ReportageJohan Cruijff Arena

Als we weten hoe aerosolen zich in het stadion bewegen, kan er wellicht weer publiek bij wedstrijden

De proefopstelling in de Johan Cruijff Arena.Beeld Maarten Hartman

In de Johan Cruijff Arena onderzoekt de TU Eindhoven welke concentraties aerosolen blijven hangen in een voetbalstadion, en hoe de lucht te reinigen is. Het kan helpen snel weer publiek toe te laten bij sportwedstrijden.

Zo op het eerste gezicht lijkt van alles mis te gaan in vak 102 van de Johan Cruijff Arena. De aerosolen vliegen in het rond, wat in deze coronatijd geen prettig idee is. En dan is het dak van het voetbalstadion nog dicht ook. Heel slecht voor de ventilatie.

Maar dit keer zijn al die factoren juist precies de bedoeling. Er wordt bewust met aerosolen gespeeld, om te onderzoeken of het eventueel mogelijk is om veilig naar een sportwedstrijd te gaan. Aerosolen, microscopisch kleine druppeltjes, spelen namelijk volgens wetenschappers een rol in het verspreiden van het coronavirus. Maar hoe die zich precies in een stadion bewegen, weet niemand.

Daarom dus een test. Wel veilig natuurlijk. Zonder aerosolen met het coronavirus, en er zitten ook geen mensen in vak 102. Het vak staat vol met ongeveer 150 flacons (ofwel ‘aerosolgeneratoren’), die een watermengsel uitspuwen dat speeksel moet voorstellen. Zo wordt een situatie gesimuleerd waarin alle supporters fanatiek staan te springen, schelden, schreeuwen en snikken, precies zoals het in een echt voetbalstadion is als er een doelpunt wordt gemaakt. Vlak ernaast staan meetinstrumenten, om zo precies bij te houden hoeveel aerosolen er in de lucht blijven hangen.

Ook voor evenementensector

Het is volgens de onderzoekers de eerste keer ter wereld dat er in een sportstadion op zulke grote schaal wordt geëxperimenteerd. En noodzakelijk ook, zo klinkt het, want in het voetbal mag al maanden geen publiek komen, met grote financiële tekorten tot gevolg. De testopstelling, die zeker twee maanden blijft staan, kan kennis opleveren of het bezoeken van wedstrijden weer veilig kan. Bovendien, zo zegt hoofdonderzoeker Bert Blocken, hoogleraar bouwfysica aan de TU Eindhoven en KU Leuven: “Deze informatie kan ook worden gebruikt in de evenementensector, voor Ahoy of de Ziggo Dome”.

Beeld Maarten Hartman

De keuze voor de Arena was niet zozeer omdat Ajax de laatste weken zoveel scoort, waardoor er ook meer te juichen is. Het stadion is aangewezen als officiële testlocatie door de Europese voetbalbond Uefa. De komende maanden wordt bovendien in allerlei omstandigheden getest. Bij koud en warm weer, en met open of dicht dak.

Gedurende het onderzoek lopen medewerkers van de universiteit rond om de installaties bij te vullen. Naast het vak staan grote zwarte pilaren, die weer met dikke slangen verbonden zijn. Het is een afzuiginstallatie. Die installatie is noodzakelijk om het aantal aerosolen in de lucht te reduceren. Zo’n 98 tot 99 procent van de aerosolen wordt uit de opgezogen lucht gehaald, is de belofte van Martin van der Sluis, die met zijn bedrijf Plasmamade de installatie heeft gepatenteerd. Op die manier zou het stadion relatief veilig moeten kunnen worden. Van der Sluis: “Maar daar denken we nog niet aan. Laten we eerst kijken wat hier uit komt.”

Kabinet wil niet testen met mensen

Een volgende stap is het testen op locatie met echte mensen. Henk van Raan, innovatiemanager bij de Arena, ‘wil morgen al beginnen’, met zo’n 730 mensen. Dat is de capaciteit van één vak. Maar die plannen zijn nog niet goedgekeurd door de overheid.

Ook op andere plekken staan experimenten op het programma. Zo wil Fieldlab Evenementen (een samenwerking tussen bedrijven en instellingen uit de evenementensector en sport) op 2 en 8 januari bij Almere City en NEC een test met 1500 mensen opzetten, vooral om te kijken hoe mensen zich gedragen. Viroloog Andreas Voss, verbonden aan de Radboud Umc en lid van het OMT, heeft daar de leiding over. Het kabinet heeft ook voor deze test nog geen toestemming gegeven.

Blocken hoopt dat hij met de Kerst het bestuur van de Arena al een geschenk kan geven ‘met de eerste resultaten’. Met het publiek worden de resultaten waarschijnlijk in het begin van de lente gedeeld. Mocht de installatie werken, dan kan het hele stadion worden geventileerd. Dat loopt wel in de papieren. Is dat wenselijk? Van Raan van de Arena beantwoordt die vraag met een andere vraag: “Wat denk je dat spelen zonder publiek ons heeft gekost?”

Beeld Maarten Hartman

Lees ook: 

Topsporters over de lege stadions: ‘Het wedstrijdgevoel wordt mij ontnomen’

Topsporters zijn voorlopig veroordeeld tot het spelen zonder publiek. Dat valt hen zwaar, zo blijkt uit een rondgang. Al zijn er óók voordelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden