Winterspelen

De Nederlandse shorttrackers zijn één grote familie

Lara van Ruijven (r), Yara van Kerkhof (l) en Suzanne Schulting juichen na het winnen van de 3000 meter relay bij de Europese kampioenschappen shorttrack in 2019.  Beeld ANP
Lara van Ruijven (r), Yara van Kerkhof (l) en Suzanne Schulting juichen na het winnen van de 3000 meter relay bij de Europese kampioenschappen shorttrack in 2019.Beeld ANP

Het Nederlandse shorttrackteam overwon in vier jaar veel zware tegenslagen, maar staat nog steeds fier rechtop. In de gelederen ontwikkelde zich de mogelijke koningin van de komende Winterspelen: Suzanne Schulting.

Kick Hommes

Het was afgelopen mei, op een moment dat de Spelen in Peking nog ver weg leken, dat bondscoach Jeroen Otter de shorttrackers van de Nederlandse ploeg in twee groepen opsplitste. Telefoons moesten worden ingeleverd. De ene groep vertrok naar Roermond, en moest op steps naar het noorden. De andere groep kwam vanuit Groningen op de fiets. Eén gps-apparaat mocht mee. Ze volgden het Pieterpad. Halverwege, bij een overnachting in het Gelderse Braamt, wisselden de ploegen van vervoermiddel.

Het verrassingskamp was een manier om de teamgeest goed te krijgen bij de shorttrackers, op weg naar het belangrijkste toernooi in vier jaar. Belangrijk om te laten zien dat wie individueel wil winnen, een team nodig heeft om dat te bereiken. Doodop kwamen ze bij de finish. Maar ze hadden het gehaald. Otter kreeg ze niet klein.

De shorttrackers in Nederland, verenigd in de nationale trainingsselectie shorttrack NTS, willen in Peking meer dan in Zuid-Korea, vier jaar geleden. Toen presenteerde de ploeg zich voor het eerst echt op het hoogste internationale podium, met vier medailles. Suzanne Schulting won goud, zilver was er voor Sjinkie Knegt en Yara van Kerkhof, en de aflossingsploeg bij de vrouwen won onverwacht brons. Dit jaar is er kans op meer. Selma Poutsma en Xandra Velzeboer zorgden voor een kwaliteitsimpuls, terwijl Schulting uitgroeide tot de beste ter wereld. Zij kan vijf keer goud winnen.

Gespietste knie

Tegelijk ging sportieve voorspoed de afgelopen vier jaar hand in hand met menselijk leed. Eerst was daar de vermeende dopingzaak tegen Yara van Kerkhof. Daarna scheurde Jasper Brunsmann alles af in zijn knie, nadat een scherpe schaats hem spietste. En Avalon Aardoom moest op haar 22ste stoppen vanwege een hartafwijking.

Maar de twee zwaarste beproevingen kwamen nog harder binnen. In 2019 kreeg Otter net voor het EK in eigen land bericht uit Bantega. Zijn beste schaatser, Sjinkie Knegt, had een zwaar ongeluk gehad met een houtkachel. Knegts lichaam zat onder de brandwonden. Er werd getwijfeld of hij ooit nog kon schaatsen.

Net toen Knegt weer was hersteld, kwam de volgende klap. In de zomer van 2020, tijdens het traditionele zomerkamp van de ploeg in het Pyreneeëndorp Font-Romeu, werd Lara van Ruijven onwel. Ze overleed enkele dagen later aan de gevolgen van een anti-immuunziekte. De lege plek in de kamer, aan de eettafel, op het ijs. Het was er ineens. Dat Otter toen geen familie van schaatsers liet overkomen, was kenmerkend. Het team, dat bewust ook 48 uur niet van elkaars zijde week, moest er samen uitkomen.

Hoe typeer je zo’n groep mensen? De term familie is goed gekozen, zegt teamleider Koen Hakkenberg, die tijdens wedstrijden assistent is van Otter. Het is meer dan een elftal, waar een coach boven de spelers staat. Iedereen is vertrouwd met elkaar. Het is een symbiose, van een mannenteam, een vrouwenteam en de staf. Zoals Otter altijd zegt: “Ik zie ze zes dagen 24 uur per dag. En op de zevende dag appen we.”

De synergie binnen de Nederlandse ploeg is uniek in de shorttrackwereld, zeggen ook schaatsers die regelmatig aansluiten bij de ploeg. De Belgische Hanne DeSmet durft wel te stellen dat geen ander land zo hecht is met elkaar. “Ik hoor er ook helemaal bij, als hun ‘schaats-Belg’. Ik denk dat dat ook de kracht is: het is niet tegen elkaar, maar met elkaar beter worden.”

De shorttrackploeg rust even uit tijdens een training in het Thialfstadion in Heerenveen, zomer 2020. Beeld ANP
De shorttrackploeg rust even uit tijdens een training in het Thialfstadion in Heerenveen, zomer 2020.Beeld ANP

Man-vrouwverdeling

Wat ook helpt is dat de afgelopen jaren de begeleidingsstaf amper is veranderd. Otter als coach, Koen Hakkenberg als teamleider, Wilf O’Reilly als disciplinemanager en daarnaast fysio’s, datawetenschappers en Kip Carpenter als materiaalspecialist. Er wordt de laatste jaren wel bewust geprobeerd om de man-vrouwverdeling zo representatief mogelijk te maken. Dat was ook een vraag vanuit de rijdersgroep. Een schaatsster die iets wil bespreken, ligt dan liever bij een vrouw dan een man op de massagetafel. Dat leidt tot andere gesprekken. Hakkenberg: “Het is geen mannenwereld, waarin mannengrappen worden gemaakt en vrouwen misschien worden overruled. Dat is wel iets waar we op letten.”

Bondscoach Otter is in de ploeg de professor. Innovaties komen bijna altijd bij hem vandaan, zegt Hakkenberg. “Dan zie je andere teams weer kijken: komen die Nederlanders weer aan.” Hoogtepunt was dat Otter twee jaar geleden zijn nieuwe bladblazer en amateur-jetpack, bedoeld om de schaatsers een versnelling te geven, op nationale televisie kon presenteren. Niet alles werkt, lacht Hakkenberg, als hij die anekdote hoort. “Maar bij innovatie blijft altijd wel iets plakken.”

Tegelijkertijd is Otter een vaderfiguur, maar ook de botte bijl. Op sportief vlak kan Otter keihard zijn. Hakkenberg: “Jeroen is heel gedreven, wil alleen maar winnen. Ten koste van alles.” Het is ook een rol. Otter moest zijn ploeg ‘leren winnen’. Daarom stimuleert hij ook situaties waarin rijders fouten maken. Hij liet Schulting bewust tegen grenzen aanlopen.

Teamgevoel bouwt Otter op door onverwachte situaties te creëren. Bijvoorbeeld dus steppen door Nederland. En hij liet de ploeg in 2011, een jaar na zijn eigen aanstelling, vanuit Font-Romeu onaangekondigd 1700 kilometer naar huis fietsen. Twee jaar geleden wilde hij de ploeg in groepjes op een vlot in de Noordzee laten drijven. Dat ging om veiligheidsredenen toch maar niet door.

 Yara van Kerkhof, coach Jeroen Otter en Suzanne Schulting tijdens een training in Thialf.  Beeld ANP
Yara van Kerkhof, coach Jeroen Otter en Suzanne Schulting tijdens een training in Thialf.Beeld ANP

Schulting als grootste favoriet

In die teambubbel groeide vooral Schulting de afgelopen jaren uit tot de misschien wel grootste favoriet voor olympisch eremetaal. Ze groeide als persoon, klinkt het, en op het ijs als veelwinnaar in een sport waar van alles kan gebeuren. De ‘stuiterbal’ van weleer, de typering waarmee Otter haar na haar gouden medaille in Zuid-Korea neerzette, groeide uit tot een vrouw die de sport naar haar hand kon zetten.

Dat heeft met haar eigen ontwikkeling te maken, maar ook het warme bad waarin ze verblijft. In het Nederlandse team kan ze zichzelf zijn. Met alle positieve emotie, waarbij ze haar stem laat horen, de sfeer bepaalt en indien nodig bij vragen iedereen aan de mouw trekt. Maar ook kan ze er haar tranen laten gaan als ze even flink in de stress zit.

Tegelijk geeft ze veel terug. Toen ze de wereldtitel over 500 meter won, waar Van Ruijven nog steeds regerend wereldkampioen op was, ontvouwde zich een van de emotioneelste momenten van de afgelopen jaren. De titel bleef in de ploeg.

Van hot naar her rennen

Natuurlijk is niet alles nog perfect. Zo is de krapte in de staf een aandachtspunt, ook al is de staf uitgebreid van zes naar elf. Hakkenberg: “Als één iemand van ons er niet is, is het voor de rest gelijk van hot naar her rennen.” Bovendien kan groei ten koste gaan van de mensen aan de randen. Daan Breeuwsma, de veteraan die buiten de olympische ploeg is gelaten, wees er in november al op. Pas op dat je aandacht blijft houden voor mensen die niet mee zijn met de A-ploeg. Hij geeft het mee voor een volgende ploeg. Zelf stopt hij na dit seizoen.

De symbiose is richting Peking perfect, zegt Otter. Daar is bij hem geen enkele twijfel over. Knegt is volledig hersteld en rijdt in Peking voor zijn tweede olympische medaille, na het zilver van 2018. Van Ruijven is er in Peking ook nog een beetje bij. Speciaal voor haar is op de mouw van elk schaatspak een hartje in panterprint gedrukt. Het is een ode aan de vrouw die er in persoon aanwezig had moeten zijn. En het is zeker dat mocht Schulting winnen, dat ook voor ‘Laar’ zal zijn.

Otter: “Het is niet altijd hosanna, smiles of happy hour. Het gevaar bestaat dat je meer kijkt naar waar de energie lekt dan waar energie vandaan komt. We hebben wel geprobeerd op dat laatste de focus te leggen. Welke prikkels kunnen wij de rijders geven, zodat ze het gevoel hebben dat ze de beste van de wereld zijn. De komende twee weken moet blijken of onze keuzes daarin de juiste zijn geweest.”

Lees ook:

Is de piek van de populariteit van shorttrack schaatsen bereikt?

De populariteit van shorttrack is flink gestegen. Toch stagneren de kijkcijfers voor het shorttrack al twee jaar. Hoe komt dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden