null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

ColumnJohn Graat

De Nederlandse sport heeft zijn eigen toeslagenaffaire

John Graat

De nasleep van het turnschandaal doet mij steeds meer denken aan die van de toeslagenaffaire. Slachtoffers die alom op begrip konden rekenen, moesten telkens nieuwe pijn ondergaan door het onvermogen van instanties. De toeslagenaffaire ondermijnde het vertrouwen in de overheid, het turnschandaal doet dat stilaan voor ons zo geprezen nationale topsportstelsel.

Verdrietig maakte deze week de gedachte aan al die oud-turnsters die na jaren stille ellende hun mond open durfden te doen. Weer is pijnlijk duidelijk geworden hoe de Nederlandse topsport de afgelopen decennia gefixeerd was op prestaties, maar het vangnet niet goed regelde. Ja, op papier. Sinds 2003 is er het Instituut voor Sportrechtspraak (ISR). Dat kan mensen die over de schreef gingen onderzoeken en bestraffen.

Dit ISR moet ook oordelen over Marc Overmars. Je houdt je hart vast. Ajax meldde deze week dat een eigen onderzoek zijn wangedrag (lees: dickpic, ‘denigrerende en kwetsende opmerkingen’) heeft bevestigd. En, citaat: “Alle meldsters geven aan dat zij het moeilijk vinden ongewenst gedrag bij vertrouwenspersonen of binnen de organisatie aan de orde te stellen, omdat zij bang zijn voor repercussies.”

Deze vrouwen bij Ajax kunnen maar beter niet te veel hopen op het ISR. Al jaren zijn er signalen dat dit instituut slecht werk verricht. In januari 2021 stelden in Trouw diverse (ervarings)deskundigen de onvolkomenheden aan de kaak. Vraagtekens werden gezet bij de onafhankelijkheid van mensen voor wie het een bijbaantje is. De oud-turnsters vertelden destijds al over de botte bejegening bij het onderzoek, het gebrek aan kennis en vooringenomenheid bij de ondervragers en de incomplete gespreksverslagen.

Een wasstraat voor grensoverschrijdende coaches

Wat deed het kabinet toen die kritiek in oktober ook door de Kamer werd geuit? Het ISR kreeg wat extra geld. Wat deden sportkoepel NOC-NSF en de bonden? Niets. De Nederlandse sport heeft het te druk met de verblindende jacht op goud, waarbij de subsidies gekoppeld zijn aan finaleplaatsen en medailles. In dit door onze overheid gestimuleerde model was voor welzijn en veiligheid van sporters nooit zoveel aandacht. Als het misgaat? Collateral damage. Wie in de topsport bekommerde zich om het ISR? Niemand.

Ooit ging mijn dochter op turnen. Ze hield het een jaartje vol. Een vogelnestje was al een crime. Gelukkig maar. Ze was geen Stephanie Tijmes, Joy Goedkoop of een van die andere vrouwen die als kind ten prooi vielen aan intimidatie, machtsmisbruik, manipulatie en uitsluiting. Zij hoopten op een veroordeling van coach Vincent Wevers, de man die tierde, intimideerde en eetstoornissen veroorzaakte. Maar hij is door het ISR vrijgesproken. Reden: het onderzoek deugde van geen kanten. Eerder gingen al drie van de vier aangeklaagde turntrainers vrijuit. Eentje werd schuldig bevonden, maar hij kreeg geen straf. Hij traint nu in Duitsland.

Zo ontpopt het ISR zich eerder als een wasstraat voor grensoverschrijdende coaches dan als de instantie die onrecht vaststelt. Kan dit nog langer aan de sportwereld worden overgelaten? Behoort deze kindermishandeling sowieso niet in het strafrecht?

Mijn dochter ging hockeyen en zit nu in een gezelligheidsteam. Gelukkig bleef ze ver van de top verwijderd. We kennen sinds kort de hoge prijs van het hockeygoud in Tokio. Zoals er misstanden in het triatlon, roeien en dansen boven water kwamen. Er loopt een onderzoek in het judo. Wat mogen de moedige slachtoffers verwachten? Ik vrees vooral frustraties en schofferingen. De turnbond gaat in beroep in de zaak-Wevers. Ik ben bang dat het wrijven in een vlek is.

Lees ook:

Turncoach Vincent Wevers vrijgesproken van grensoverschrijdend gedrag

Vincent Wevers voegt zich in de groeiende rij met vrijgesproken turntrainers. Betekent dit vonnis het failliet van de tuchtrechtspraak in misbruikzaken?

Column Marijn de Vries

Hoe kan het dat we de slachtoffers niet geloven?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden