Uit de kast

Britse profvoetballer Jake Daniels doorbreekt taboe: ‘Ik ben gay’

null Beeld

‘Ik heb heel lang moeten liegen’, zegt Jake Daniels. Maar de Britse profvoetballer van Blackpool is nu toch uit de kast gekomen: een ‘kleine doorbraak’ voor de homoacceptatie in de voetbalwereld.

Isabel Baneke

Het stilzwijgen zat hem dwars. De Britse profvoetballer Jake Daniels worstelde zelfs zo met het verbergen van zijn voorkeur voor mannen, dat hij plots in topvorm was toen hij uit de kast was gekomen bij zijn moeder en zus. “Ik scoorde vier keer”, legde hij de Britse zender Sky Sports uit. “Dat laat wel zien wat voor een last er van mijn schouders was gevallen. Het voelde als een gigantische opluchting.”

Met het interview op de Britse televisie deelde de zeventienjarige aanvaller van Blackpool maandag ook met de rest van de wereld dat hij op mannen valt. En dat is bijzonder: Daniels, die dit seizoen voor Blackpool zijn debuut maakte in het Championship (het tweede niveau in Engeland), is in de Britse voetballerij de eerste mannelijke topper in ruim dertig jaar die openlijk homo is.

null Beeld

Van fans, de bonden en zijn teamgenoten krijgt Daniels bijval

De John Blankenstein Foundation, die in Nederland ijvert voor acceptatie van lhbtiq+’ers in de sport, noemt Daniels’ coming-out ‘een kleine doorbraak’. “Een half jaar geleden kwam Josh Cavallo al uit de kast”, legt voorzitter Karin Blankenstein uit. “Maar Australië, het land waar hij voetbalt, voelt hier in Europa toch wat ver weg. Dat nu een voetballer uit Engeland, nota bene het walhalla van het voetbal, deelt dat hij van mannen houdt, móet jongens in dezelfde positie haast wel sterken.”

Ook zijn jonge leeftijd en de reacties stemmen Blankenstein hoopvol. Want Daniels voelt zich wederom lichter dan voorheen. Net als zijn naasten hebben tal van fans, zijn club en teamgenoten namelijk vol trots gereageerd op zijn coming-out. Op Twitter noemde de Engelse voetbalbond FA de tiener ‘een inspiratie voor ons allemaal’.

Lhbtiq+’ers taboe in mannenvoetbal

In 1990 was de sfeer anders, herinnert Blankenstein zich. In dat jaar openbaarde in Engeland de eerste - en tot Daniels de laatste - profvoetballer dat hij gay was. “Op Justin Fashanu’s coming-out werd verschrikkelijk naar gereageerd.” Trainers, voetbalfans en zelfs zijn (eveneens voetballende) broer lieten hem vallen. In 1998, vlak nadat hij gestopt was als profvoetballer, beroofde hij zichzelf van het leven.

“Het verschil tussen de reacties toen en nu laat zien hoe ver de samenleving en de voetballerij zijn gekomen”, stelt de voorzitter. “Maar we zijn er natuurlijk niet. In het mannenvoetbal, maar ook in andere teamsporten als hockey, heersen er nog altijd taboes rond de lhbtiq+-gemeenschap.” Blankenstein noemt de nieuwe studie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (zie kader), en haalt onderzoek aan van haar eigen stichting. Daaruit bleek vorig jaar nog dat profvoetballers het klimaat voor homo’s een zware onvoldoende gaven.

Voetballers komen vaak na hun carrière uit de kast

Ook Daniels ervoer een onveilige sfeer. De angst voor homofobe reacties binnen de voetbalwereld jaagden hem aanvankelijk angst aan. “Lange tijd dacht ik dat ik mijn waarheid zou moeten verbergen omdat ik een profvoetballer wilde zijn”, zei hij in het interview. Hij vroeg zich af of het misschien beter zou zijn om tot na zijn voetbalcarrière te wachten zijn seksuele voorkeur bekend te maken.

Voor die koers koos het gros van het kleine clubje voetballers dat vóór Daniels meldde gay te zijn. Zo kwam de Duitse international Thomas Hitzlsperger pas tien maanden na zijn carrière als prof uit de kast, in 2014. Ook de Amerikaanse voetballer Robbie Rogers vertelde pas na zijn aankondiging te stoppen (in 2013) over zijn geaardheid.

‘Duw homo-acceptatie niet door de strot van fans’

Wonderlijk is de stilte van gays op het voetbalveld niet. Hoewel de eerder genoemde Australiër Cavallo vlak na zijn coming-out veel bijval kreeg, stuit de 22-jarige sporter ook op haat. Zo was hij zeer teleurgesteld toen begin dit jaar, tijdens een wedstrijd tussen Adelaide United en Melbourne Victory, homofobe leuzen in het stadion galmden. Ook online komen hem scheldpartijen toe.

Voor een échte omslag is een andere houding van de bonden en clubs nodig, denkt Blankenstein. “Laat de stadionspeaker bijvoorbeeld ingrijpen als er homofobe of racistische leuzen klinken. Logischerwijs is er nu veel discussie over Qatar, maar het begint hier. Hier in Nederland moeten we in gesprek gaan met de fans die dat soort dingen roepen. Alleen door het te hebben over het belang van homoacceptatie in het voetbal, bijvoorbeeld via de workshops die wij aan clubs geven, zal die acceptatie groeien. En ik denk dat de coming-out van Daniels dat soort gesprekken zal stimuleren.”

Lhbtiq+’ers geen issue in het vrouwenvoetbal

Anders dan in het mannenvoetbal is niet-heteroseksualiteit in het vrouwenvoetbal totaal geen issue. Tal van voetbalsters hebben relaties met elkaar, waaronder de Schotse Arsenal-speelster Lisa Evans met haar Nederlandse teamgenoot Vivianne Miedema. Die laatste haalde twee jaar geleden de krantenkolommen toen zij zich opwierp als voorvechtster van homo-acceptatie in het mannenvoetbal. De spits liet de BBC en The Guardian weten dat homoseksualiteit pas echt omarmd zal worden als een nog actieve topspeler uit de kast durfde te komen. Zou Jake Daniels voor dat kantelpunt zorgen?

Acceptatie gays en bi’s stagneert in Nederland

Na jarenlange groei stagneert de acceptatie van homo’s, lesbi’s en biseksuelen in Nederland, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). 76 procent denkt positief over lhbtiq’ers, 20 procent is neutraal en 4 procent negatief.

Vooral zichtbare intimiteit tussen mensen met hetzelfde geslacht ligt gevoelig volgens het SCP, dat sinds vijftien jaar opvattingen over de lhbtiq+-gemeenschap bestudeert. Bijna 20 procent van de ondervraagden geeft aan seks tussen twee mannen walgelijk te vinden. Bij seks tussen twee vrouwen gaat dit om 7 procent. Een op de vijf heeft minder moeite met hand in hand lopende man-vrouwkoppels dan man-mankoppels.

Ook de acceptatie van transgender personen blijft achter. Belangenvereniging COC Nederland spreekt in een verklaring van een ‘zorgelijke ontwikkeling’. De belangenorganisatie roept scholen en politici op om in actie te komen. “We mogen het niet laten gebeuren dat we afglijden en er een terugslag komt bij de emancipatie van lhbti-personen in Nederland”, stelt COC-voorzitter Astrid Oosenbrug.

Lees ook:

Anonieme coming-out van Premier League-voetballer: ‘Dit is het begin van iets wat niet te stoppen is’

Een voetballer uit de Engelse Premier League openbaarde in 2020 in een open brief dat hij homoseksueel is. De John Blankenstein Foundation zag het als hoopvol signaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden