Sport en corona

De sportzomer wankelt: ‘De lol van de beleving is honderd keer sterker met publiek’

Bij Nederland-Letland waren vijfduizend toeschouwers aanwezig, die vooraf allemaal waren gestest. Beeld ANP / Remko de Waal
Bij Nederland-Letland waren vijfduizend toeschouwers aanwezig, die vooraf allemaal waren gestest.Beeld ANP / Remko de Waal

Na de sportief stille zomer van 2020 beloofde die van 2021 weer een oranje kleur te krijgen. Maar met de huidige ongunstige coronacijfers dringt de vraag zich op hoe realistisch dat is. In de cultuursector worden evenementen alweer uitgesteld. Welke scenario’s liggen er voor de sporttoernooien klaar? Drie organisatoren vertellen over hun dilemma’s en zorgen.

EK voetbal: ‘De lol van de beleving is honderd keer sterker met publiek’

Hoe belangrijk het voor het EK voetbal in juni is dat er bij de wedstrijden van het Nederlands elftal in de Johan Cruijff Arena straks publiek wordt toegelaten? “Dat is essentieel”, zegt Gijs de Jong, secretaris-generaal van de KNVB en tevens directeur van het Europese toernooi in Nederland. “We hebben veel wedstrijden gezien zonder publiek, dat is gewoon niks. De lol van de beleving is honderd keer sterker met publiek. Elke bezoeker meer dan één is winst, en ik denk dat het kan. Als we doorzetten met vaccineren, de meest kwetsbare mensen op 1 juni een prik hebben gehad en de zorg ontlast is, dan moet het mogelijk zijn een goed gevuld stadion te hebben.”

Nederland speelt in Amsterdam de eerste drie groepsduels op het EK. Daarnaast vindt één duel in de achtste finale in het Ajax-stadion plaats. Coronaminister Hugo de Jonge zei afgelopen week te verwachten dat het toelaten van publiek bij het EK mogelijk is. Hoeveel mensen durfde hij niet te zeggen. Gijs de Jong ziet dat als een ‘hoopvol signaal’. Zaterdag bij Nederland-Letland zaten vijfduizend mensen, die vooraf allemaal waren getest. Zo waren er eerder ook experimenten bij wedstrijden in Almere en Nijmegen. “Daaruit is 1 procent van de besmettingen vooraf onderschept en achteraf is gebleken dat het niet tot uitbraken heeft geleid.”

Marge van anderhalve meter loslaten

Toegangstesten in combinatie met de CoronaCheckapp zullen waarschijnlijk ook bij het EK worden gehouden. Volgens minister De Jonge zou dan in het stadion de marge van anderhalve meter losgelaten kunnen worden. Aan het begin van het seizoen waren in het stadion bij wedstrijden van Ajax vijftienduizend mensen welkom en die bleven wel op anderhalve meter. Dat aantal is voor de KNVB de ‘ondergrens’ voor het EK. Dat compenseert ook de financiële schade. Gijs de Jong: “Elke Oranje-interland zonder publiek kost de KNVB minstens één miljoen euro aan recette en commerciële activiteiten. Dat doet pijn.”

Voorzitter Aleksander Ceferin van de Europese voetbalfederatie verklaarde al dat een EK zonder publiek geen optie is. De Uefa wil uiterlijk op 7 april van de KNVB weten hoeveel toeschouwers er straks in Amsterdam welkom zijn. Daarvoor moet het Outbreak Management team (OMT) eerst een besluit nemen. Dat komt volgende week, verwacht staatssecretaris Blokhuis. Rond

20 april beslist de Uefa dan of het EK in twaalf landen gehouden kan worden of dat er landen afvallen. Gijs de Jong heeft voor dat laatste ‘geen enkele aanwijzing’.

De KNVB is al maanden in overleg met het ministerie van vws over verruimingen voor het voetbal, en met de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema over het EK. Minister De Jonge denkt dat het met gebruik van toegangstests in mei weer mogelijk moet zijn om publiek toe te laten bij wedstrijden. De KNVB denkt aan de laatste vier speelronden in de eredivisie, de laatste drie in de eerste divisie en de play-offs. De Jong: “Vorig jaar aan het begin van het seizoen hebben we 130 wedstrijden in de ere- en eerste divisie deels met publiek gespeeld. Een clusterbesmetting is daarbij niet opgetreden.”

John Graat

De baan wordt afgedekt tegen de regen tijdens de partij tussen Robin Haase en de Chileen Cristian Garin op het grastoernooi van Rosmalen in 2019. Beeld ANP / Koen Suyk
De baan wordt afgedekt tegen de regen tijdens de partij tussen Robin Haase en de Chileen Cristian Garin op het grastoernooi van Rosmalen in 2019.Beeld ANP / Koen Suyk

Tennistoernooi Rosmalen: ‘De vraag is hoe de sponsors reageren’

Eén ding weet Marcel Hunze zeker: mocht het tennistoernooi van Rosmalen dit jaar opnieuw geen doorgang vinden, dan heeft dat absoluut geen consequenties voor de toekomst. En hetzelfde geldt voor de Dutch Masters, het paardensportconcours in Den Bosch dat na de afgelasting in maart voorlopig is verschoven naar eind april.

Als directeur van beide evenementen zit het hoofd van Hunze vol scenario’s. Opnieuw een streep erdoor, uitstel, geen of beperkt publiek. “Het scenario met ‘volledig publiek’ hebben we wel uitgewerkt, maar volgens mij kunnen we dat rustig in de ijskast laten liggen”, zegt Hunze. “Voor het tennistoernooi wil ik tussen nu en drie weken wel helderheid hebben.”

Er zijn al tennissers vastgelegd en ook is Hunze voortdurend in gesprek met de partners. “De vraag is hoe de sponsors staan in de verschillende scenario’s. Voor de een is exposure belangrijk, voor de ander de aanwezigheid van publiek om hun producten te verkopen.” Een Vip-dorp? Hunze weet het niet.

Afgezien van de financiën zijn volle tribunes in de ogen van Hunze vooral belangrijk voor de sfeer en de beleving van het evenement. Hij realiseert zich hoe doods het terrein van het Autotron in Rosmalen eruit zal zien als de tennissers van 7 tot en met 13 juni alleen lijnrechters, ballenkinderen en journalisten als ‘toeschouwers’ hebben.

In het belang van de sport

Wat drijft Hunze als directeur van Libéma Events dan toch om evenementen te organiseren? Als belangrijkste reden geeft hij aan ‘het belang van de sport’. “De tennissers en de ruiters willen graag hun beroep uitoefenen en voor hen is het hun inkomstenbron. En als zij niet op het hoogste niveau kunnen presteren en zich niet met anderen kunnen meten, is dat niet goed voor de topsport in het algemeen.”

Financieel is het niet aantrekkelijk, erkent Hunze. “Geld levert het sowieso niet op. Het doel is om te zorgen dat je break-even speelt. Soms lukt dat, soms heb je een klein verlies. Als je niet organiseert, heb je ook een verlies. Zonder evenementen heb ik ook kosten: personeelskosten, kantoorkosten, et cetera. Als je puur naar jezelf kijkt, kun je je afvragen waarom je het zou doen. Het belang van de topsport en de topsporter is absoluut een drijfveer en motivatie om toch te organiseren.”

Fred Buddenberg

Reservespelers op de tribune tijdens de FIH Pro League wedstrijd Nederland-Duitsland, begin maart, in het Wagener Stadion. De hockeywedstrijd werd vanwege de geldende coronamaatregelen zonder publiek gespeeld. Beeld ANP / Willem Vernes
Reservespelers op de tribune tijdens de FIH Pro League wedstrijd Nederland-Duitsland, begin maart, in het Wagener Stadion. De hockeywedstrijd werd vanwege de geldende coronamaatregelen zonder publiek gespeeld.Beeld ANP / Willem Vernes

EK hockey: ‘De maatschappelijke activiteiten gaan we missen’

Lang dachten de organisatoren van de EK hockey in Amsterdam dat hun evenement slechts in beperkte mate last zou hebben van corona. Begin juni, dan zou het toch weer beter moeten zijn? Maar inmiddels nadert de deadline waarop een eventuele kaartverkoop op z’n laatst moet starten: eind april, over een maand. “Het begint nu spannend te worden”, verklaart Erik Gerritsen, directeur van de Nederlandse hockeybond.

De KNHB werkt met drie scenario’s: volle tribunes, een anderhalvemetervariant en geen publiek. Het evenement afblazen, is geen optie; dit toernooi is ook een kwalificatiemoment voor de volgende WK. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het vooruitzicht van minder of geen toeschouwers grote zorgen baart. “Wij hebben de ticketinkomsten echt nodig om het evenement financieel te kunnen dragen.”

De begroting van vijf miljoen euro keldert naar ongeveer 3,5 miljoen

De laatste EK in eigen land, vier jaar geleden, was tien dagen lang uitverkocht. Ongeveer 95.000 toeschouwers moedigden de Oranje-teams aan. Daar was ook nu weer op gerekend. De begroting van vijf miljoen euro keldert in het anderhalvemeterscenario naar ongeveer 3,5 miljoen en in het geval van lege tribunes zakt het verder naar rond de 2 miljoen.

Dan wordt het snijden in de uitgaven: geen speciale EK-activiteiten bij de clubs in de regio bijvoorbeeld en een kleinschaliger opzet van het urbanhockey op de pleintjes in de stad. Het parahockeytoernooi voor spelers met een beperking is inmiddels gecancelled. “Wij grijpen zo’n evenement ook altijd aan om de band tussen breedte- en topsport te versterken en om meer kinderen met hockey in aanraking te brengen. Die activiteiten zijn van waarde, maatschappelijk ook. Dat gaan we in de beperkte scenario’s volledig of deels missen.”

En wat blijft er over van de magie van tophockey, in een verlaten en stil Wagener Stadion? Het voelt al snel minder speciaal. “Dat is een gevaar, meer nog bij ons dan ­bijvoorbeeld in het voetbal. Daar zie je in ieder geval nog die waanzinnig grote stadions op de achtergrond.”

Daarom wordt er veel aandacht besteed aan de aankleding van de tribunes met onder meer grote sponsordoeken, in de hoop ook dat dat de geldschieters tevreden houdt. “De meeste bedrijven die ons sponsoren, doen dat mede vanwege de evenementen. Als die niet doorgaan, worden de contracten minder waard.”

Met het ministerie van vws worden momenteel gesprekken gevoerd over een hogere subsidie en over wat er straks mag, mede ook naar aanleiding van de Field Lab-­experimenten – de proeven met toeschouwers bij sportwedstrijden en theatervoorstellingen. “Wij hopen nog steeds een van de eerste evenementen te zijn waar het publiek weer op een reguliere manier bij kan zijn. Het kan veilig, weten we nu, als je het goed organiseert. En het zit in de genen van hockeypubliek om zich netjes te gedragen en protocollen te volgen.”

Esther Scholten

Lees ook:

De onzekerheid over de Spelen is voor sporters een mentaal mijnenveld

Het is voor topsporters moeilijker dan ooit om de focus vast te houden. Onzekerheid regeert. ‘De vraag of de sport alle opofferingen nog wel waard is, komt nu eerder naar boven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden