Reportage WK rugby

De eerste zwarte aanvoerder van het Zuid-Afrikaanse rugbyteam inspireert zijn land

Rugbycoach Kabamba Floors (38) op het trainingsveld van de Maties Rugby Club in Stellenbosch. Beeld Niels Posthumus

Het Zuid-Afrikaanse rugbyteam neemt het zaterdag in de finale op tegen titelfavoriet Engeland. Voor het eerst onder leiding van een zwarte aanvoerder. ‘Hij is mijn idool.’

Rugbytalent Sibabalwe Xamlashe (19) glundert als hij het over het Zuid-Afrikaanse team heeft. Hij staat op het trainingsveld van de Maties Rugby Club van de Zuid-Afrikaanse Stellenbosch Universiteit. Op het WK rugby in Japan nemen de zogenaamde ‘Springboks’ het zaterdag op tegen Engeland. Een herhaling van de finale uit 2007, toen Zuid-Afrika zijn tweede en voorlopig laatste wereldtitel in de wacht sleepte.

“Het is prachtig om ons team zo goed te zien spelen”, zegt Xamlashe. “En vooral dat zij dat doen onder aanvoerder Siya Kolisi. Dat hij na zo’n moeilijke jeugd dit kan bereiken, is inspirerend.”

Een witte sport

Kolisi is de 61ste aanvoerder in de 127-jarige historie van de Springboks, maar de allereerste met een zwarte huidskleur ooit. Tijdens de apartheid was rugby een witte sport. En zelfs nu, 25 jaar later, hebben nog altijd 25 van de 33 internationals een witte huid. Toch oogt dit WK-team nu wel degelijk vrij gemixt. Want van de acht spelers met een donkere huidskleur hebben de meesten een basisplaats.

Het maakt dat het WK rugby ook onder zwarte Zuid-Afrikanen meer leeft dan vroeger. En de aantrekkingskracht van de 28-jarige Kolisi reikt verder dan sportieve trots alleen. “Als je in Zuid-Afrika arm en zwart bent, denk je vaak dat het leven niks voor je in petto heeft”, legt Xamlashe uit. “Siya Kolisi bewijst dat dit niet altijd waar hoeft te zijn, dat je met hard werken alsnog de top kunt bereiken.”

Rugbytalent Sibabalwe Xamlashe Beeld Niels Posthumus

Kolisi’s levensverhaal is bekend in Zuid-Afrika. Hij groeide op in het straatarme township Zwide bij Port Elizabeth. Zijn moeder was zestien toen ze van hem beviel. De finale van het WK rugby 2007 keek het toenmalige rugbytalent noodgedwongen in een kroeg, omdat zijn grootmoeder geen geld had voor een televisie. Zij voedde Kolisi destijds op, omdat zijn moeder een jaar eerder was overleden.

Armen van een doorgewinterde dokwerker

Xamlashe komt uit dezelfde regio als zijn idool. En ook hij is aanvoerder: van het universiteitsteam onder-20 in Stellenbosch. Al is hij nu geblesseerd. Dit jaar werd hij echter met Maties Rugby Club landskampioen in de studentencompetitie. Ook zit hij bij de selectie van de Junior Springboks, het nationale jeugdteam.

Het is moeilijk te geloven dat Xamlashe pas negentien jaar oud is. Hij is niet uitzonderlijk lang, maar zijn schouders en armen zijn gespierd als die van een doorgewinterde dokwerker. “Hij is nog razendsnel ook”, jubelt zijn coach Kabamba Floors, die zijn zwarte kroeshaar bijna lichtgevend wit heeft geverfd. “En mentaal is hij veel verder dan je mag verwachten op basis van zijn leeftijd.” De trainer is dan ook stellig: Xamlashe wordt ooit een Springbok.

Een training van de Maties Rugby Club van de Zuid-Afrikaanse Stellenbosch Universiteit. Beeld Niels Posthumus

Floors (38) kan het weten. Hij was vroeger zelf international. Inmiddels is hij vier jaar verbonden aan Maties Rugby Club, sinds één jaar als hoofdcoach. Het tekent de langzame maar toch ook gestage verandering binnen het Zuid-Afrikaanse rugby: zelfs in Stellenbosch, vaak het hart van wit Zuid-Afrika genoemd, hebben aanvoerder én coach van het rugbytalententeam intussen een zwarte huidskleur.

Toch was er in aanloop naar het WK ook weer een racismeschandaal – bepaald niet voor het eerst. De witte international Eben Etzebeth raakte verwikkeld in een vechtpartij, nadat hij voor een Zuid-Afrikaans café een racistische opmerking zou hebben gemaakt tegen vier zwarte mannen. De rechter buigt zich nu over de zaak. Etzebeth ontkent en staat vandaag waarschijnlijk gewoon in de basis.

Een moedige beslissing

Dat bondscoach Rassie Erasmus de zwarte Kolisi een jaar geleden aanvoerder maakte van het nationale team, noemt Floors daarom wel degelijk ‘een moedige beslissing’. “Kolisi is niet de allerbeste rugbyspeler van Zuid-Afrika”, geeft hij toe. “De keuze voor hem was duidelijk bedoeld als statement.”

De kritiek dat Zuid-Afrika saai rugby speelt, wuift Floors weg. Kwestie van roeien met de riemen die je hebt. Twee jaar geleden verkeerde het Zuid-Afrikaanse rugby nog in een hevige crisis. “Natuurlijk is Engeland is favoriet”, geeft hij toe. “Maar in een finale gaat het er vooral om hoe je omgaat met de druk. En wij hebben als underdog niets te verliezen. Dat we in de finale staan, is al een bonus.”

De Zuid-Afrikaanse Nobelprijswinnaar Desmond Tutu is dat met het eens. Hij schreef in aanloop naar de finale in een open brief aan de Springboks: “Jullie waardigheid, diversiteit en durf werken aanstekelijk. Jullie hebben de rugbytrots van Zuid-Afrika hersteld. En daarmee hebben jullie al gewonnen.”

Lees ook

Hoe rugbydwerg Japan een grote jongen werd

Japanners? Die hielden niet van fysiek contact, heette het vroeger. Als gastland van het WK rugby bewijzen de Dappere Bloesems dat ze tegenwoordig meetellen in de sport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden