InterviewEK voetbal

Coach van de EK-favoriet België: ‘De diversiteit in talen en culturen is onze kracht’

De Spanjaard Roberto Martínez, bondscoach van België, topfavoriet voor het EK.  Beeld BELGA
De Spanjaard Roberto Martínez, bondscoach van België, topfavoriet voor het EK.Beeld BELGA

De Spanjaard Roberto Martínez moet als bondscoach van België een gouden generatie eindelijk naar een titel leiden. “Een droom kan alle vermoeidheid doen vergeten.”

De vraag moet maar meteen op tafel. Is het nu of nooit voor België dit EK? Roberto Martínez, sinds augustus 2016 bondscoach van de Rode Duivels, beantwoordt de stelling met een twinkeling in zijn ogen. “Ze zeggen het, hè?” De Spanjaard grijnst, ontspannen achteroverleunend in een vergaderruimte in Tubeke, waar de Belgische voetbalbond is gevestigd.

Martínez (47) kent de heersende gedachte rond zijn ploeg. Spelers als Toby Alderweireld (32), Jan Vertonghen (34), Thomas Vermaelen (35) en Dries Mertens (34) spelen normaal gesproken hun laatste EK. Een laatste kans op Europees goud, een missie die vijf jaar geleden strandde in de kwartfinales. Samen met gevierde collega’s als Kevin De Bruyne (29), Romelu Lukaku (28) en Eden Hazard (30) wordt nu een nieuwe poging gedaan.

“Toen ik hier begon, werd ik geconfronteerd met een term als de gouden generatie”, vertelt Martínez. “Dat vond ik een oneerlijk label. Op dat moment was het nog geen gouden generatie. Pas later, toen we derde werden op het WK, kon je het pas een beetje een gouden generatie noemen. Ook omdat de meeste internationals bij clubs spelen waar verwacht wordt dat ze prijzen winnen. Maar nu of nooit? Nee. Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om het niet ‘nu of nooit’ te laten zijn.”

Cultuur van winnen

Als Martínez de situatie in het Belgische voetbal moet schetsen, dan maakt hij met zijn wijsvingers de vorm van een omgekeerde piramide. “Normaal gesproken bouw je van de bodem naar de top, maar in België is het tegenovergesteld. De meeste internationals spelen bij grote clubs. Zij kunnen omgaan met de druk, zijn het gewend dat ze elke wedstrijd moeten winnen. Dat DNA, een cultuur van winnen, moeten we via deze generatie zien over te brengen op de volgende generaties. En die staan al klaar.”

België, een land met elf miljoen inwoners, staat al drie jaar eerste op de wereldranglijst. Waarom brengt België zo veel getalenteerde voetballers voort? Martínez noemt de visie van de bond, die zo’n vijftien jaar geleden een plan lanceerde om talent te ontwikkelen. En daarnaast: de mentaliteit. “Kinderen zien van jongs af aan de diversiteit in hun land. Verschillende talen, verschillende culturen; telkens moet je je aanpassen aan het feit dat dingen overal weer anders zijn. Je leert luisteren en jezelf aan te passen naar de omstandigheden. Niets bereidt je beter voor op wat tegenwoordig wordt gevraagd in het moderne voetbal.”

Martínez vindt het mooi om te zien hoe de Belgische jeugd de diversiteit in het land omarmt. Zelf was hij net zo. Martínez, geboren in Balaguer, Catalonië, verliet op zestienjarige leeftijd het ouderlijk huis om zijn droom waar te maken bij Real Zaragoza. Toen hij net twintig was, vertrok hij naar Wigan Athletic in Engeland. “Velen vonden dat raar. Waarom zou ik Spanje, een land met mooi weer, lekker eten en goed voetbal, zomaar verlaten? Maar ik merkte dat de mensen er geen open mind hadden. Hier wel. In België worden talenten juist voorbereid om uit hun comfortzone te stappen.”

De Belgische bond deed dat ook door Martínez, die als trainer werkzaam was bij Swansea City, Wigan Athletic en Everton, in 2016 aan te stellen als opvolger van Marc Wilmots. “Een moedige beslissing was dat. Natuurlijk was er in het begin wat twijfel: waarom een buitenlander? De bond gaf mij de kracht om neutraal te zijn. Ik had geen verleden of link met Vlaanderen of Wallonië, daarmee wisten ze dat al mijn beslissingen voetbal-inhoudelijk zouden zijn.”

Mentaliteit kan het verschil maken

Bewust ging Martínez met zijn vrouw en twee dochters wonen in Waterloo, in het centrum van België. “Ik geniet elke dag van de ongekende rijkdom van dit land. Wat hier gebeurt – met Nederlanders, Fransen en Engelstalige families – is een mooie afspiegeling van de wereld. Iedereen respecteert elkaar.”

België, op het EK ingedeeld in poule B met Denemarken, Rusland en Finland, kende een vlekkeloze kwalificatie. Het behaalde de maximale score uit tien wedstrijden. Mooie statistieken, maar het zegt nu niets meer. Martínez: “Toernooivoetbal is erg lastig om te ervaren, simpelweg omdat je niet vaak in die situatie komt. Hoe ga je om met een blessure, een verkeerde beslissing van de scheidsrechter of een tegenstander die beter is dan jij? Daar hebben we stappen in gemaakt.”

Hij bedoelt de ontwikkeling van een winnaarsmentaliteit. De mentale progressie koestert Martínez. “We willen iets bereiken wat onbekend is voor ons. Dan kan mentaliteit het verschil maken. Het EK wordt een interessant toernooi. Er zijn spelers met veel en met weinig wedstrijden in de benen, met zelfvertrouwen dat hoog of laag is, en anderen komen weer terug van blessures. Voetballers zijn geen machines. De laatste jaren hebben we gezien dat er veel te veel wedstrijden zijn. Zeker nu, na de coronapandemie. Maar een droom kan alle vermoeidheid doen vergeten. Niets is mooier dan een eindtoernooi spelen voor je vaderland. Ieder kind wil dat.”

Of hij de gouden generatie straks naar de Europese titel leidt? “Generaties winnen geen prijzen. Alleen teams.”

Lees ook:

UEFA staat bij EK selecties van 26 spelers toe

Bondscoach Frank de Boer mag voor het komende EK een selectie van 26 spelers samenstellen, waar dat normaliter 23 speler was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden