Vooruitblik

Alles wat u altijd al wilde weten over de Paralympische Spelen (maar nooit durfde te vragen)

Nederlandse palaympiërs arriveren in het atletendorp in Tokio. Beeld AP
Nederlandse palaympiërs arriveren in het atletendorp in Tokio.Beeld AP

De Paralympische Spelen beginnen dinsdag. Hierbij een spoorboekje en een aantal wetenswaardigheden, aan de hand van bijzondere cijfers en letters.

1964

Het jaar van de eerste Olympische- en Paralympische Spelen, eveneens in Tokio. Een bijzondere editie, want het was de eerste keer dat het woord ‘paralympisch’ werd gebruikt. Daarvóór stond het evenement bekend als de Stoke Mandeville Games, vernoemd naar de Engelse plaats Stoke Mandeville waar in 1948 het eerste boogschiettoernooi voor zestien oorlogsveteranen met een beperking werd gehouden. ‘Paralympisch’ werd in 1964 een bijnaam voor het toernooi dat verspreid over vijf dagen werd gehouden, en waaraan 380 atleten meededen, verdeeld over negen sporten.

De Paralympische Spelen werd uiteindelijk in 1989 de officiële naam, gelijk met het ontstaan van het Internationaal Paralympisch ­Comité (IPC). Paralympisch is de samenvoeging van ‘para’ (parallel) en olympisch. Op die manier werd duidelijk gemaakt dat de Olympische- en Paralympische Spelen naast elkaar bestaan.

3

Het totaal aan agito’s, de drie bogen die samen het logo van de Paralympische Spelen vormen. Het logo bestaat uit een rode, een blauwe en een groene agito, verwijzend naar de kleuren die over de hele wereld het meest voorkomen in landenvlaggen. Agito betekent in het Latijn ‘Ik beweeg’.

Een lange geschiedenis kennen de agito’s niet. Het eerste paralympische symbool uit 1988 bestond net als het olympische logo uit vijf verschillende figuren, maar dat werd na zes jaar veranderd in drie symbolen. De huidige agito’s worden sinds 2004 gebruikt, voor het eerst tijdens de sluitingsceremonie van de Paralympics in Athene. In 2019 is de kleur iets veranderd: het rood, blauw en groen is wat feller geworden.

Jetze Plat Beeld AvroTros
Jetze PlatBeeld AvroTros

3 (2)

Het aantal medaillekansen voor Jetze Plat, de bekendste Nederlandse paralympiër op deze Spelen. Plat, 30 jaar, is handbiker maar ook gespecialiseerd op de triatlon. Hij doet in het handbiken mee aan zowel de wegwedstrijd als de tijdrit, en wil ook nog ‘een uurtje knallen’ op de triatlon, waarbij hij zwemt, daarna in een handbike (een aangepaste ligfiets) verder gaat, om op zijn race­rolstoel (de wheeler) te eindigen. Plat is bijna onverslaanbaar op alle onderdelen en ook regerend paralympisch kampioen triatlon.

3 (3)

Als iemand de koningin van de Spelen kan worden, dan is dat Sanne Voets, die samen met haar paard Demantur drie keer goud wil halen. Ook zij heeft de laatste jaren bijna alles gewonnen. Speciaal voor de Spelen heeft zij thuis een paardenbak met heaters laten verwarmen, om zo samen met haar paard te wennen aan de temperatuur in Japan.

Sanne Voets Beeld EPA
Sanne VoetsBeeld EPA

4350

Het aantal atleten dat dit jaar meedoet aan de Paralympische Spelen, afkomstig uit een recordaantal landen: 167. Oorspronkelijk zouden er atleten uit 168 landen meedoen, maar door de situatie in Afghanistan konden twee Afghaanse atletes niet vertrekken vanuit Kaboel.

De sporters die er wel zijn, acteren in een of meer van de 540 onderdelen in 22 sporten. Taekwondo en badminton maken hun debuut op de Paralympics. Twee sporten zijn uitsluitend op de Paralympische Spelen te beoefenen: boccia, vergelijkbaar met petanque, en goalball, een balsport waarbij atleten met een visuele handicap een bal met een geluid erin langs zich uitstrekkende tegenstanders moeten werpen.

Fleur Jong Beeld Olaf Kraak
Fleur JongBeeld Olaf Kraak

73

Het aantal atleten dat voor Nederland uitkomt in Tokio. Dat zijn er minder dan de 126 atleten die in Rio aanwezig waren en daar met 63 medailles voor een record voor Nederland zorgden. Van de veertien atleten die toen voor zeventien keer goud zorgden, zijn er in Tokio twaalf opnieuw bij. Alleen Marlou van Rhijn (Blade babe) en rolstoeltennisster Jiske Griffioen zijn gestopt. Hun opvolgers staan al klaar, want zowel Fleur Jong en Diede de Groot zijn grote kanshebbers voor goud.

106

Het aantal werknemers in de werkplaats van Ottobock – specialist in medische hulpmiddelen, waar alle kapotte rolstoelen, protheses en blades kunnen worden hersteld. Af en toe ligt er een afgeschreven stuk kunstbeen in de afvalbak. Per dag voeren de werknemers, die “22 talen spreken”, zo’n tweehonderd reparaties uit.

Chef de mission Esther Vergeer neemt voor vertrek naar Tokio nog een selfie op Schiphol. Beeld ANP
Chef de mission Esther Vergeer neemt voor vertrek naar Tokio nog een selfie op Schiphol.Beeld ANP

100

De 100 meter in de atletiek en de 100 meter in het zwembad zijn traditioneel de koningsnummers van de betreffende sporten. En in het paralympisch toernooi is er kans op Nederlands succes. Bij atletiek heten de favorieten Fleur Jong, Marlène van Gansewinkel en Kimberly Alkemade. Zij finishten bij het laatste echte meetmoment voor de Spelen, het EK in Polen in juni, als de nummers één, twee en vier. Jong liep er een wereldrecord: 12,64 seconden. Zij starten in de T62/T64-klasse, voor atleten met een enkele of dubbele beenamputatie.

In het zwemmen zijn Chantalle Zijderveld en Lisa Kruger al jaren elkaars grootste concurrenten, en dan vooral op de 100 meter schoolslag. Opvallend, want beiden zijn pas twintig jaar. Kruger is de regerend paralympisch kampioen op de schoolslag. Dat werd ze een paar dagen na haar zestiende verjaardag.

PR2Mix2x

De afkorting voor de para mixed dubbeltwee, de roeiboot waar Corné de Koning en Annika van der Meer samen in zitten. Zij gaan voor een medaille in Tokio, wat ze zelf een realistische doelstelling vinden.

Hoe moeilijk de naam ook klinkt, de classificaties zijn in het roeien best overzichtelijk. Er zijn drie klassen, verdeeld op basis van hoe effectief de haal gemaakt kan worden. De Koning en Van der Meer roeien in klasse twee (PR2), aangezien ze de beweging met de benen niet kunnen maken.

14

Geen rugnummer, maar het aantal punten dat maximaal in het veld mag zijn tijdens een wedstrijd rolstoelbasketbal, verdeeld over vijf atleten. Ook dit is een manier van classificeren. Iemand die relatief weinig beperkingen heeft, krijgt een hoog puntenaantal: 4,5 is het maximum. Hoe zwaarder de handicap, hoe lager het cijfer: tot één.

In het Nederlands basketbalteam bij de vrouwen, favoriet in Tokio, wordt gewerkt met koppeltjes, zodat het tellen eenvoudiger wordt. Jitske Visser (1) is samen met Bo Kramer (4,5).

Liesette Bruinsma Beeld Olaf Kraak
Liesette BruinsmaBeeld Olaf Kraak

S10

Een laatste uitleg over het classificatiesysteem, dit keer bij zwemmen. Ook hier is de Een laatste uitleg over het classificatiesysteem, dit keer bij het zwemmen. Ook hier is de stelregel: hoe ­lager het getal, hoe zwaarder de ­handicap. De S staat voor vrije slag, vlinderslag of rugslag, de 10 voor een ‘minimale beperking’ zoals een ­voetamputatie of een ontbrekende handfunctie. Het is in deze klasse dat Zijderveld en Kruger zwemmen.

De klasse S11, waarin bijvoorbeeld favoriete Liesette Bruinsma zwemt, is er voor visueel gehandicapten. Zij dragen in wedstrijden een geblindeerde zwembril en krijgen via een tikje op hun hoofd te horen dat ze aan de overkant van het bad zijn. Nederland heeft daar een speciaal foefje voor. Voor Bruinsma, die na haar twaalfde uiteindelijk volledig blind werd, is een pompje gebouwd dat bubbeltjes produceert, zodat ze merkt dat ze moet keren.

Welke wedstrijden wanneer

Elke dag zijn er voor Nederland medaillekansen. Hieronder ­enkele van de belangrijkste hoogtepunten.

26 augustus zijn er kansen in het zwembad, op de 100 meter schoolslag, voor Chantalle Zijderveld en Lisa Kruger. De ­finales beginnen om 10.00 uur. Ook Sanne Voets is kanshebster op goud, op haar individuele kür (08.00 uur).

28 augustus is de blik gericht op het verspringen, waar Fleur Jong en Marlène van Gansewinkel serieus kans maken. Jong scherpte in juni het wereldrecord aan naar 6.04 meter. De ­finale is vanaf 02.30 uur.

Ook op 28 augustus, 23.30 uur Nederlandse tijd: de start van Jetze Plats’ jacht op drie keer goud, beginnend met de triatlon.

31 augustus is een belangrijke dag voor het paracycling, ­waarin Nederland kans heeft op zeker vijf gouden medailles in de tijdritten die allemaal die dag worden verreden.

3 september is de finale van het rolstoeltennis, met grote medaillekansen voor Diede de Groot (05.00 uur). Ook wordt dan de 100 meter gelopen in het atletiek, met wederom Jong en Van Gansewinkel.

De NOS zendt de wedstrijden via vier livestreams uit. ’s Avonds aansluitend aan het journaal van 20.00 uur is er een samenvatting op tv.

Lees ook:

Kruisbestuiving tussen valide en para-atleten: ‘Zij geven mij het perfecte voorbeeld’

In het Olympisch Stadion trainen para-atleten met valide sporters samen onder coach Guido Bonsen. Ze leren veel van elkaar. ‘Nu weet ik wat het is om mijn lichaam te verzorgen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden