null

InterviewAja en Mariët Lucassen

Aja en Mariët verloren hun Ilona. ‘Judoën op de Spelen, het was haar grote doel’

Beeld Jörgen Caris

Aja en Mariët Lucassen verloren in juni hun dochter, de talentvolle judoka Ilona. Ze stapte uit het leven nadat ze controle en structuur verloor. Haar ouders waarschuwen: houd de jongvolwassenen extra in de gaten.

Ze hebben allebei de hoop dat ze zometeen nog naar binnen loopt en zegt: hoi pap, hoi mam, daar ben ik weer. Maar Aja en Mariët Lucassen weten dat het niet gaat gebeuren. Hun dochter Ilona, talentvol judoka van 23 jaar, komt niet meer terug. Ze stapte op 12 juni uit het leven. De gevolgen van de coronacrisis waren niet te overzien. 

Haar ouders zeggen: ze overleed niet aan corona, wel door corona. In één klap veranderde deze zomer het leven van een gezin. Juist daarom willen de ouders nu meegeven dat juist in coronatijd er op jonge mensen moet worden gelet.

Als Ilona geboren wordt, op 24 mei 1997, wonen vader Aja en Moeder Mariët in Geldrop, samen met zoon Maick. Dochter Ilona, ofwel Loon(tje) is de jongste. 23 jaar later geeft moeder Mariët (52) praktijkvakken op een school in Nuenen en is ze teamleider van het G-voetbalteam van Maick. ­Vader Aja (52) werkt bij truckbedrijf Daf. Hij kan eigenlijk niet stilzitten, net als Maick en Ilona. Ze hebben allen ADHD. Thuis is het dan ook altijd druk, zeker in de jeugdjaren van de kinderen, als de hond zich er ook nog mee gaat bemoeien.

Ilona blijkt als klein meisje een energiekeling. Ze wil bewegen. Op haar zevende ziet ze niet ver van huis dorpsgenoot Pieter van den Hoogenband gehuldigd worden na zijn gouden medailles van Sydney. Geëerd worden, met een medaille om je nek staan, dat wil Ilona ook. Dan moet je eerst goed leren judoën, zegt haar moeder. Dat doen we dan, is haar antwoord.

Ze heeft dan al geleerd van haar allereerste toernooi, in Rotterdam. Als zevenjarige beginneling is ze al na twee partijen klaar. Ze heeft niet door dat ze iemand op de rug moet proberen te krijgen, maar denkt dat wedstrijdjudo net zo is als op een training: een beetje duwen en trekken. Het is een fout die ze nooit meer zal maken. Sterker nog, alles wordt een wedstrijd. Helemaal op de trampoline in de achtertuin. Vader Aja wordt vaak in de houdgreep genomen, ook al tikt hij bij voorbaat af. Op de camping in Sevenum, waar toen de kinderen jong waren de familie een seizoensplaats had, wilde ze elk potje darts winnen.

Aja en Mariët Lucassen verloren in juni hun dochter, de talentvolle judoka Ilona. Beeld Jörgen Caris
Aja en Mariët Lucassen verloren in juni hun dochter, de talentvolle judoka Ilona.Beeld Jörgen Caris

Haar energie is Ilona’s grootste goed, op en naast de tatami. Ze zweept iedereen op, ook teamgenootjes bij de judo die nog even een extra zetje nodig hadden. Op school, waar moeder Mariët in de ouderraad zit, hoort ze regelmatig dat men weer de handen vol heeft aan haar dochter. Letterlijk zelfs, bijvoorbeeld bij die ene keer dat klasgenoten haar vertellen dat Ilona iedereen op de grond gooit. Gelukkig wel op het gras, zo blijkt, en ze deed het omdat tegen haar was gezegd dat ze ‘niemand kon gooien’. Nou, dat ging ze wel even laten zien. En dus gingen ook de jongens over haar schouder.

Zo is ze nu eenmaal. Eerst doen, dan denken. Dat is haar leven, zowel als kind als volwassene. Ze wil altijd de meeste keren opscheppen van een buffet, en ze kan midden in een grote supermarkt keihard staan te juichen als ze hoort dat het is gelukt om kaartjes te kopen voor een concert van rapper Snelle.

Op haar achttiende mag ze naar de nationale judoselectie en er komt voor haar een kamer vrij op het topsportcentrum van Papendal. Haar ouders hebben het er wel moeilijk mee, zo’n meisje van huis, maar Ilona leert er leven in patronen. Ze traint elke dag, als het moet dwars door blessures heen. In de avonden en in weekenden werkt ze, onder meer bij het evenemententeam van PSV, de club waar ze groot fan van is. Voor haar andere baan scheurt ze rond in haar auto om zo snel mogelijk spareribs thuis te bezorgen.

In haar sport, judo, is de concurrentie groot. Ze is in haar categorie de nummer vier van Nederland. Toch wint ze tot haar grote verbazing brons op het eerste grote toernooi waar ze aan meedoet, de Grand Prix van Den Haag in 2018. Een foto van dat moment, waarop ze met gebalde vuisten bijna wereldvreemd opkijkt, hangt groot in het ouderlijk huis. Het is het gelukkigste moment van haar leven. Haar ouders hebben haar nooit zo blij gezien.

Ilona stuitert vaak alle kanten op. Ze trekt constant gekke bekken, kan nukkig of verdrietig zijn, maar aan de eettafel gaat het niet vaak over gevoelens. Als er wat is, dan horen jullie het wel, zegt Ilona vaak. Ze wuift veel weg, “ik loop toch niet in zeven sloten tegelijk”, zegt ze dan. Soms is ze ook onbereikbaar: als ze er even klaar mee is, verwijdert ze WhatsApp voor een paar dagen. Maar de deur van haar kamer staat altijd open, ook in Papendal.

Tijdens het begin van de coronaperiode wordt er in Nederland niet gejudood. Het sportcomplex moet dicht. In de beginperiode van de lockdown in maart, als op Papendal geen zaal open is, rijdt ze naar een grote sportzaak in de buurt om daar alle machines, klimrekken en badmintonrackets ‘uit te proberen’. Daarna koopt ze een mountainbike. Daar kan ze haar energie op kwijt.

Maar de structuur verdwijnt. Weg is het dagelijks regime van slapen, trainen, werken en weer slapen. De gangen van Papendal zijn leeg. Er is plek om te spoken. En er is niemand om de jonge vrouw van 23 jaar in de gaten te houden.

Haar leven werd door corona in de war geschopt, zeggen haar ouders nu, zes maanden later in het ouderlijk huis in Geldrop. Aan de raamkant staat een zelfgemaakt kerstdorp, met miniatuurattracties van de Efteling langs een treinspoor. Het is een afleiding voor moeder Mariët, van wie de gedachten regelmatig teruggaan naar die donkere dagen.

Ze laat een filmpje zien van TikTok, een app waar korte beelden kunnen worden opgenomen. Gemaakt door Ilona, tijdens de lockdown. Er staan baldadigheden op, die Ilona die periode samen met een vriendin uithaalt. Dat filmpje blijkt uiteindelijk een katalysator van haar verhouding met de coaches en anderen binnen de bond. Ze krijgt een schorsing van drie maanden opgelegd.

Op de dag dat Ilona van die schorsing hoort, is het donderdag, en warm. Eigenlijk moet ze leren voor haar laatste examen, een dag later. Ze blijft laat op, blijkt uit gegevens van haar telefoon. Ze belt met vriendinnen. Bij het teruglezen van de appjes blijkt dat ze al twee weken een vriendje heeft. Ze heeft het haar ouders nog niet verteld.

Om 3.45 uur die donderdagnacht 12 juni, besluit ze tot iets definitiefs. Nooit meer met vader in de houdgreep, nooit meer met mama naar een wedstrijd. Nooit meer naar een concert, nooit haar eigen sportdiploma, waarmee ze bij de plaatselijke judoschool zelf fitnesstrainingen wilde gaan geven.

Eerst doen, dan denken.

Haar ouders weten dan van niets. Niemand weet iets. Maar er sijpelen wel verontrustende berichten binnen. School laat op vrijdag weten dat ze niet op haar examen is gekomen. Wie haar belt krijgt gelijk een voicemail. En de deur van haar kamer is dicht.

Moeder Mariët is zaterdag echt ongerust en een dag later helemaal. Ze belt zondagochtend met de huismeester van de woonflat, en vraagt of de fiets van haar dochter er nog staat. Ze had op het journaal nog gezien dat wandelaars boos werden op mountainbikers. Misschien is ze ergens op een pad gevallen. Maar de huismeester heeft het antwoord niet. Tegelijkertijd neemt Ilona nog steeds niet op.

In volle vaart rijden ze die dag heel vroeg van de camping naar Papendal. Als ze aankomen, wappert het rood-witte politielint in de wind. De flat is afgesloten, op de eerste verdieping staan twee deuren open. Ilona ligt in haar kamer, wordt hun verteld. De fiets staat er nog.

Er was geen enkele indicatie dat ze dit zou doen, zeggen haar ouders nu, maanden later. Voor haar ADHD kreeg ze medicatie. De laatste driekwart jaar was ze er weer mee begonnen, ook omdat ze op Papendal hulp had gekregen om haar leven te organiseren. Maar ze was een slechte pillenslikker.

Mogelijk was ze boos om haar schorsing, maar ze zien in haar telefoon dat ze al plannen maakte voor een verblijf in Eindhoven. In de laatste gesprekken die ze met haar moeder had, was ze bovendien nog vrolijk geweest. Moeder Mariët had blij verteld dat het geld was teruggestort dat ze had betaald toen ze in een phishing-appje was getrapt. “Mam, ik ben het, met een nieuwe telefoon want die ander is in het water gevallen”, stond er.

Typisch Ilona, dacht haar moeder, dat was al eerder gebeurd. Pas later bleek het fraude, en ze kreeg het geld terug. Zowel zij als Ilona kon er die donderdag om lachen.

Het was het laatste gesprek. Daarna hebben ze Ilona nog één keer gezien, in het uitvaartcentrum. Bij de uitvaart stond het langs de weg rijen dik. Het voelde goed.

Het leven gaat door, ook in Geldrop. Dagen vullen zich. Soms heel langzaam, vooral in het weekend, als Ilona vaak langs-kwam. Moeder Mariët zit nog geregeld op haar dochters kamer, waar ze de laatste weken ook het ene nog ontbrekende plankje op de muur hebben opgehangen – voor het uitzoeken van iets moois aan de muur was oorspronkelijk een moeder-dochter-uitje gepland. Ze zit daar alleen, doet verder niks. “Alleen maar nadenken. Wat heb ik gemist, wat had ik anders kunnen doen. Niks, dat weet ik ook wel. Maar je denkt er toch de hele tijd over na.”

Vader Aja is sinds juli bezig met een diamond painting (het plaatsen van kleine steentjes op canvas waardoor een beeld ontstaat), gebaseerd op de foto van zijn dochter uit Den Haag. “Dat geeft me afleiding.” Hij zat bij de persconferentie van premier Rutte in oktober even goed te vloeken, toen de premier de maatregelen tijdens de tweede golf aankondigde. Papendal bleef open, verkondigde de premier. Dat bericht was een paar maanden te laat voor Ilona. Daarna was Aja er toch blij mee. “Voor anderen is dat heel goed nieuws.”

Juist daarom vertellen zij ook hun verhaal. Om te laten zien dat niet alleen volwassenen toezicht nodig hebben, maar juist jongeren en jongvolwassenen vooral. Jongeren van achttien die net niet meer achter de playstation zitten, maar juist op stap willen gaan. Let op hen, willen ze meegeven. Vergeet hen niet, ze hebben het nodig. Zij moeten zeker niet vereenzamen.

Zelf moeten Mariët, Aja en Maick verder met een groot gat. Zeker met Kerst, als de dagen donker zijn, krijgen ze het moeilijk. Ilona is desondanks dichtbij. Zoon Maick heeft haar naam op zijn arm getatoeëerd. In de woonkamer is een gedenkhoek ingericht, met daarbij het pak van Ilona op een paspop. Er ligt een reep Milka-chocolade (haar favoriet), een Bonsai-boompje, diverse knuffels (waaronder de mascotte) en er staan meerdere fotoalbums. Vader Aja leest voor uit het boek dat tijdens de uitvaart op Papendal lag. “Je was het meesterbrein achter al onze fratsen”, leest hij voor. Hij slikt. “Ja…”, mompelt hij. “Dat was ze.”

Uiteindelijk verwijt de familie niemand iets. De judobond heeft hen goed geholpen. De beslissingen die Ilona nam, kon ze alleen zelf nemen. Dat was haar eigen keuze. Wel hebben ze als ouders één vraag gesteld. Of ze een bevoorrechte positie mogen hebben voor de kaartverkoop van de 78 klasse bij de Olympische Spelen van 2024 in Parijs. Vader Aja, met tranen in zijn ogen: “Dat was Ilona’s grote doel en wij gaan er zeker heen. Samen met haar. We willen as uitstrooien. Ze blijft er ook.”

null Beeld Jörgen Caris
Beeld Jörgen Caris
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden