WK 2022

Amnesty: stilstand in Qatar, meer druk van Fifa en bonden is nodig

Het al-Bayt stadion in Al Khor, ten noorden van de Qatarese hoofdstad Doha, waar een aantal wedstrijden van het WK 2022 gespeeld zullen worden.  Beeld ANP / AFP
Het al-Bayt stadion in Al Khor, ten noorden van de Qatarese hoofdstad Doha, waar een aantal wedstrijden van het WK 2022 gespeeld zullen worden.Beeld ANP / AFP

Een jaar voor het WK voetbal roept Amnesty International de Fifa op om meer druk uit te oefenen op Qatar. Dat komt beloofde hervormingen onvoldoende na.

John Graat

In het rapport ‘Reality Check 2021’, dat vandaag verschijnt, constateert de mensenrechtenorganisatie nog altijd veel misstanden in Qatar. Amnesty International ziet dat er sinds 2017 goede, nieuwe wetten zijn gekomen, maar dat de naleving ervan zwaar te wensen overlaat. Arbeidsmigranten krijgen te weinig betaald, het officieel afgeschafte kafalasysteem (waarin werknemers in de greep van werkgevers waren, red.) is in de praktijk niet uitgebannen. En wie van de baan wil veranderen of het land wil verlaten, ondervindt problemen. Wereldvoetbalbond Fifa moet meer druk uitoefenen op de Qatarese overheid om echt werk te maken van de veranderingen, vindt Amnesty.

“De Fifa kan echt op heel veel gebieden veel meer doen om mensenrechtenrisico’s kleiner te maken”, zegt onderzoekster Ella Knight van Amnesty. “De voetbalbond kan invloed aanwenden om bij de inspecties van stadions voor het WK en hotels ook de servicesector te betrekken en te controleren op mensen die in hotels, horeca en transport werken. De Fifa moet ook zelf actief onderzoek doen. Ook zou ze transparant moeten zijn als het problemen vaststelt. Vertel wat jullie doen, laat het zien.”

Nationale bonden kunnen meer doen

Knight was recent in Qatar en sprak tussen april en november met 45 migrantarbeiders en vertegenwoordigers van allerlei organisaties en ambassades in het land. Secretaris-generaal Gijs de Jong van de KNVB reist volgende maand ook weer naar Qatar om te praten met de overheid en andere organisaties. De Nederlandse bond wil zo met andere bonden druk uitoefenen op Qatar. Amnesty vindt dat nationale bonden meer kunnen doen. Knight: “Het is de hoogste tijd voor druk op Qatar, dit is het moment, want na het WK zijn de spotlights op Qatar weg en dan is het veel moeilijker daar iets te veranderen.”

Of voetballers en coaches zich ook meer zouden moeten uitspreken? “Het is geweldig als ze solidariteit tonen en laten zien dat ze begrijpen in wat voor land er straks gevoetbald wordt. Het is ongelooflijk krachtig, zij hebben de microfoon, het kan van grote invloed zijn”, zegt Knight.

De Jong spreekt in Qatar onder meer met het nationale comité voor mensenrechten. Volgens Knight is deze organisatie door de overheid opgezet, maar heeft ze weinig te maken met de problematiek van de migrantarbeiders. Qua wetgeving is er in hun situatie de laatste jaren het nodige verbeterd, zoals de rechtsgang. Ook is er een fonds voor mensen die door hun werkgever niet worden uitbetaald, is er een minimumloon ingevoerd en ratificeerde Qatar internationale mensenrechtenverdragen.

Veel hindernissen

Sinds augustus 2020 is het op papier ook gemakkelijker voor mensen om van baan te veranderen of het land te verlaten. In de praktijk ervaren zij nog steeds veel hindernissen, stelt Amnesty vast. Zo sprak de organisatie met een horecamedewerkster die 1440 euro moest betalen - vijf maandsalarissen - om haar werkgever te verlaten. Ook hekelt Amnesty dat er nog altijd nauwelijks onderzoek wordt gedaan naar de doodsoorzaken van arbeidsmigranten. Hoeveel doden er door de bouw van faciliteiten voor het WK zijn gevallen is nog onbekend.

Knight: “De regelgeving is belangrijk en dat is een stap vooruit geweest. Alleen zien we nu stagnatie. De wetten op papier worden niet naar de praktijk vertaald, dus verandert er nog weinig. Bedrijven die misbruik maken van mensen kunnen dat nog steeds doen omdat de autoriteiten hen ermee laten wegkomen. We hebben de voetbalwereld nodig om meer druk uit te oefenen.”

Lees ook:
Slavernij, schending van mensenrechten, corruptie: het is niet genoeg om het WK in Qatar een halt toe te roepen

Het corrupte Qatar gebruikt het komende WK voetbal om de klachten over mensenrechtenschendingen te doen vergeten.Waarom is er in Nederland (en daarbuiten) dan zo weinig steun voor een boycot, vraagt Hein Meurs van Comité Cancel Qatar 2022.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden