Klimaatverandering

Als de Tour zelfs water sproeit om asfalt te koelen, hoe verantwoord is fietsen dan nog?

Tadej Pogacar giet in Carcassonne water over het hoofd van winnaar Jasper Philipsen. Beeld AP
Tadej Pogacar giet in Carcassonne water over het hoofd van winnaar Jasper Philipsen.Beeld AP

Het Tourpeloton koerste dit weekend in temperaturen van veertig graden. Is dat nog verantwoord, fietsen in de zomer op het heetst van de dag, zeker nu de aarde sneller opwarmt?

Kick Hommes

Terwijl de bossen branden en het drinkwater schaars wordt, sproeit de Tourorganisatie vlak voor de renners arriveren water over enkele honderden meters weg om het asfalt te laten afkoelen. Een filmpje van de sproeiwagen werd dit weekend op sociale media gezien als een van excessieve voorbeelden waarmee de Tour probeert zich aan warm weer aan te passen.

In het zuiden van Frankrijk was de hitte met temperaturen boven de veertig graden afgelopen weekend het meest voelbaar tot nu toe in de Tour. Renners reden met panty’s vol ijs in de nek, en gooien tientallen bidons over hoofd en lijf. Steven Kruijswijk gebruikte zaterdag zo’n 24 bidons, een per tien kilometer.

Maar het is de vraag of dat niet symptoombestrijding is. Nu klimaatverandering doorzet en de temperatuur in (Zuid)-Frankrijk volgens het Franse equivalent van het KNMI sterker toeneemt dan in de rest van de wereld, is het dan niet beter om wielrenners weg te houden van een topinspanning op het heetst van de dag? Is het peloton daar klaar voor?

Hitteprotecol

Richard Plugge, baas van Jumbo-Visma en voorzitter van de AIGCP, waar de ploegen aan verbonden zijn, weet vooral dat het in het zuiden van Frankrijk in juli altijd warm is. En in de Vuelta wordt de veertig graden dikwijls in etappes gehaald. Dus zo’n probleem is de hitte vooralsnog ook weer niet. “Maar natuurlijk houden wij, net als vakbond CPA, wel in de gaten wat er gaande is.”

Plugge wijst wel op het ‘extreme hitteprotocol’, dat wordt ingezet bij hete omstandigheden. Zondag kwam dat erop neer dat bijna de hele etappe drinkbussen mochten worden aangenomen. Normaal is dat het eerste uur na de start en in de diepe finale verboden. Het was een flinke verruiming van de regels.

De hitte en de vraag of het een probleem is, wordt onder renners ook niet vaak besproken, zegt Bobbie Traksel, voorzitter van de Nederlandse vakbond voor beroepswielrenners VVBW. Het probleem is ook dat hitte voor iemand uit Nederland anders is dan voor iemand uit het zuiden van Europa. Traksel geeft een voorbeeld uit 2016, toen het WK wielrennen in Qatar voor de junioren werd ingekort. Een goede zaak, toch? “Maar toen sprak ik een Australische renster en die had geen idee dat het echt heel warm was. Voor renners uit Nederland is hitte wat anders dan voor iemand uit dat land of bijvoorbeeld Spanje.”

Behoud van je lichaam

Bovendien kunnen profrenners goed tegen zeer warme omstandigheden, zegt teamarts Camiel Aldershof van Team DSM. Zij doen voorafgaand aan de zomerse wedstrijden veel aan ‘hitte-adaptatie’. Dat is overigens niet nieuw. Zo nam Taco van der Hoorn bijvoorbeeld na een zware training een superheet bad. Aldershof: “Voor gezonde topsporters is fietsen in warm weer niet zo gevaarlijk.”

Toch is wel degelijk aangetoond dat in de hitte fietsen leidt tot een verminderd prestatievermogen. Een Spaans onderzoek onder (top-)renners liet zien dat het soms wel tot 16 procent kan schelen boven de 35 graden. Aldershof zegt dat het lichaam een beschermingsmechanisme heeft. “Dan gaat het vermogen naar beneden, maar dan heb je wel behoud van je lichaam.”

Het is niet zo eenvoudig om dat kritieke punt op een dag te omzeilen. Traksel: “Het probleem met bijvoorbeeld om 09.00 uur starten is dat je dan klaar bent op het heetst van de dag. Een massasprint om 14.00 uur. Dat wil je ook niet.”

Bovendien heeft de ASO, de organisatie van de Tour, de zomer en uitzendtijden in steen gebeiteld. Dat is het economisch verdienmodel. Plugge: “Vooralsnog zijn de finishes rond 17.30 uur prime time. Al is er in de Vuelta, de Dauphiné en ook de laatste dag van de Tour weleens een aankomst verlaat of vervroegd. Maar ik vraag me af of dat afhangt van het weer.”

Een groot debat over hitte en of dat in de toekomst anders moet, komt er dan ook voorlopig niet, sportbreed. De goed getrainde wielrenners zijn gewend aan de warmte, zegt Aldershof. “Voor hen is het nog wel ok nu.” Plugge: “Wie weet komt het ooit zover. Maar deze Tour zijn we de extremen nog niet ingegaan.”

Tour de France koelt het asfalt ‘voor de veiligheid’

De Tour de France heeft een speciale wagen om stukken weg ‘koel te sproeien’. Een filmpje van die wagen zorgde online voor ophef. Hoe kan het dat de weg wordt gesproeid met spaarzaam water dat ergens anders nodig is?

Het sproeien gebeurt volgens André Bancala, namens de Franse departementen verantwoordelijk voor de route, op speciale plekken waar gevaar dreigt voor de renners. “We doen het niet op een lang recht stuk, maar bijvoorbeeld wel in een bocht, waar renners remmen. Daar zorgen we ervoor dat het asfalt afkoelt en niet smelt.”

In een interview met het Franse persbureau AFP ging Bancala eerder uit van het gebruik van ongeveer tienduizend liter. Zondag in Rodez zei Bancala zelf dat dat toch niet klopt. De wagen die wordt gebruikt heeft een capaciteit van ongeveer tweeduizend liter. “Dat is ruimschoots voldoende. We hebben het water al sinds Duinkerke, bij de start van etappe vier. En dat gebruiken we nog steeds. Zaterdag is gesproeid, zondag wordt gesproeid en één keer in de Alpen. Het is zeker niet zo dat we 200 kilometer per dag doen.”

Bancala snapt de polemiek rond het onderwerp, zeker nu een deel van Zuidwest-Frankrijk te maken heeft met bosbranden. “Maar ik vind het wel enigszins overtrokken. De Tour is ook een feest. Daar moet je veilig mee omgaan. Er worden ook hekken geplaatst, bijvoorbeeld.”

Volgens Bancala maakt het niet uit of het peloton eerder of later aan een etappe begint. “Als het asfalt kookt, dan kookt het. Er is in die zin geen verschil tussen heet en superheet asfalt.”

Lees ook:

Een Tour zonder zwarte Afrikaanse renner is een ‘verontrustende stap terug’

Nicholas Dlamini uitte vorige week zijn zorgen, omdat dit jaar geen enkele zwarte Afrikaanse renner meedoet in de Tour. Het wielrennen blijft een westerse sport, met weinig wortels naar het Afrikaanse wielrennen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden