Feyenoord-speler Orkun Kökçü Beeld Pro Shots / Kay Int Veen
Feyenoord-speler Orkun KökçüBeeld Pro Shots / Kay Int Veen

Kleurrijke aanvoerdersband

Campagne tegen racisme en discriminatie in het voetbal is duidelijk nog heel hard nodig

Stefan Keukenkamp

De aanvoerder van Feyenoord weigerde om de kleurrijke aanvoerdersband te dragen tegen alle vormen van discriminatie. Het werpt een schaduw over de OneLove-campagne en laat zien dat er nog een lange weg te gaan is.

‘Kökçü, Kökçü, schijt aan iedereen!’ klonk het zondagmiddag vanuit het uitvak na afloop van de wedstrijd tussen AZ en Feyenoord. Feyenoord-speler Orkun Kökçü stak zijn vuist in de lucht, vormde een hartje met zijn vingers en riep naar de groep supporters: “Ik houd van jullie allemaal”. Luid applaus en gezang volgde.

Een pijnlijk moment, want het was aanvoerder Kökçü die afgelopen zondag weigerde om de kleurrijke OneLove-band te dragen. De Nederlandse voetbalbond vroeg alle aanvoerders in het betaald voetbal om deze band om te doen. Daarmee wilde de KNVB een statement maken tegen alle vormen van discriminatie, en voor verbinding en diversiteit. Het gebeurde rondom coming-outdag, maar gaat volgens de KNVB verder dan de ‘regenboogband’ die aandacht besteedt aan lhbti+. De kleuren symboliseren ras, afkomst en alle genderidentiteiten en seksuele geaardheden.

Niemand verplichten

Kökçü benadrukte dat hij respect heeft voor iedereen ongeacht religie, achtergrond of seksuele voorkeur, maar liet weten dat hij zich door zijn geloofsovertuiging ‘niet de aangewezen persoon voelde om dit te supporten’. Een andere speler, Excelsior-aanvoerder Redouan El Yaakoubi, droeg een alternatieve witte band met daarop het woord ‘respect’. Spelersvakbond VVCS wil uitleg van Kökçü en El Yaakoubi. De zegsvrouw van de KNVB onderstreept dat aanvoerders niet verplicht kunnen worden om mee te doen, ze zijn immers geen werknemer van de bond.

Het werpt wel een schaduw over de OneLove-campagne die in 2020 van start ging als onderdeel van een aanvalsplan tegen racisme en discriminatie in het voetbal. De campagne moest eensgezindheid uitstralen na een stroom aan incidenten, en alle zestig betaaldvoetbalclubs steunden het initiatief.

Geschrokken van reacties

De campagne is hard nodig. Er gaat nog altijd geen voetbalweekend voorbij zonder kwetsende spreekkoren waarbij homo’s het moeten ontgelden. Of zwarte voetballers, als er oerwoudgeluiden klinken. Dat juist de aanvoerder van Feyenoord niet meedoet aan deze actie, noemt Roze Kameraden, een groep Feyenoord-supporters die zich identificeert als lhbti+, ‘heel jammer’.

Bestuurslid Chantal van der Putten wil Kökçü niet veroordelen, maar: “Dat hij religie aanhaalt maakt het heel lastig. Dit heeft niet zoveel met religie te maken, maar gaat over verbinding en is een signaal tegen discriminatie. Het lijkt erop dat hij niet helemaal begreep waar die band nou voor staat.” Aan de andere kant is de druk op voetballers groot van zowel supporters als familie, zeker van diegenen met een andere culturele achtergrond. Wie zich afzet tegen bijvoorbeeld anti-homogeluiden, krijgt een bak ellende over zich heen. “Of je kunt moeilijker aan het werk bij sommige buitenlandse clubs”, weet Van der Putten.

Van der Putten schrok vooral van de manier waarop sommige supportersgroepen reageerden. “Weg met dat woke-gedoe en lhbti+, hoorde je dan. Dat was heel pijnlijk, omdat deze supporters de actie van Kökçü blijkbaar op deze manier uitleggen. Alleen al daarom is het belangrijk dat iedereen meedoet. Een aanvoerder heeft een voorbeeldfunctie.

Acceptatie en emancipatie gaan traag

Het laat zien dat het voetbal er nog lang niet is, ondanks alle goede bedoelingen. De acceptatie en emancipatie gaan traag. Niet alleen is dat terug te zien aan de kwetsende spreekkoren, ook is er bijvoorbeeld nog altijd geen enkele Nederlandse profvoetballer publiekelijk uit de kast gekomen.

Uitgerekend afgelopen weekend schalde ‘het zijn de homo’s van Groningen’ uit de kelen van duizenden supporters van FC Twente. De liederen klonken minutenlang tijdens de tweede helft tegen FC Groningen, de club greep niet in.

Karin Blankenstein begrijpt daar niets van. Ze is voorzitter van de John Blankenstein Foundation die als doel heeft om de sociale acceptatie van homo’s en lesbiennes in de sport te bevorderen. Immers, als de clubs niets doen, helpt het dan om überhaupt campagne te voeren tegen discriminatie? “Die verantwoordelijkheid ligt bij de clubs die daartegen moeten optreden. Leg in het uiterste geval een wedstrijd stil.”

De emancipatie in het voetbal gaat met horten en stoten, ziet Blankenstein. “We worden de laatste tijd weer een stukje achteruitgeworpen. Dat heeft alles te maken met de huidige mentaliteit en verharding.” Toch wil ze gematigd positief blijven. “We zijn heel goed bezig, ook om dit thema bespreekbaar te maken binnen jeugdteams. Er komt een moment dat er voetballers doorbreken die zijn opgegroeid met twee vaders, dat draagt bij aan de verandering.”

Lees ook:

‘Keuze van Kökçü is ten minste oprecht’

Liever de oprechtheid van Feyenoord-aanvoerder Kökcü dan het pinkwashen van de rest, schrijft sportcolumnist Pepijn Keppel.

Regenboogweigering Kökçü overschaduwt zege Feyenoord

De Rotterdamse club onttroonde AZ als koploper van de eredivisie, maar die knappe prestatie werd al voor de aftrap in een ander daglicht gesteld.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden