Het zwemstadion dat werd gebruikt voor de Spelen in 2016 is tegenwoordig verlaten en leeg.

Olympische erfenis

De olympische erfenis bestaat toch vaak uit verlaten tribunes en losliggende stoeptegels

Het zwemstadion dat werd gebruikt voor de Spelen in 2016 is tegenwoordig verlaten en leeg.Beeld REUTERS

Veel nieuw gebouwde accommodaties liggen er na de Spelen ongebruikt en vervallen bij. In Rio de Janeiro mag zelfs niemand het olympisch park nog op: te gevaarlijk.

Het zag er zo prachtig uit in de zomer van 2016, toen mensen als Michael Phelps en Katie Ledecky er naar gouden plakken zwommen. Nog geen vier jaar later liggen het zwembad en ook andere locaties op het olympisch park van Rio de Janeiro er zo verwaarloosd bij dat de veiligheid niet meer kan worden gegarandeerd. Een Braziliaanse rechter besloot vorige week dat niemand toegang mag hebben tot het terrein waar het hart van de laatste Zomerspelen klopte. Stroomkabels zijn gestolen, wandpanelen hangen er los bij, stoeptegels liggen los. Oorzaak van de verpaupering: geen gebruik, geen onderhoud. Geld om de boel af te breken is er niet. 

Het zijn beelden die in de jaren na de Spelen vaker opdoken. Uit Athene bijvoorbeeld, waar de accommodaties van 2004 er overwoekerd en treurig bij liggen. De erfenis van het evenement voldoet lang niet altijd aan de beloften die het Internationaal Olympisch Comité (IOC), organisatiecomités en politici vaak doen over het effect van de Spelen. “De voorspellingen vooraf zijn vaak erg rooskleurig”, zegt Thomas Peeters, sporteconoom aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. “Maar voor de Spelen worden meestal accommodaties gebouwd waar verder helemaal geen behoefte aan is.” 

Het Velodrome in Rio de Janeiro brandde al eens half af.Beeld AP

Voetbalstadions Qatar zullen na 2022 zelden vol zitten 

Voor grote voetbaltoernooien geldt soms hetzelfde. De stadions mét verkoeling die in Qatar verrijzen voor het WK zullen na 2022 zelden vol zitten. Peeters deed eerder onderzoek naar de nalatenschap van de WK’s voetbal in Zuid-Afrika (2010) en Brazilië (2014) en stelde vast dat de kosten absoluut niet tegen de baten opwogen. “Maar voetbalstadions worden na toernooien meestal nog wel gebruikt”, zegt hij. “De erfenis van de Spelen is vaak schrijnender.”

Verreweg het duurzaamste en economisch verstandigste is het volgens Peeters om zeker de Zomerspelen voortaan altijd op dezelfde plek te houden. Of om de sporten over meerdere, bestaande locaties op een continent te verspreiden. “Het aankomende EK voetbal dat in twaalf landen in bestaande stadions wordt gespeeld, is een mooie stap voorwaarts. De Uefa kan dat doen omdat die al veel geld verdient aan de Champions League. De Fifa heeft zo’n lucratief toernooi niet en is financieel veel meer afhankelijk van het WK. Ook voor het IOC zijn de Spelen op steeds vaste plekken heel oninteressant.” 

Als de Spelen steeds in een andere stad plaatsvinden, houdt het IOC de touwtjes strak in handen, zegt Peeters. “De opbrengsten van sponsoring, tickets en uitzendrechten komen grotendeels bij het IOC terecht. Dat kan het IOC afdwingen omdat er vaak genoeg kandidaatssteden zijn. Typerend genoeg zijn de enige winstgevende Spelen ooit die van 1984 in Los Angeles geweest. Er was toen maar één kandidaat.”

Sinds vrijdag hangt er een slot op de hekken rond het voormalig Olympisch park van Rio. Het is gesloten op last van een rechter vanwege de veiligheid. Beeld AP

Wel streven naar verduurzaming

Toch streeft het IOC wel naar verduurzaming, met meer gebruik van bestaande accommodaties, zegt Maurits Hendriks, technisch directeur van sportkoepel NOC-NSF. In Tokio deze zomer wordt volgens hem zeker de helft van de onderdelen in bestaande accommodaties gehouden. “Deels zelfs in accommodaties van de Spelen van 1964. Hoe duurzaam wil je het hebben?”

Hendriks geeft paardensport, tafeltennis en judo als voorbeeld. “De judowedstrijden zijn in de hal waar Anton Geesink in 1964 al goud won. In de haven komen accommodaties voor bijvoorbeeld BMX, maar die worden na de Spelen netjes afgebroken. Japanners gaan ongelooflijk efficiënt met hun ruimtes om. Het olympisch stadion en het zwembad zijn nieuw, maar die zullen zeker gebruikt blijven worden.”

Ook Hendriks wordt ‘niet vrolijk’ van de beelden uit Rio. “Er zijn genoeg voorbeelden van mooie legacy, zoals Londen in 2012 en Barcelona in 1992, maar er zijn ook slechte voorbeelden. En die doen extra pijn.”

Lees ook:

De Spelen gingen, de vervuilde lucht keerde terug

Het handbalstadion was demontabel, de vis van het juiste keurmerk en de medailles deels gerecycled. Rio deed zijn best duurzame Spelen te organiseren. Dat was een lastige, bijna onmogelijke, opgave.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden