ColumnHenk Hoijtink

De blinde vlek van Marco van Basten

Ja hoor, daar spoot de uit te tekenen verontwaardiging weer uit de poriën, daar explodeerde weer het onbegrip, daar werd gefoeterd en gescholden op de Var. Nu was een doelpunt van Liverpool, tegen Everton, afgekeurd. Een aanvaller had een centimeter buitenspel gestaan. Of nee, niet gestaan – je hoeft tegenwoordig niet meer buitenspel te stáán. Het puntje van zijn elleboog had buitenspel gezweefd, geloof ik.

Jij was een ontzettende voorstander van de Var, zei presentator Jack van Gelder laatst in ‘Rondo’ bij Ziggo tegen Marco van Basten, ben je nu genezen? Ja, zei Van Basten volmondig.

Dat niet iedereen kon of wilde voorzien dat de Var hiertoe zou leiden, dat technische hulpmiddelen de absolute eerlijkheid niet zouden brengen, domweg omdat de absolute eerlijkheid niet kan bestaan, niet in het leven en dan natuurlijk ook niet in spel en sport – dat niet iedereen dat kon of wilde voorzien, tja, zo is het nu eenmaal. Maar dat Marco van Basten het niet voorzag, nee, dat begrijp ik niet – of misschien toch ook weer wel.

 Controlfreak

Van Basten is intelligent. Hij doorziet veel, zou je zeggen, en hij doorziet ook veel. Maar spelregels zijn zijn blinde vlek, al heel lang, al ver voordat hij voor de spelregels bij de Fifa kwam. Zo heeft hij sinds eind vorige eeuw met enige regelmaat gezegd dat buitenspel moet worden afgeschaft – buitenspel, nota bene, dé regel die het spel dynamiek verschaft.

Van Basten is óók een controlfreak, iemand die in tunnels kan denken. Over spelregels, over camera’s, heeft hij werkelijk gedacht dat je ermee de volledige controle over het spel moet kunnen hebben – of moet kunnen creëren.

Marco van Basten werd dubbel verblind: door de illusie van absolute eerlijkheid en door de illusie van volledige controle.

“De Var moet er alleen voor grote missers zijn”, zei Van Basten. “Nu wordt het pietluttig: terugkijken of iemand misschien achter de komma een bal tegen zijn linkerarm of -pink heeft gekregen.”

Niet alles terugkijken, die hoor je vaker. Maar, Marco, dat kan dus niet. Ten eerste krijg je dan het definitieprobleem: wat is een grote misser, waar wordt die groot, en waar zou die dat dan nog niet zijn? Dat is in een sport met ontelbare bewegingen, niet één gelijk aan de andere, onvermijdelijk wegzinken in een diep moeras. Ten tweede: niet alles bekijken als de middelen er zijn om alles te bekijken, hou dat maar eens staande, in eerste instantie tegenover de verongelijkte mens en verder doorgedacht in sportrechtelijke zin.

Exegese tot achter de komma

Nee, de Var binnenhalen was onafwendbaar alles binnenhalen: de computerlijnen met hun illusie van een onomstotelijke werkelijkheid, exegese tot achter de komma, tot het pietluttige aan toe, ja.

Ook René van der Gijp voorzag dat niet. We wilden die Var zo graag en nu hebben we dit, riep hij. (We? Hou mij erbuiten, mompelde ik tegen de tv.) Van der Gijp is op een andere manier intelligent dan Van Basten, met zijn vermogen om net een slag anders te denken. Dat ook zij zich zó verkeken, zo blind was het voetbal.

Is het voetbal eerlijker geworden? Dat is onvermijdelijk subjectief. Ik vind van niet. Tegenover juiste correcties – logisch: als je beelden terugziet, zie je het soms beter – staan kronkels met het vergrootglas die de geest van het spel aantasten. Voor de vraag wat zwaarder weegt, dát of een menselijke fout, is het nu te laat.

Maar ik lach er onverminderd om, het machteloze gezeur over de Var, en ik blijf graag luisteren naar Van Basten en Van der Gijp, de originele voetbaldenkers die ze op zoveel andere vlakken zijn.

Henk Hoijtink bespreekt in zijn columns de voetbalwereld. Lees ze hier terug

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden