Turnen

Boek over turncommentator Hans van Zetten is een eerbetoon aan de turnsport, en aan zichzelf

Sportcommentator Hans van Zetten aan het werk op de perstribune. Beeld ANP

Trouw-columniste Marijn de Vries is mede-auteur van een boek over Hans van Zetten. Een persoonlijk relaas over haar ontmoetingen met de markante turncommentator. 

Een echte heer. Urenlang ben ik bij Hans van Zetten thuis geweest om te praten over zijn leven, voor het net verschenen boek ‘Hij staat!’, geschreven door Lidewey van Noord en mij. Althans, ik deed vooral het vooronderzoek, de gesprekken met Hans.

Als ik hem na die vele uren samen zou moeten beschrijven, dan zou ik dat als volgt doen. Een echte heer. Een man die je uit je jas helpt, koffie met koekjes op een schoteltje serveert, altijd belangstellend informeert hoe het met je is en echt luistert naar het antwoord. Die ook nog wel eens een boompje over politiek of de samenleving wil opzetten, en – ook al ben je een dertig jaar jongere vrouw – aandachtig jouw ideeën daarover tot zich neemt.

Je zou het hopeloos ouderwets kunnen noemen dat ik het fijn vind om in mijn jas geholpen te worden, maar als dat gepaard gaat met het gelijkwaardigheidsgevoel dat Van Zetten daarbij tentoonspreidt, ben ik verkocht.

Eigenlijk was ik al verkocht toen we kennismaakten, op de Olympische Spelen in Rio. Ik was daar om elke dag een column te schrijven voor deze krant. Voor vertrek had ik al bedacht dat ik in ieder geval één keer over Hans van Zetten wilde schrijven.

Met grootste gebaren 

Zijn commentaar bij de gouden oefening van Epke Zonderland, vier jaar daarvoor in Londen, stond me nog woord voor woord bij. Ergens had ik gelezen dat hij zijn woorden niet alleen die keer, maar altijd met grootse gebaren ondersteunt. Dat wilde ik weleens met eigen ogen zien. En beschrijven.

Hij reageerde wat terughoudend, Van Zetten, want in het middelpunt van de belangstelling kwam hij liever niet. Het ging om de turners en hun prestaties. Toen ik beloofde dat hij geen last van me zou hebben en geruisloos mijn werk zou doen, stond hij mijn verzoek toe. Het was fascinerend om de oud-turner aan het werk te zien als commentator. Zijn hele lichaam bewoog mee.

Het hoefde niet over zijn privéleven te gaan, zei Van Zetten toen het voorstel voor een boek op tafel kwam. Sowieso vond hij een boek niet nodig. Maar onder dat laagje terughoudendheid merkte ik dat hij toch ook heel graag wilde – al was het alleen maar omdat de Nederlandse turngeschiedenis nooit goed is vastgelegd. Een doorn in zijn oog. En dat het uiteindelijk toch ook over zijn privéleven ging, goed, dat moest dan maar.

Zijn gereserveerdheid loste in het vorderen van de gesprekken op. Regelmatig stond Van Zetten op van de tafel waaraan we zaten om dingen voor te doen. Te laten zien. Amplitude, dat is dít, zwaaide hij met zijn armen.

Levend voorbeeld van zijn eigen filosofie

Met een ongelooflijke liefde in zijn stem sprak Van Zetten over zijn vader, zijn niet-biologische vader, die hem gevormd heeft. Je kunt worden in je leven wat je wilt, is Van Zettens vaste overtuiging. Ik ben het daar in principe niet mee eens, want niet iedereen heeft bij geboorte dezelfde uitgangspositie.

Hans is echter het levende voorbeeld van zijn eigen filosofie: als zoon van een achttienjarige, ongehuwde vrouw in een armoedige positie was zijn bestaan eigenlijk een klein schandaal. Hij heeft zich er niet door laten weerhouden, en zijn hele leven geleefd van stip op de horizon tot stip op de horizon. Altijd werkend naar een nieuw doel, en – terecht – trots op het feit dat hij alles wat hij wilde bereiken, bereikt heeft. Mijn beeld van wat veel wilskracht en keihard werken je kunnen brengen, is er op z’n minst een beetje van bijgedraaid.

Tegen het gesprek over Van Zettens plotseling overleden zus zag ik op. Marianne was 28 toen ze er van de ene op de andere dag niet meer was. In de keren dat we dat onderwerp schampten, voelde ik veel pijn – waar Van Zetten telkens direct omheen laveerde – want je moet niet te lang bij ellende stilstaan. Het leven gaat door. Die middag dook hij toch in zijn verdriet. Er kwamen tranen, maar vooral veel liefdevolle woorden. Zijn zus verdiende een eerbetoon in het boek.

Het hele boek is een eerbetoon geworden. Aan de turnsport, aan turngrootheden in onze en de buitenlandse turngeschiedenis, en aan zichzelf. Want door de verhalen over anderen te vertellen, heeft Hans prachtig laten zien wat voor bijzondere man juist hij is.

‘Hij staat! Verhalen uit het turnleven van Hans van Zetten’, Lidewey van Noord en Marijn de Vries, Uitgeverij Inside, €21,99

Lees ook: 
De amplituuuhde van Hans van Zetten

Marijn de Vries schreef in 2016 tijdens de Olympische Spelen van Rio een column over Hans van Zetten: ‘Amplitude. Niemand zegt dat woord zo mooi als Hans van Zetten. Zijn mond vormt zich tot een tuitje, alsof hij een kusje geeft. Maar in plaats daarvan zegt hij teder ‘tuuuh’ met daarachter zacht ‘de’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden