InterviewZwemmen

Anders durven trainen om beter te finishen

Zwemcoach Marcel Wouda in het Pieter van den Hoogenband zwemstadion in Eindhoven. Beeld Merlin Daleman
Zwemcoach Marcel Wouda in het Pieter van den Hoogenband zwemstadion in Eindhoven.Beeld Merlin Daleman

Coach Marcel Wouda heeft de coronacrisis aangegrepen om zijn zwemmers anders te laten trainen. Op het olympisch kwalificatietoernooi moet blijken of dat gewerkt heeft. “Ik had veel meer tijd om iets uit te proberen.”

Voor een vernieuwende coach zijn dit interessante tijden. Door het wegvallen van zekerheden is het belangrijker dan ooit om anders te durven denken, out-of-the-box. En laat Marcel Wouda nou juist daarmee in het verleden twee pupillen richting olympisch goud hebben begeleid.

“De afgelopen periode is leerzaam geweest. Intrigerend ook. Ineens leven we in een andere werkelijkheid. Al twintig jaar werk ik als coach binnen een bepaalde structuur en die viel van de ene op de andere dag weg. Het vaste dagritme met een ochtend- en meestal nog een middagtraining in het zwembad hebben we wekenlang moeten missen. En het dictaat van de jaarkalender? Verdwenen. Normaal werken we toe naar piekmomenten in december, april en het grote toernooi in de zomer.”

Kansen door corona

Nu dus niet. Daarmee bood corona ook kansen. Wouda (48) kiest zijn zinnen afgewogen, is niet bang om een stilte te laten vallen. In de sport draait het om details, in de woordkeuze ook. Soms herstelt hij een zin. “Normaal heb ik twaalf weken om iemand naar piekvorm te krijgen, voor een internationaal meetmoment. Nu ineens 26 weken. Ik had veel meer tijd om iets uit te proberen. Als het niet blijkt te werken, heb je immers tijd genoeg om het te corrigeren.”

“Samenvattend ben ik intensiever gaan trainen met de sporters. Die verandering zit ’m niet zozeer in het langer belasten, maar in de manier waarop. We hebben bijvoorbeeld veel meer werk op snelheid in de trainingen gestopt. Ook hebben we meer aandacht aan kracht besteed. Eigenlijk zijn die twee componenten goed bevallen.”

“Het doel is dat ze harder gaan zwemmen, dus een hogere snelheid behalen, en dat ze races langer volhouden. Wij krijgen veel wetenschappelijke ondersteuning en uit die onderzoeken blijkt dat onze zwemmers races niet goed genoeg kunnen afmaken. Met de extra aandacht voor kracht en uithouding hoop ik dat ze op het eind van de race nog steeds sterke slagen kunnen maken.”

Olympische tickets

Donderdag volgt een belangrijke test. In Rotterdam zijn op een kwalificatietoernooi olympische tickets te verdienen voor Tokio 2021. Nu moet blijken of ‘de mooie ontwikkelingen’ die Wouda in de trainingen bij zijn zwemmers heeft gezien, zich ook vertalen naar snellere tijden in een wedstrijd. “Je kunt fysiek hele mooie stappen zetten, maar je moet het kunnen laten zien op het moment dat het moet. Wat dat betreft is het voor de sporters lastig dat ze zo lang geen wedstrijden hebben gehad.”

Wouda leidt het nationaal trainingscentrum in Eindhoven. Op Ranomi Kromowidjojo en Femke Heemskerk na hebben geen van zijn pupillen de voorbije maanden internationale races gezwommen. Dan komt het ook aan op mentale veerkracht. “De gevolgen van corona zijn echt heel persoonlijk beleefd. Niet eerder was er zo’n groot verschil in hoe mijn zwemmers zich voelden. De nieuwe dingen die we deden, droegen bij aan de dagelijkse motivatie. Verder heb ik meer dan anders één-op-één gesprekken gevoerd. Mijn rol als coach is vooral te bespiegelen, te bevragen, aan het denken te zetten. Mijn verleden als zwemmer helpt daarbij. Ik kan eerder plaatsen wat een sporter vertelt.”

‘Vol aan de bak’

Wouda was in 1998 de eerste Nederlandse wereldkampioen bij de mannen. In Perth won hij goud op de 200 meter wisselslag. Tijdens de Olympische Spelen van 2008 leidde hij als trainer openwaterzwemmer Maarten van der Weijden naar goud, mede dankzij een nieuwe extra lange drinkstok. In 2016 won pupil Ferry Weertman. Zijn tien kilometer werd op de finish beslist en daarbij kwam het vele oefenen op de door Wouda gefabriceerde aantikplaat bijzonder goed van pas. “Ik probeer altijd kritisch te kijken naar wat we doen en of het werkt. Zo ontstaan dat soort ideeën. Daar heb ik ontzettend veel lol in. Je moet nooit bang zijn om dingen te proberen, zoals nu met de trainingsintensiteit.”

Waar hij in Peking en Rio de Janeiro de openwaterzwemmers begeleidde, zal hij in Tokio de sporters in het zwembad coachen. Zij presteerden vier jaar geleden teleurstellend en wisten niet één medaille te winnen. De laatste WK, vorig jaar juli, was de slechtste in een kwart eeuw voor Nederland. Zo bezien is het jaartje uitstel van de Spelen misschien niet eens zo erg. “Wij zien het inderdaad als een kans. Maar de concurrenten hebben ook een jaar extra. We moeten vol aan de bak.”

Sterk deelnemersveld bij Rotterdam Qualification Meet

Van donderdag tot en met zondag strijden 122 zwemmers in Zwemcentrum Rotterdam om tickets voor de Olympische en Paralympische Spelen van Tokio 2021. De deelnemers aan de Rotterdam Qualification Meet komen uit binnen- en buitenland. Ook kunnen de zwemmers zich kwalificeren voor de Europese Kampioenschappen (50m) in mei 2021. Door corona is er geen publiek aanwezig bij de wedstrijden. André Cats, technisch directeur van de KNZB: “We zijn blij dat we alle Nederlandse zwemmers die voor de drie internationale toernooien in aanmerking komen, ook daadwerkelijk de kans kunnen geven zich in een échte wedstrijd met een sterk deelnemersveld te kwalificeren.”

Lees ook:

Topzwemsters zoeken houvast. ‘Ik heb zwemmen altijd leuk gevonden maar soms even niet belangrijk’

Op dit moment nemen ze deel aan de International Swimming League. Maar de slag in het water van Boedapest is niet de enige strijd die ze voeren. Corona kantelde het perspectief van Ranomi Kromowidjojo en Kira Toussaint worstelt met motivatie en revanchegevoelens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden