Bij steeds meer amateurwedstrijden hangen camera’s om wedstrijden online uit te zenden en coaches van beelden voor analyse te voorzien.

Camera's

Big Brother rukt snel op rond het sportveld. En de privacy dan?

Bij steeds meer amateurwedstrijden hangen camera’s om wedstrijden online uit te zenden en coaches van beelden voor analyse te voorzien.Beeld Usportfor

Nederland loopt voorop met camerasystemen bij sportvelden. Fijn dat opa thuis wedstrijden van kleindochter kan meebeleven. Of zijn opnames een aantasting van de privacy?

Peter Olsthoorn

Voetbalbond KNVB zat vol ambitie toen ze een aantal jaren terug VoetbalTV lanceerde. Bij drieduizend amateurclubs zouden automatische camera’s worden opgehangen, John de Mol van medeaandeelhouder Talpa voorzag een ‘Facebook van het voetbal’ en nieuwe tv-formats. Zo zouden opa’s en oma’s, vrienden en kennissen thuis kunnen meekijken bij wedstrijden van de jeugd en van seniorenteams. Coaches en spelers zouden achteraf de beelden kunnen terugkijken en analyseren.

Maar in 2020 ging VoetbalTV bankroet na een boete van de Autoriteit Persoonsgevens (AP), de privacywaakhond. In rechtszaken werd die straf teruggedraaid. De KNVB en Talpa denken nu na over de stappen die ze nog met VoetbalTV zullen zetten, melden hun woordvoerders.

Andere bedrijven zijn in het gat gesprongen. Zo registreert sportvideoplatform Eyecons de eredivisie vrouwen, het voetbal in de tweede divisie en de eredivisie zaalvoetbal, en daarnaast de hoogste competities in volleybal, handbal en korfbal. Dat gaat dus deels om amateurs, deels om profs. “We hebben 90 amateurvoetbalclubs gecontracteerd. Ze kunnen uitzenden op hun eigen website of via ons platform, waardoor alle wedstrijden centraal beschikbaar zijn voor fans van thuis- en uitspelende clubs”, zegt directeur Karl Breukink van Eyecons.

Snelle verbreding naar amateurvelden

Provispo in Terneuzen levert systemen aan de 150 clubs die VoetbalTV begonnen, maar ook voor de stadions van alle eredivisieclubs en voor twintig Zwitserse en vijftien Belgische topclubs. “We zien nu een snelle uitbreiding naar amateurvelden. En het aantal livestreams nemen toe”, zegt oprichter-directeur Remco van Leeuwen van Provispo. De kosten: 4.000 euro voor aanschaf van camera’s, plus 1.800 per jaar voor de software en diensten.

Frank Maathuis begon in 2014 bij zijn eigen hockeyclub in Enschede met een zelfontworpen camerasysteem. Hij voorziet nu zo’n 150 Nederlandse speelvelden in voetbal, hockey, honkbal en volleybal van systemen. “Topclubs schaffen dit sowieso aan, maar ook voor lagere jeugdteams is het zo leuk om beelden samen terug te zien en met coaches te bespreken.” Usportfor in Rotterdam leverde 200 systemen aan Nederlandse amateurclubs. Voor 90 procent voetbal, en ook hockey-, rugby-, handbal-, basketbal- en waterpoloclubs.

Bekervoetbal tussen QuickBoys en vv Katwijk. Van steeds meer amateurwedstrijden zijn livestreams te zien en kunnen beelden gebruikt worden voor analyse achteraf. Beeld Olaf Kraak
Bekervoetbal tussen QuickBoys en vv Katwijk. Van steeds meer amateurwedstrijden zijn livestreams te zien en kunnen beelden gebruikt worden voor analyse achteraf.Beeld Olaf Kraak

Ze hebben er baat bij, zeggen ze bij voetbalvereniging TOGB in Berkel en Rodenrijs. “Coaches kunnen leerzame fragmenten zoals vrije trappen, corners, combinaties en gele kaarten selecteren om individueel of met de groep te bespreken. Het draagt bij aan het hoge niveau van TOGB bij de jeugd en senioren”, meent teammanager van het hoogste elftal Frank Heintjes.

Dat vindt ook Dick van Rijn, video- en data-analist bij Quick Boys in Katwijk die camerasystemen met analysesoftware beheert op twee velden: “De A-selectie analyseert elke maandagavond uitvoerig de beelden van de wedstrijden zaterdag. Ook andere trainers maken er veel gebruik van.”

Corona is een grote aanjager van online uitzendingen geweest. De kijkcijfers stegen explosief. Supporters, familie en vrienden bleven zo betrokken, zeggen de clubs. De Erasmus Universiteit zet nu een onderzoek op naar de effecten van het online fragmenten delen door jongeren op sociale media. Belangrijkste vraag: in hoeverre draagt het bij aan spelplezier en kan het jongeren stimuleren om te gaan of blijven sporten?

Manchester City en Everton

Inmiddels trekken de Nederlandse aanbieders de grens over. Provispo hoopt ‘de Chinese markt’ te veroveren. 360SI zegt systemen te leveren aan de sportcomplexen van de Amerikaanse topuniversiteiten Harvard en Brown en aan tachtig sportvelden van colleges in Virginia.

De rugbybonden van Wales en Engeland werken nu ook met Usportfor-camera’s. Clubs zenden wedstrijden uit via YouTube, social media of eigen platforms. Ook langs amateurvoetbalvelden in Australië, Engeland, Duitsland en België hangen Nederlandse camera’s en een voetbalacademie in Saudi-Arabië voorziet vijftig velden met Usportfor, net als Britse topclubs Manchester City en Everton eerder deden voor opleidingen.

Dat doet ook Sparta Rotterdam met camera’s op het trainings- en amateurcomplex. “Momenteel worden wereldwijd flinke stappen gezet in video- en datascouting, ook bij amateurs. Maar er is nog een lange weg te gaan om van deze technologie optimaal gebruik te kunnen maken”, zegt Jesper Gudde, hoofd scouting van Sparta.

Analyse op de talentmarkt

Bij scouting van talent worden data belangrijker. De concurrentiestrijd tussen aanbieders van de automatische camera’s gaat meer en meer om de software om spelers te volgen en persoonlijke databestanden op te bouwen.

Aanbieders proberen vooral de software te optimaliseren, de systemen maken automatische samenvattingen van wedstrijden met behulp van kunstmatige intelligentie. Trainers kunnen na de wedstrijd automatisch alle soorten fragmenten krijgen waarvan ze tevoren aangeven die te willen analyseren.

Technisch kan er veel, zegt Robi Dattatreya, directielid van Usportfor. “Maar clubs moeten hun grenzen bepalen. Wil je bijvoorbeeld dat je tegenstander al je spelers in detail analyseert?”

Dat raakt de privacy. Voor automatische analyse is spelersherkenning noodzakelijk. En dat wordt een probleem als de Europese Unie een verbod op openbare gezichtsherkenning doorvoert, zoals ze van plan is. Bovendien werken de aanbieders met camera’s uit China, van producent Hikvision. Brussel kijkt kritisch naar alle initiatieven met Chinese camerasystemen die vaak voor spionage zijn ontwikkeld en straks sportvelden en openbare ruimte in ‘het grote oog’ houden.

Ook privacywaakhond AP zit niet stil na de verloren rechtszaken tegen VoetbalTV, en keurt opnames en uitzendingen van amateursport af. “Duizenden kinderen die in hun vrije tijd werden gefilmd en van wie beelden zijn gemaakt die hen een leven lang kunnen achtervolgen. Het voetbalveld is geen Big Brother-huis”, aldus een woordvoerder van AP.

De Nederlandse rugbybond Rugby NL zond de wedstrijden uit van haar internationale toernooi voor spelers onder 23 met een standaard automatische camera. De bond bereikte tienduizenden liefhebbers wereldwijd. Beeld Usportfor
De Nederlandse rugbybond Rugby NL zond de wedstrijden uit van haar internationale toernooi voor spelers onder 23 met een standaard automatische camera. De bond bereikte tienduizenden liefhebbers wereldwijd.Beeld Usportfor

De concurrentie denkt het nu slimmer aan te pakken. “VoetbalTV had een commercieel belang bij uitzendingen en had ook de beeldrechten. Wij laten dat allemaal aan de clubs”, zegt Dattatreya. En Breukink van Eyecons: “De clubs bepalen welke beelden van welke teams ze uitzenden. Ze kunnen opnames uitzetten of later beelden verwijderen bij bezwaren van spelers.”

Usportfor vertelt clubs bovendien dat ze zich voor de uitzendingen mogen beroepen op de journalistieke vrijstelling van de privacywet, want er zit nieuwswaarde in, bijvoorbeeld voor regionale en lokale nieuwssites. De rechter heeft die redenatie echter verworpen.

Sportkoepel NOC*NSF bevestigt met de AP te spreken over de privacy voor online uitzendingen van aangesloten sportbonden. En ook over verwerking van gegevens van de kijkers voor reclame. “Maar we zijn nog ver van een leidraad.”

Hockeybond KNHB zegt nog geen klacht over de opnames te hebben ontvangen, de aanbieders evenmin. TOGB en Quick Boys ontmoeten louter enthousiasme, privacy is geen issue. Van Rijn: “Spelers, vooral jongeren, storten zich op de beelden om die te delen op hun sociale media.”

De Tweede Kamer wil graag debatteren over deze kwestie, maar is gebonden aan de Europese regelgeving over privacy. De AP ziet toe op naleving daarvan.

Lees ook:

Aleid Wolfsen van Autoriteit Persoonsgegevens: Gestolen data zijn veel erger dan een gestolen fiets

Opnieuw moet een onderzoek deze week uitwijzen of de Autoriteit Persoonsgegeven meer budget en meer mensen nodig heeft. Voorzitter Aleid Wolfsen weet al wat het antwoord is. ‘We zijn veel te traag, dat vindt iedereen.’

Het failliete VoetbalTV vecht zijn boete van de AP toch aan. Het is namelijk een principiële kwestie

De Autoriteit Persoonsgegevens moest voor de rechter de boete verdedigen die het oplegde aan VoetbalTV. Werd het bedrijf rijk van beelden van voetballende amateurs of had het juist een samenbindende functie?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden