AnalyseNederlands elftal

De opvolger van Koeman bij Oranje: een gelouterde tussenpaus of keuze voor vernieuwing?

Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt en Virgil van Dijk (vlnr) discussiëren met assistent-bondscoach Dwight Lodeweges, tijdens een training in de aanloop naar de EK-kwalificatiewedstrijd tegen Duitsland, september 2019. Lodeweges neemt voorlopig waar voor Koeman.Beeld ANP

Wat betekent het vertrek van Ronald Koeman voor Oranje? De KNVB kan voor zijn opvolging grofweg vier verschillende wegen inslaan.  

Het mag gerust een gevoelig verlies voor het Nederlands elftal worden genoemd, het plotselinge afscheid van bondscoach Ronald Koeman. Hij gaf de laatste twee jaar leiding aan een proces dat Oranje nationaal en internationaal weer wat aanzien gaf. Maar als een wonderdokter zag hij zichzelf niet. Hij zal nu ook de eerste zijn om te benadrukken dat het lot van Oranje niet alleen van hem afhangt. Dat zou pas echt zorgelijk zijn.

Wie zijn opvolger ook wordt, aan het geraamte van Oranje hoeft niet ingrijpend gesleuteld te worden. Verspreid over Europa laat een mix van jongere en meer ervaren internationals zien mee te kunnen op topniveau. Het is de verdienste van Koeman dat hij hen vertrouwen gaf, maar óók met beide benen op de grond hield. Zonder overdreven empathie, realistisch in zijn inschatting van hun kwaliteiten en niet dogmatisch in zijn spelopvatting, werkte hij met zijn natuurlijke charisma aan het nieuwe Oranje.

Wat voor type coach moet er komen en voor hoe lang? 

Koeman had niets te verliezen toen hij na opeenvolgende debacles in 2018 aantrad. Voor zijn opvolger ligt dat anders. Krijgt die net zo veel krediet van media en spelers, het respect vanwege zijn status als groot voetballer van weleer? De KNVB heeft eerst wat kernvragen te beantwoorden: wat voor type coach moet er nu eigenlijk voor de groep komen, en voor hoelang?

Tien maanden voor het verplaatste EK en met zeven interlands voor de deur dit najaar, is de keuze voor een direct beschikbare tussenpaus misschien verleidelijk. Een gevestigde waarde die het klappen van de zweep kent. Dus tóch weer Louis van Gaal, Bert van Marwijk, Henk ten Cate of desnoods Guus Hiddink? Wellicht dat hun generatiegenoot Dick Advocaat bij Feyenoord inspirerend werkt. Leeftijd lijkt dan van minder belang dan ervaring. De rol van bondscoach draait ook primair om het managen van een stel miljonairs en het soms bijpassende ego, hen psychologisch scherp stellen op het juiste moment en goed kunnen communiceren over lastige keuzes.

Lichting jongere, innovatieve trainers

De KNVB kan ook kiezen voor de langere termijn en de weg van vernieuwing. Het recente succes van een lichting jongere, innovatieve trainers bewijst dat je geen topvoetballer geweest hoeft te zijn om een topcoach te zijn. De Duitse school onder leiding van Jürgen Klopp en types als Thomas Tuchel en Julian Nagelsmann in zijn spoor, lijkt fysiek en tactisch een nieuwe standaard neer te zetten. Maar dat doen zij wel bij clubs waar ze alles op de schop mogen nemen, van voeding tot trainingsmethodes.

PSV is met Roger Schmidt nu ook aan zo’n experiment begonnen. Nadeel: zo grondig kan een bondscoach niet te werk gaan in de spaarzame tijd die hij met zijn spelers heeft. Jürgen Klinsmann weet hoe dat is, als bondscoach. Hij is vrij en zette ooit als aanhanger van de Hollandse School een omslag in het Duitse voetbal naar een veel offensievere cultuur in gang. 

Of wordt gekozen voor de oudgedienden van Oranje? Frank de Boer is beschikbaar, maar zijn drie laatste avonturen bij Inter, Crystal Palace en Atlanta United werden mislukkingen. Mark van Bommel is ook genoemd, net als Phillip Cocu, Giovanni van Bronckhorst en Peter Bosz. Dat trio ligt wel vast bij hun clubs in Engeland, China en Duitsland. 

Zelfkritische Virgil van Dijk in de rol als cultuurbewaker

De laatste optie is dat Dwight Lodeweges, de assistent die het nu even overneemt, aan het roer blijft. Lodeweges heeft geen grote reputatie en zijn uitstraling is bescheiden. Maar hij is ervaren (62), kent alle overwegingen van Koeman en het klimaat in de huidige selectie. Daarbij is voor de zelfkritische captain Virgil van Dijk sowieso een belangrijke rol als cultuurbewaker weggelegd. De topverdediger van de Engelse kampioen Liverpool vormt met De Ligt, Wijnaldum, Blind, De Jong, Depay, De Vrij en Van de Beek een relatief jonge kern die dit jaar de wetten van het internationale topvoetbal weer iets beter leerden kennen.

Het is een team waarvan de verwachtingen hoog zijn – wat het instapmoment voor een nieuwe bondscoach wat minder ideaal maakt. Want als het niet goed gaat, ligt het aan de nieuwe bondscoach. Gaat het wel goed, dan heeft vooral Koeman toch het fundament gelegd. 

Lees ook: Koeman tekent voor twee jaar in Barcelona

Het is woensdag officieel: bondscoach Ronald Koeman stapt over naar zijn droomclub FC Barcelona. De coach tekent een contract voor twee jaar, en laat zijn overeenkomst met de KNVB ontbinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden