WK Qatar

Amnesty: Fifa moet uitgebuite arbeidsmigranten bij WK Qatar compenseren met half miljard

Arbeiders leggen een grasmat aan in het Lusail Stadion in Qatar, één van de stadions voor het WK. Het toernooi wordt gehouden van 21 november tot en met 18 december 2022. Beeld Reuters
Arbeiders leggen een grasmat aan in het Lusail Stadion in Qatar, één van de stadions voor het WK. Het toernooi wordt gehouden van 21 november tot en met 18 december 2022.Beeld Reuters

De Fifa ondernam nauwelijks iets om de uitbuiting van arbeidsmigranten rondom het WK in Qatar te stoppen. Amnesty wil dat de wereldvoetbalbond minimaal een half miljard euro aan hen uitkeert als schadevergoeding.

Matthijs van Dam

In de prijzengeldpot van wereldvoetbalbond Fifa voor het komende WK in Qatar zit 440 miljoen dollar. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International wil dat de wereldvoetbalbond minimaal hetzelfde bedrag uitkeert aan de honderdduizenden uitgebuite arbeidsmigranten die dat omstreden WK opbouwden. Daarvoor pleit het in een nieuw verschenen rapport.

De Fifa moet alsnog achterstallig loon uitbetalen aan arbeidsmigranten, en nabestaanden compenseren. Amnesty linkt enkele duizenden overleden arbeidsmigranten in Qatar aan het WK. De regeling is ook bedoeld om wervingskosten te vergoeden. Migranten uit onder andere Bangladesh, India en Nepal betaalden vaak duizenden euro’s aan recruiters om naar Qatar te kunnen, met grote schulden tot gevolg. In Qatar werkten zij soms twaalf uur per dag aan stadions en infrastructuur daaromheen, in temperaturen van boven de 40 graden.

Fifa keek weg

Amnesty-woordvoerder Ruud Bosgraaf noemt de 440 miljoen dollar (420 miljoen euro) ‘symbolisch’, vanwege dezelfde hoeveelheid prijzengeld. Gezien het grote aantal slachtoffers vallen de compensatiekosten waarschijnlijk hoger uit dan een half miljard. Volgens Bosgraaf kan de Fifa dat prima ophoesten, gezien de bijna zeven miljard euro die de Fifa dit jaar mede door het WK opstrijkt. Hassan al Thawadi, hoofd van het WK-organisatiecomité, zei vorig jaar dat Qatar ongeveer 17 miljard euro aan het toernooi verdient.

Bovendien vindt Amnesty het plan gerechtvaardigd omdat de ‘wegkijkende’ Fifa volgens de organisatie medeschuldig is aan de situatie van arbeidsmigranten. Zowel de bond als Qatar deed weinig om uitbuiting te voorkomen, zo staat in het rapport. “Jarenlang is het lijden van degenen die dit WK mogelijk hebben gemaakt onder het tapijt geveegd”, zegt secretaris-generaal van Amnesty Agnès Callamard in een persbericht. De regeling moet volgens Callamard zorgen dat ‘geen enkele schade onopgemerkt blijft’.

Geen tijdsduur aan de regeling

Daarom wil Amnesty dat naast de Fifa en Qatar ook arbeiders, vakbonden, de internationale arbeidsorganisatie (ILO) en maatschappelijke organisaties deelnemen. Wat Amnesty betreft zit er geen tijdsduur aan de regeling vast, maar is die van kracht tot alle schade gecompenseerd is.

Om dit soort achteraf-operaties in de toekomst te voorkomen, pleit Amnesty voor een ‘uiterst nauwkeurige beoordeling van risico’s voor mensenrechten’ bij de toewijzing van voetbaltoernooien. Qatar voerde na de toewijzing in 2010 wel arbeidshervormingen door, maar mede door zwakke handhaving gaat de uitbuiting volgens Amnesty verder.

Amnesty vraagt alle deelnemende voetbalbonden aan het WK, dus ook de KNVB, om publieke steun voor het plan. Of de KNVB dat doet is nog onduidelijk. De bond laat weten het rapport nog te moeten bespreken. Wel heeft Bosgraaf signalen dat Scandinavische bonden dat willen doen. Ook de Duitse bond voelt volgens Bosgraaf mogelijk voor het plan, maar dat bevestigen kon hij nog niet.

Eerst zien dan geloven

De Fifa laat in een brief weten het voorstel ‘in beraad’ te nemen. Tegelijkertijd prijst de bond de rol van het WK in de verbetering van arbeidsomstandigheden en mensenrechten in de oliestaat. Bosgraaf ziet echter nauwelijks vorderingen. “Qatar en de Fifa hebben er alle belang bij dat te zeggen, maar zoiets noemen we sportswashing.”

Bosgraaf betwijfelt of de Fifa het plan serieus neemt. Dat de bond het in beraad neemt, noemt hij ‘te mager en te weinig’. “Sinds de toekenning van het WK heeft de Fifa wel vaker onder druk van de buitenwereld een beetje meebewogen, maar het is altijd te laat of minimaal. Zonder die druk zetten zij zelden een stap. Voor ons is het eerst zien dan geloven.”

Lees ook:
Amnesty: Ook beveiligers rond WK in Qatar zijn dwangarbeiders

Niet alleen migranten die in Qatar werken aan de bouw van de stadions voor het WK voetbal, maar ook beveiligers worden onderworpen aan dwangarbeid, meldt Amnesty.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden