Sport en bewegenTweedehandsspullen

De Sportspullenbank helpt mensen met weinig geld in beweging te komen: ‘Sporten betekent meedoen met de samenleving’

Fatma Yilmaz: “Ik zou hier niet gezien willen worden als ouder. Er wordt in de wijk veel geroddeld en in de meeste culturen is trots belangrijk.” Beeld Arie Kievit
Fatma Yilmaz: “Ik zou hier niet gezien willen worden als ouder. Er wordt in de wijk veel geroddeld en in de meeste culturen is trots belangrijk.”Beeld Arie Kievit

De eerste Sportspullenbank van Nederland helpt mensen met een kleine beurs in beweging te komen. Een derde van de kinderen die sportspullen krijgen, heeft obesitas. ‘Mijn cijfers laten de gevolgen van de politieke keuzes zien.’ Deel 9 van een serie over sport in de samenleving anno 2022.

Esther Scholten

Tientallen gebruikte hockeysticks liggen opgestapeld in boodschappenkarretjes. Even verderop wachten afgedankte voetbalshirts op nieuwe eigenaren, net als dozen vol met gympen. De sortering op maat verraadt de zorg waarmee deze tweedehandsspullen worden behandeld. Ze zijn Erna Truijens ook veel waard. “Het faciliteren van trots; dat kan hiermee.”

Welkom in de eerste Sportspullenbank van Nederland, gesitueerd in het iconische Haka-gebouw in Rotterdam waar ooit, hoe toepasselijk, een handelscoöperatie huisde die sociaal-economisch zwakkeren van betaalbare waren voorzag.

Sporten is zo veel meer dan een uurtje bewegen bij een vereniging, stelt Truijens, die de initiator en voorzitter is van de bank. Ze praat in uitroeptekens, om de urgentie van haar verhaal te onderstrepen. Meteen bij binnenkomst is haar enthousiasme duidelijk. Een boks als begroeting? Of toch handen schudden? Nee hoor, daar wil ze niets van weten. Een omhelzing met twee armen volgt.

“Sporten betekent meedoen met de samenleving, ergens bij horen, je fit en vrolijk voelen en natuurlijk fysiek in goede conditie blijven. Dat kan bij een vereniging, maar ook op het plein in de wijk. Alleen heb je dan wel sportspullen nodig en dat is voor veel meer mensen dan we denken een uitdaging.”

Duurzame bijvangst

Daarin schuilt de waarde van deze spullen, zegt Truijens, die het tegengaan van verspilling als duurzame bijvangst ziet. In het eerste jaar van haar bestaan, tussen maart 2021 en maart 2022, heeft de Sportspullenbank 3834 stuks weggegeven: 70 procent kleding, 20 procent materialen en 10 procent schoenen. Dat gebeurt in samenwerking met negentien maatschappelijke organisaties.

Tweedehandstennisrackets bij de Sportspullenbank.  Beeld Arie Kievit
Tweedehandstennisrackets bij de Sportspullenbank.Beeld Arie Kievit

In een hoek van de loodsachtige ruimte drinkt Truijens op deze doordeweekse ochtend koffie met een aantal vrouwen. Fatma Yilmaz is van Team Toekomst. Zij werft kinderen voor sportactiviteiten in de wijk Delfshaven. “Als wij van trainers of ouders signalen krijgen dat er geen geld is om iets te kopen, dan gaan we naar Erna. De ouders komen hier niet. Dat stukje eer moet je beschermen.”

Truijens: “Schaamte is een van de grote problemen bij armoede. Wat wij in Nederland stelselmatig doen, is mensen klein maken. Je hebt geen nagel om je kont te krabben en dan moet je tegen iedereen steeds ‘dankjewel’ zeggen. Zo werkt het systeem. Maar zo doen wij het dus niet.”

Veel geroddel in de wijk

Yilmaz: “Ik zou hier niet gezien willen worden als ouder. Er wordt in de wijk veel geroddeld en in de meeste culturen is trots belangrijk. Als een trainer mij vraagt om voor een paar scheenbeschermers te zorgen, dan geven wij die aan de moeder of vader met de mededeling: ‘hier is een cadeau’. We zeggen nooit: ‘ik heb dit geregeld’.”

Truijens: “Jij mag de spullen ook gewoon pakken, als je het maar opschrijft. Zo hou ik overzicht qua uitgifte. Van de kinderen die spullen hebben gekregen, kampt 35 procent met obesitas. Voor mij is dat de werkelijke relevantie. Het gaat dus ook over preventie. Mijn cijfers laten de gevolgen van de politieke keuzes zien.”

De materialen, verkregen via 26 inzamelpunten bij verenigingen en buurthuizen in Rotterdam, worden op twee manieren weggegeven. Instanties zoals Team Toekomst ‘shoppen’ er en Truijens gaat zelf met spullen bij clinics en toernooitjes langs. Dan mogen alle deelnemers ter plekke iets uitkiezen.

Erna Truijens: ‘Schaamte is een van de grote problemen bij armoede. Wat wij in Nederland stelselmatig doen, is mensen klein maken.’ Beeld Arie Kievit
Erna Truijens: ‘Schaamte is een van de grote problemen bij armoede. Wat wij in Nederland stelselmatig doen, is mensen klein maken.’Beeld Arie Kievit

“Als je wil dat mensen structureel gaan bewegen, moet je niet alleen naar de sportverenigingen kijken. Die zitten tegenwoordig aan de randen van de stad. Straatprogrammering is laagdrempelig.”

Daarin speelt Lou-Aisa Dors, die ook aan de koffie zit, een centrale rol. Namens Sportbedrijf Rotterdam gaat zij de activiteiten op de 32 Cruyff Courts en Krajicek Playgrounds in de stad coördineren. “Er gebeurt nu veel, maar niemand weet wat anderen doen.”

Structuur brengen in de straat

Truijens vindt dat geweldig. “We moeten ons realiseren dat we de straat nooit georganiseerd krijgen. Het meest effectieve is om in het ongeorganiseerde een beetje structuur aan te brengen.” Ze ergert zich aan ‘al die tonnen die in commissies worden gestopt en al die hoogleraren die theoretiseren over de beweegarmoede’. “We hebben doeners nodig.”

Karen Welp van de organisatie Buurtklimaatje is het met haar eens. Zij zoekt tussen de stapels met spullen naar attributen die spelenderwijs uitnodigen tot bewegen. Zoals plastic stoepranden, om een bal tegenaan te gooien, of walking-ski’s. “Het is hier net een snoepwinkel”, constateert ze blij.

“De kracht van onderop moet beter benut worden”, vindt Welp. “We zijn veel tijd kwijt aan beleid, terwijl er al zo veel is in de wijken. De beleidsmakers spreken over de problemen: te weinig beweging, kwetsbare mensen. Als je al in de wijk bent, zie je juist mensen met talent. Neem nou de dames van Team Toekomst. Die initiatieven moet je een zetje geven. Kijk naar wat voor parels er al zijn in een buurt en doe daar iets mee.”

Ballen en ander materiaal in de Sportspullenbank.  Beeld Arie Kievit
Ballen en ander materiaal in de Sportspullenbank.Beeld Arie Kievit

Zelf organiseert Welp een ‘leefstraat’, om samen te bewegen en elkaar te ontmoeten. Ze hoopt daarmee te laten zien hoe de openbare ruimte anders gebruikt kan worden. Voorlopig start ze noodgedwongen met een ‘leefstoep’, omdat de vergunning nog niet rond is.

Truijens ondersteunt zulke initiatieven graag. Als het aan haar ligt, breidt de Sportspullenbank ook uit naar andere steden. “Als moeder vind ik dat alle kinderen gelijke kansen moeten hebben. Daarom ben ik ermee begonnen. Heel idealistisch. Inmiddels weet ik dat de vraag onder volwassenen nog groter is. Sport is een krachtig middel, dat de sociale cohesie in gemeenschappen kan vergroten. Dat is voor iedereen goed, jong en oud.”

Lees ook:

Te veel sporters haken af door een onnodige blessure

Bij de bestrijding van de bewegingsarmoede in Nederland is blessurepreventie een vergeten onderwerp. VeiligheidNL luidt de alarmbel. Deel 8 van een serie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden