Wereldbeker

Biljart swingt al wat meer in Veghel

Het Zuid-Koreaanse talent HaengJik Kim won het toernooi in Veghel Beeld Merlin Daleman

Biljart in Nederland krijgt wat meer allure. Maar op de World Cup driebanden in Veghel blijkt het nog lang niet zo populair als in Zuid-Korea.

Het gebeurt weleens dat Dick Jaspers (54) de douane van het Zuid-Koreaanse Incheon langs moet, en dat beambten met grote ogen naar zijn paspoort kijken. Er volgt dan een langzaam strijkende beweging met de arm, en een korte blik van verstandhouding. Ja, het is hem: de biljarter. In Nederland wordt hij niet of nauwelijks herkend op straat, zegt Jaspers. “Maar na Guus Hiddink ben ik daar misschien de bekendste Nederlander.”

Zo populair als de sport in Zuid-Korea is, zo weinig glamoureus is het imago hier. In Veghel, waar afgelopen weekend werd gestreden om een prestigieuze World Cup driebanden, zijn ze zich daar al te goed van bewust. De sport wil het saaie imago van een kroegsport in een rokerig achterkamertje van zich afwerpen. Een grote misvatting, noemt Jaspers het. “Ik kom overal, en dan moet heel ik vaak uitleggen dat het echt niet meer zoals vroeger is.” 

Flitsend blauw

De eindfase van het toernooi wordt zaterdagmiddag gespeeld in een loods op een oud industrieterrein. Er heerst iets van een huiskamersfeer in de voormalige veevoederfabriek – met warme belichting en de klanken van een muziektapijtje. In plaats van groen is het laken nu blauw - ‘flitsender’ - en op de ballen zijn spikkels gezet, ‘om de vaart en het effect van de bal zichtbaar te maken’, legt toernooidirecteur Ad Smout (67) uit. Zulke ingrepen moeten de sport tv-genieker maken. “De ouderwetse groene lakens zijn iets van vroeger, net als die kasten van biljarts met antieke poten. De arbiters hadden met hun smokings meer weg van begrafenisondernemers.”

Biljart in de eenentwintigste eeuw: volle zalen en futuristische tafelpoten. Beeld Merlin Daleman

Liefst had Dick Jaspers zelf vanmiddag in zijn thuisprovincie een hoofdrol gespeeld, maar hij sneuvelde vrijdag al in de kwartfinale. Daarom kijkt hij nu vanaf de zijkant toe. Om een beter zicht op de biljarttafel te hebben veert Jaspers onverhoeds op. De spanning in de halve finalepartij tussen de Turkse speler Lütfi Cenet en de Spanjaard Antonio Montes is op zijn absolute hoogtepunt aanbeland. Elke stoot telt nu. Met totale concentratie kijkt hij toe.

Het is niet dat Jaspers op de finaledag alleen als liefhebber rondloopt. Hij behoort al dertig jaar tot de internationale top, werd vorige winter wereldkampioen, en staat op dit ogenblik eerste op de wereldranglijst. Daarmee is hij min of meer het gezicht van het biljarten in Nederland. Hij is hier ook gewoon, zegt hij, ‘om zijn sport te promoten’. Hij trekt het zich aan dat driebanden vaak op hoon wordt onthaald. “Een echte sport is het niet, heet het dan. Maar reken maar dat het topsport is.”

Een sport met zijn eigen tempo

Een van de oorzaken van het saaie imago, zegt Jaspers, is dat de tijd in het biljarten te lang is blijven stilstaan. “De hele maatschappij is aan het verhaasten, onze aandachtspanne neemt af.” En daar lijdt een langzame sport als biljart onder. Voor Jaspers, die al pratend helemaal opfleurt, is dat juist het mooie van biljart. “Het heeft iets rustigs, het is ingetogen. Het heeft zijn eigen tempo.”

Volgens de organisatie zitten er vanmiddag zo’n vierhonderd mensen op de tribunes. Er waren tijden dat toernooidirecteur Smout de lege stoelen dusdanig vreesde dat hij de entree gratis maakte. “Het WK driebanden in 2010 telde bijna alleen lege stoelen. Dat is ook niet aantrekkelijk voor een sponsor.” Vandaag is de zaal uitverkocht, de kaartjes kostten 15 euro per stuk. Voor Smout een signaal dat de belangstelling toeneemt.

Die grote sponsor ontbrak de voorbije jaren, maar heeft zich nu aangediend. In de zaal hangen haar vlaggen er wat provisorisch bij, maar een grote supermarkt zette haar schouders onder een project voor drie jaar. Deze World Cup, een toernooi met internationaal aanzien, is het eerste van drie toernooien die in Veghel de komende jaren worden gehouden. In totaal wordt dit jaar 106.500 euro aan prijzengeld verdeeld, waarvan 16.000 euro voor de winnaar.

Kreuntjes en kreetjes

Bij elk punt dat erom spant trekken mensen in de zaal hun gezicht in een gepijnigde grimas, of slaken ze kreuntjes en kreetjes. Er zijn de occasionele ‘ooo’s’ en ‘aaa’s’ om wat op de biljarttafel wordt vertoond. De bescheiden blijk van appreciatie - de vingerknip of geklop op tafel - bij een fraaie carambole uit het verleden is ingeruild voor een iets frivolere houding. Maar bij elke nieuwe stoot ebt het snel weer weg. Een overblijfsel van de tijd dat het publiek nog onverbiddelijk het zwijgen werd opgelegd. 

De onderuitgezakte houding van een wat oudere man in de nok van de tribune verraadt slaperigheid. Net wanneer hij dreigt in te dutten wordt hij opgeschrikt door het zachte applaus voor een gemaakt punt. Schijnbaar onbelemmerd sluit hij aan bij het applaus. De vergrijzing van het biljart, ook te zien in het publiek, helpt de levensvatbaarheid van de sport niet vooruit. Smout: “Na Dick Jaspers is er in Nederland een heel end niets. Zijn opvolger staat echt nog niet te wachten.”

De Zuid-Koreaanse commentatoren kijken in opperste concentratie toe. Beeld Merlin Daleman

Smout vertelt het over het gefluister van twee Koreanen heen. Onder het felle schijnsel van een tl-lamp voorziet het duo de verrichtingen van hun landgenoot HaengJik Kim van commentaar. Terwijl de een driftig aantekeningen maakt, is zijn collega met zijn neus op het monitorscherm gedrukt. Zuid-Korea telt twee televisiestations waar onafgebroken biljart op wordt getoond. Er is een hoop jong talent in aantocht vanuit verschillende Aziatische landen. De 27-jarige Kim, die de avond glansrijk afsluit met een overwinning, is daar slechts een van de voorbeelden van.

Lees ook:

Nederlands biljarttalent minder aan de bal

De komst van koploper en buurman HCR Prinsen uit Haarlo doet het biljartcafé De Veemarkt in Doetinchem niet vollopen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden