Bewegingsarmoede

De helft van de Nederlanders kampt met overgewicht. ‘De overheid moet een actieve levensstijl stimuleren’

null Beeld ANP
Beeld ANP

De Tweede Kamer laat zich bijpraten over de bewegingsarmoede in Nederland. ‘Ouderdomsdiabetes komt nu al voor op 25-jarige leeftijd.’

Esther Scholten

Het is Erik Scherder die de politiek een pijnlijke spiegel voorhoudt, tijdens een zogeheten rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over bewegingsarmoede. “Laten we stoppen met praten over gezondheidspreventie”, zegt hij. “Het gaat om gezondheidsbescherming. Dan krijgt de overheid een andere taak.”

De hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Vrije Universiteit, een van de sprekers in Den Haag, hekelt het feit dat de overheid bewegen aan het individu overlaat, uit vrees om te betuttelen. “Dat individu wordt beperkt door het onderwijssysteem en het zittend werken. Bewegingsarmoede vindt systematisch plaats in de gehele samenleving: op de kinderopvang, op school, in de collegebanken, op kantoor, tijdens autoritten, in het openbaar vervoer, in de zorginstellingen. Onbegrijpelijk in het licht van de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog.”

Twee pandemieën

De medische literatuur spreekt van twee pandemieën: Covid-19 en lichamelijke inactiviteit. Die twee hebben een directe relatie met elkaar, benadrukt Scherder. Door bewegingsarmoede brokkelt de binnenwand van bloedvaten af, wat ze kwetsbaar voor virussen maakt. “Laat de overheid een actieve leefstijl stimuleren, waardoor we toekomstige generaties meer beschermen tegen ernstig ziek worden.”

Op dit moment kampt 50 procent van de Nederlanders met overgewicht, 44 procent van de vier tot elf jarigen beweegt te weinig en slechts 28 procent van de gehandicapten doet aan sport tegenover 54 procent van de gehele bevolking.

De cijfers illustreren de urgentie van het probleem, maar ook hoe complex het vraagstuk is. Volgens Erik Lenselink van sportkoepel NOC-NSF vecht Nederland tegen het gevaar van een tweedeling in de samenleving. De participatiegraad onder kwetsbare groepen – zoals mensen met een beperking, armen, nieuwkomers, ouderen en chronisch zieken – blijft nog altijd achter bij de rest van de samenleving.

Iedere doelgroep, regio en leeftijdsgroep vraagt om een eigen aanpak. Dat maakt het ingewikkeld. De rijke schooldag komt ter sprake, net als de gezonde kantine, de buurtsportcoaches en een sportwet. Maar waarvoor neemt wie verantwoordelijkheid? Hoe kan de samenwerking tussen sportverenigingen en onderwijsinstellingen gestimuleerd worden? Wat is een taak van de lokale overheid, wat van de rijksoverheid en wat van welk departement?

‘De avondklok kon ook morgen’

Bewegingsarmoede is een probleem voor de volksgezondheid en de zorg, maar de oplossing ligt volgens Scherder ook op andere terreinen. Bijvoorbeeld ruimtelijke ordening, infrastructuur en onderwijs. “Laat kinderen op school elk half uur drie minuutjes uit hun stoel komen. Dat helpt al en dat kan morgen beginnen.” Dan cynisch: “De avondklok kon ook morgen.”

Zijn boodschap: bewegen moet weer een normaal onderdeel van de dag worden. Een extra uitdaging ligt er wat dat betreft bij de tieners, de leeftijdsgroep met de meeste afhakers. “Ik begrijp wel dat zij graag op de bank liggen; in de puberteit vraagt de ontwikkeling van het zenuwstelsel veel energie. Maar nu bestaat hun dag, gechargeerd gesteld, uit school en gamen.”

Cees Vervoorn van Kenniscentrum Sport & Bewegen wijst erop hoe Frankrijk het plezier in sport en bewegen – essentieel om het vol te houden – juist voor die cruciale leeftijdsgroep heeft verhoogd. “Daar hebben ze voor de twaalf- tot achttienjarigen de best betaalde trainers neergezet.”

Alle sprekers zijn het erover eens dat er om Nederland weer in beweging te krijgen een grotere financiële injectie nodig is dan wat het regeerakkoord nu belooft. De meesten hopen ook op een sturende rol van de overheid. Scherder: “Ouderdomsdiabetes komt in Nederland nu al voor op 25-jarige leeftijd. Dit is hét moment om te spreken over gezondheidsbescherming. De overheid moet die taak overnemen.”

Lees ook:

Nederland komt niet in beweging, en het kwartje wil niet vallen

Twee jaar corona heeft de maatschappelijke relevantie van sport onderstreept. Maar is haar positie in de samenleving ook veranderd? In deel 1 van een serie: de wethouder. ‘Zie sportverenigingen niet louter als hobbyclubs, maar ook als partners in het bevorderen van het welzijn van mensen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden