aan hem. Platini bood kleinere landen meer kansen met minder zware voorronden als die via welke nu Ajax, PSV, Feyenoord en AZ de Europese groepsfases bereikten.)

Deze week werd met de microscoop vastgesteld dat Ajacied Veltman – hij kon van zijn levensdagen niet bij de bal – met een voet buitenspel stond. Zo stonden ze ook al met de schouder buitenspel, de punt van de elleboog, de pink. Het druist volledig in tegen de geest van de regel (ingesteld tegen het balletjesafwachten van het schoolplein) en tegen het gevoel voor het spel.

Verongelijkheid

Niet voor niets zei al een andere oud-topvoetballer, Ronald Koeman, dat het doorslaat. Bekijk niet alles zo minutieus, zei hij. Maar dat – ook te voorzien – is het probleem: die weg terug is er niet meer in dit tijdsgewricht van verongelijktheid, van het recht op ons recht of dat waarvan we denken dat het ons recht is. Niet alles kunnen bekijken als de middelen daartoe er wel zijn, nee, dat zal nooit meer worden gepikt.

Dat geronk ook vooraf, over de grote belangen die het zouden rechtvaardigen. In de top zijn de belangen juist helemaal niet groot. Voor de rijke topclubs, continu verzekerd van bergen geld aan sponsoring en tv-gelden, is het resultaat of een al dan niet onterecht afgekeurd doelpunt niet bepalend: dit keer niet gewonnen, volgend jaar een nieuwe kans. Op de kleinere Nederlandse schaal vallen clubs hooguit om als er geen centen meer zijn, niet door dat afgekeurde doelpunt of door eens een degradatie.

Het was allemaal bombastische interessantdoenerij. Maar nu zitten we ermee en we komen er niet meer van af: beeldschermen als in een ruimtevaartstation en turende mannetjes die een spel in stukjes snijden – aan flarden soms, ja.

Ik schud het hoofd en, ja, ik denk aan Michel Platini.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden