De Senegalese middenvelder Idrissa Gana Gueye van Paris Saint-Germain. Hij weigerde een regenboogshirt voor lhbti+-acceptatie te dragen in Frankrijk.

ReportageLhbti+-rechten

Als Gana Gueye een regenboogshirt draagt, zal Senegal hem ‘haten als de duivel’

De Senegalese middenvelder Idrissa Gana Gueye van Paris Saint-Germain. Hij weigerde een regenboogshirt voor lhbti+-acceptatie te dragen in Frankrijk.Beeld AFP

De Senegalese international Idrissa Gana Gueye ligt onder vuur in Frankrijk. De speler van Paris Saint-Germain weigerde een shirt tegen homofobie te dragen. De Franse bond is laaiend, in zijn thuisland krijgt Gueye juist steun. ‘Als je een lhbti-shirt draagt, dan is dat geen goed voorbeeld en promoot je homo’s.’

Hugo Boogaerdt

Als Paris Saint-Germain op 14 mei het veld betreedt voor een wedstrijd tegen Montpellier, is de Senegalese international Gana Gueye er niet bij. De Parijse club is al kampioen van de Ligue 1 en wint overtuigend: 4-0. Niks aan de hand, zo lijkt het.

Na de wedstrijd voelt een jour­nalist van sportkrant L’Équipe PSG-coach Mauricio Pochettino aan de tand over het ontbreken van Gueye. De coach moet toegeven dat de verdedigende middenvelder niet kampt met een blessure, maar dat hij plaatsnam op de tribune om ‘persoonlijke redenen’. Een jaar eerder ontbrak de 32-jarige PSG’er al op de Dag tegen Homofobie vanwege ‘maagproblemen’.

Sinds 2019 spelen alle clubs in de Franse Ligue 1 en Ligue 2 op de Internationale Dag tegen Homofobie in een speciaal shirt met rugnummers in regenboogkleuren om dis­criminatie van, en agressie tegen, de lhbti+-gemeenschap te veroordelen. Verschillende Franse media en de Franse voetbalbond FFF trekken de conclusie dat Gueye weigert zich uit te spreken tegen discriminatie van deze groep. Volgens het Franse dagblad Le Parisien omdat dit niet rijmt met de religieuze opvattingen van de islamitische Gueye.

Winnaar van de Afrika Cup

De 32-jarige Senegalees is een grootheid in eigen land. In 2019 werd hij door Paris Saint-Germain voor maar liefst 30 miljoen euro ­gekocht van Everton. Hij speelde ­inmiddels negentig interlands en won begin februari met zijn land de Afrika Cup. In november is Senegal de eerste tegenstander van Nederland op het WK in Qatar.

Nu is hij echter mikpunt van hoon in Frankrijk. Op sociale media wordt hij hard aangepakt. Roxana Maracineanu, de Franse minister van sport, vindt het ‘betreurenswaardig’. Valérie Pécresse, frontvrouw van de partij Les Républicains, wijst in een tweet op Gueyes voorbeeldfunctie. Ze eist dat hem een sanctie wordt opgelegd. De ethische commissie van de Franse voetbalbond (CNE) is laaiend en heeft Gueye op het matje geroepen.

Lhbti+-gemeenschap zou veel geld investeren

Hoe anders is het in Gueyes thuisland Senegal. Op een zandveld in de hoofdstad Dakar traint amateurclub Sacre Coeur in de avondzon. Een deel van de spelers doet conditie-oefeningen, terwijl een ­ander deel een partijtje speelt. Al deze voetballers geven Gana Gueye groot gelijk.

“Zijn geloof staat het gewoon niet toe om homoseksualiteit te ­promoten”, beargumenteert de zestienjarige middenvelder Benjamin Ndor, zelf christen. Hij krijgt bijval van ploeggenoten Moussa Kidiera (17) en Mohammed Sy (18). Ze vinden het goed dat Gueye ‘discipline heeft getoond’. De jongens zijn ervan overtuigd dat de lhbti+-gemeenschap veel geld investeert in het voetbal, zodat clubs acties doen ­zoals die op de Internationale Dag tegen Homofobie.

Gehuld in een zwarte boubou, een traditioneel islamitisch pak, kijkt bestuurslid Elhaj Camara toe hoe Ndor en zijn medespelers zich in het zweet werken. “Professionele voetballers als Gueye moeten er ­rekening mee houden dat jongeren hen kopiëren. Als je een lhbti- shirt draagt, dan is dat geen goed voorbeeld en promoot je homo’s.”

Ook Senegalese politici en de voetbalbond reageren als door een wesp gestoken op de kritiek uit Frankrijk. President Macky Sall geeft in een tweet zijn steun aan Gueye en roept op om zijn vrijheid van religie te respecteren. De minister van sport Matar Bâ beargumenteert dat sporters nergens in hun contract hebben staan dat ze reclame moeten maken voor ‘wat het ook mag zijn’. De Senegalese voetbalbond haalt uit naar de Franse evenknie door deze te beschuldigen van slechte behandeling van vooral ­Afrikaanse spelers.

Oproep tot het vermoorden van homoseksuelen

In het voor 95 procent islamitische Senegal is homoseksualiteit strafbaar. Als ‘een ongepaste en ­onnatuurlijke daad met een persoon van gelijke sekse’ bewezen is bevonden, kan dat tot vijf jaar celstraf en een fikse boete opleveren.

Toch gaan die straffen voor velen niet ver genoeg. Afgelopen februari protesteerden duizenden Senega­lezen voor zwaardere straffen op ­homoseksualiteit, nadat een wetsvoorstel was afgeketst om celstraffen te verhogen naar maximaal tien jaar. De protesten waren georganiseerd door het islamitische Ànd Sàmm Jikko Yi, wat vrij vertaald uit de lokale taal Wolof staat voor ‘samen voor de bescherming van waarden’. Jamra, een andere islamitische koepelorganisatie, riep in 2020 op om homoseksuelen te vermoorden.

Volgens Alioune Tine, mensenrechtenspecialist en oprichter van denktank Afrikajom Center, neemt de intolerantie tegenover homoseksualiteit toe. “De anti-gaybeweging is hier heel goed georganiseerd en dat is ­gevaarlijk. Mensen uit de lhbti+-gemeenschap moeten echt oppassen voor volkshysterie. Er zijn al meerdere mensen ‘gelyncht’ door een boze menigte, nadat ze werden ­aangezien voor homoseksuelen.”

Dat gebeurde ook vlak nadat Gana Gueye in opspraak kwam over zijn veronderstelde homofobie. Een Amerikaanse toerist is tijdens een bezoek aan de stoffenmarkt door een menigte ernstig mishandeld, omdat zijn belagers hem vanwege zijn kledingstijl aanzagen voor een homoseksueel.

In de maand daarvoor zijn twee andere personen op soortgelijke ­wijze gelyncht, vertelt Djamil Bangoura, oprichter van mensenrechtenorga­nisatie Prudence Plus. “Ze hebben het maar net overleefd, maar ­vorige maand is helaas een andere homo doodgestoken in Guédiawaye, een buitenwijk van Dakar.”

Op een zandveld in de hoofdstad Dakar traint amateurclub Sacre Coeur in de avondzon. Beeld Hugo Boogaerdt
Op een zandveld in de hoofdstad Dakar traint amateurclub Sacre Coeur in de avondzon.Beeld Hugo Boogaerdt

‘Homoseksualiteit is besmettelijk’

Zelf is hij ook al meerdere keren aangevallen en ernstig bedreigd, maar de intimidatie is volgens hem veel breder dan alleen agressie: “Als mensen denken dat je homo bent, dan verlies je je baan. Mensen proberen je af te persen en als je doodgaat, mag je niet worden begraven op een islamitische begraafplaats.”

“Mensen zien homoseksualiteit hier als iets besmettelijks”, zegt ­Babacar, die uit veiligheidsoverwegingen niet met zijn echte naam in de krant wil. Hij is als homoseksueel opgegroeid in een vissersgemeenschap in Dakar en komt uit een strenggelovige familie. “Zelfs als ze iemand tegenkomen op straat die gay is, zullen ze daarom het ­liefste omdraaien.”

Een van zijn beste vrienden zit op dit moment in de gevangenis, nadat de politie seksfilmpjes van hemzelf had gevonden op zijn telefoon. Zelf heeft Babacar meerdere keren te maken gehad met agressie vanwege zijn ­seksuele geaardheid. Bijvoorbeeld toen hij schoenen droeg die bij elke stap een ‘klak’-geluid maakten. Een groep jongeren heeft hem achtervolgd en noemde hem steeds góor-­jigéen; het woord voor homo, wat ­letterlijk ‘man-vrouw’ betekent. ­Uiteindelijk hebben zijn belagers hem alleen bedreigd en van zijn geld en mobiele telefoon beroofd

Verleid tot een afspraakje in het bos

Ook is hij slachtoffer geweest van afpersing. Een jongen was erachter gekomen dat Babacar homo is. Vervolgens heeft hij zich voorgedaan als homo en Babacar verleid tot een afspraakje in het bos. “Toen trok hij opeens een pistool en richtte het op mij, terwijl hij mij uitschold voor homo. Vervolgens moest ik hem ­iedere maand betalen, anders zou hij mij aangeven bij de politie.”

Babacar vindt dat Gana Gueye uit steun voor de lhbti+-gemeenschap het regenboogshirt had moeten dragen, maar betwijfelt of het effect zou hebben. “Als hij het draagt, zal het volk woedend zijn. Ze zullen hem haten alsof hij de duivel is.”

Op het trainingscomplex van de aan Olympique Marseille gelieerde Senegalese voetbalacademie Diambars heerst een gemoedelijke sfeer. Vanaf de verzorgde spelersvertrekken en het kantoorgedeelte voert een brede passage met hoge bomen aan weerszijden naar de kunstgras voetbal­velden. Op dit chique complex in de toeristische badplaats is Gana Gueye klaargestoomd voor een carrière in het Europees betaald voetbal, voordat hij in 2008 vertrok naar OSC ­Lille.

Pape Birane Diagne op de voetbalacademie in Dakar. Beeld Hugo Boogaerdt
Pape Birane Diagne op de voetbalacademie in Dakar.Beeld Hugo Boogaerdt

Geschrokken van de reacties

Een aantal van Gueyes oud-teamgenoten lopen hier nog steeds rond en maken inmiddels deel uit van de staf. Ze kennen hem als ‘een echte Senegalees’, wat volgens hen inhoudt dat hij vriendelijk en gastvrij is en dat hij geniet van het leven.

Pape Birane Diagne heeft tot 2008 drie jaar bij Gueye in het team gespeeld en was in die periode goed met hem bevriend. Ook buiten het veld spraken ze vaak af. “Ik denk dat Idrissa erg geschrokken is van de ­reacties”, vertelt Diagne. “Hij zegt helemaal niets over die affaire, zelfs niet tegen ons.”

Diagne zoekt de oorzaak van de rel om het regenboogshirt in onbegrip voor de Senegalese cultuur. Gueyes weigering benadrukt niet dat hij ­homofoob is, maar gezien zijn religie en de Senegalese wet kan hij de ­lhbti+-gemeenschap niet steunen. “Hier in Sali zijn ook veel homo’s ­onder de toeristen, maar die laten we toch ook met rust?”

Spelers die anders denken

Op de training van voetbalclub Sacre Coeur plukt de keeper een voorzet uit de lucht voordat Benjamin Ndor zijn hoofd tegen de bal kan zetten. “Goed gespeeld”, becommentarieert Elhaj Camara, om vervolgens het ­gesprek voort te zetten. “Ik ben boos op de Franse bond, omdat voetbal moet verenigen. Met dat regenboogshirt drijven ze een wig tussen de twee culturen.”

Het geval van Gueye confronteert profclubs in Europa met het feit dat veel van hun spelers wellicht niet de waarden uitdragen die rijmen met de opvattingen van de club. Terwijl voetbalbonden en clubs hun best doen om inclusiviteit en respect voor anderen bij te brengen aan hun fans, zitten er in hun eigen teams spelers die soms heel anders denken over mensenrechten.

Of er nog verzoening komt, valt te betwijfelen. Gueye heeft zich nog altijd niet gemeld bij de ethische commissie van de Franse bond. Evenmin heeft hij, zoals gevraagd door die commissie, een foto van zichzelf in een regenboogshirt op zijn Instagram geplaatst.

Gueye heeft overigens weinig te vrezen van de ethische commissie, aangezien deze geen sancties kan ­opleggen. Voor Gueye komt deze ­ophef wel op een ongelukkig moment. In de wandelgangen doen al geruime tijd geruchten de ronde dat PSG van hem af wil.

De echte naam van Babacar is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Homofobe spreekkoren schokken Australische voetballer: ‘Ik zal me nooit verontschuldigen voor wie ik ben’

Homoseksuele en biseksuele profvoetballers noemen de angst voor spreekkoren en scheldpartijen van het publiek de voornaamste reden om niet uit de kast te komen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden