Dam tot Damloop

Aan de onstuimige groei van het hardlopen is een eind gekomen

De Dam tot Damloop trok zondag weer duizenden deelnemers, maar toch werd voor het eerst sinds 2004 de inschrijflimiet niet gehaald. Beeld
De Dam tot Damloop trok zondag weer duizenden deelnemers, maar toch werd voor het eerst sinds 2004 de inschrijflimiet niet gehaald.Beeld

Vanaf 2016 daalt het aantal hardlopers gestaag. De covidpandemie lijkt voor een verdere afvlakking te hebben gezorgd.

Marco Knippen

De Dam tot Damloop, de grootste hardloopwedstrijd in Nederland, pakte na twee afgelastingen de draad op. Ogenschijnlijk als vanouds. De lopers trotseerden zondag de regenbuien, de kleine spelbreker die ervoor zorgde dat de toeschouwersstroom pas later dan gebruikelijk op gang kwam. Niettemin werden de hardlopers – de een wat frisser ogend dan de ander – luidkeels aangemoedigd, verbale steun die vaak met een opgestoken duim of grijns werd beantwoord. De speakers haalden de gefinishten binnen als “helden en heldinnen van de dag”. En na het passeren van de streep werd zoals ­altijd een medaille uitgereikt, de tastbare beloning die vaak nog om de nek hing als het parcours werd verlaten.

Toch was er een belangrijk verschil. De Dam tot Damloop kende ditmaal een opvallende afname in het aantal deelnemers. Aan de tien Engelse mijl, de hoofdact, waagden zich 38.509 lopers; een aantal dat in 2019 nog 44.707 bedroeg. Het was voor het eerst sinds 2004 dat de inschrijflimiet niet werd gehaald. Ook de andere twee onderdelen, de Damloop by night (8 kilometer) op zaterdagavond en de kidsloop zondagochtend waren niet volgeboekt. De teller stopte zodoende op iets minder dan 50.000, een terugval van 8.000 aanmeldingen.

‘Dit stemt tot nadenken’

Het beeld strookt met de verminderde opkomst bij de marathons van Amsterdam en Rotterdam, die na de herstart na de covidpandemie eveneens op minder deelnemers konden rekenen. Jan Willem Mijderwijk, ­interim-directeur van organisator Le Champion, spreekt dan ook van van een trendbreuk. “Dit stemt tot nadenken.”

De daling sluit aan bij een in 2019 gepubliceerd onderzoek van Run­Repeat. De grootste studie ooit op hardloopgebied, op basis van bijna 108 miljoen uitslagen van meer dan 70.000 evenementen, werpt een interessant licht op de ontwikkeling van de sport sinds de ongekende opmars vanaf eind jaren tachtig. De belangrijkste bevinding: de deelname aan hardloopwedstrijden holde tussen 2016 en 2018 met gemiddeld 13 procent achteruit.

In Nederland zag het Mulier Instituut in 2020 eveneens een dalende lijn: het aantal hardlopers nam af, net als het aantal keren per week dat er wordt hardgelopen. Loopgroepen en start to run-cursussen merkten dat in de aanwas. “We zijn over de piek heen”, constateert onderzoeker Paul Hover. “Al is het beeld rond de deelname aan evenementen ge­nuan­ceerder dan in het buitenland. Er is hier slechts sprake van stagnatie of een lichtere daling.”

‘We verkeren in een beweegcrisis’

De coronacrisis lijkt het negatieve effect te hebben vergroot, en dan vooral na de tweede lockdown. Sportte in 2019 nog 78 procent van de jeugd en 62 procent van de volwassenen maandelijks, een jaar later was dat respectievelijk 10 en 2 procent minder, terwijl het in 2021 verder afnam tot 65 en 54 procent. De frequentie nam eveneens af. Voor algemeen directeur Marc van den Tweel van sportkoepel NOC-NSF was het onlangs reden om de noodklok te luiden: “We verkeren in een beweegcrisis.”

Spreek je lopers aan in Zaandam, dan valt het nog mee met het stilzitten. Velen trainden door in coronatijd, anderen begonnen juist met hardlopen. “Covid zorgde ervoor dat ik zoveel mogelijk de buitenlucht opzocht”, benadrukt Roos Miedema (49). “Ik wilde bezig zijn, de zinnen verzetten.” Ze kreeg haar 15-jarige zoon Mick mee zich bij haar aan te sluiten. “Alles lag stil, binnensporten was niet mogelijk. Hardlopen werd het alternatief.”

Stok achter de deur

Mick Miedema zegt verkocht te zijn na zijn debuut. “Op naar de halve marathon”, klinkt het monter. Zijn moeder haakt aan bij zijn nieuwe missie. “Het is een mooie stok achter de deur”, bekent ze. “Op zich vind ik niet zo veel aan hardlopen.”

Het vooruitzicht om aan een wedstrijd mee te doen, blijkt voor velen de drijfveer. “Dat is de stimulans”, stelt Lennart Bregman (29), die eveneens voor de eerste keer aan de oversteek van Amsterdam naar Zaandam meedeed. “Zonder een richtpunt heb ik de neiging om niets te doen, schiet het sporten erbij in.”

De beleving is waar organisaties op moeten inspelen, stelt Mijderwijk van Le Champion. “De harde kern is kleiner aan het worden. Van het ene punt na het andere lopen is niet meer voldoende. Onderweg moet je vertier bieden. Deelnemers willen telkens verrast worden, anders zijn ze niet genegen terug te komen.”

Vanuit die gedachte ontstond de afgelopen jaren een variëteit aan concurrerende initiatieven. Zo zijn er de ‘obstacle runs’ en ‘mud runs’, waarbij lopers zich een weg langs hindernissen of door blubber moeten banen. Mijderwijk: “De lat moet steeds hoger worden gelegd om in die concurrentiestrijd overeind te blijven.”

Waar Le Champion – al in 1988 – goed op inspeelde was het gezondheidsvraagstuk; iets wat ervoor zorgde dat sinds 2018 vrouwen bij wedstrijden in de meerderheid zijn, de marathon uitgezonderd. Al sinds 1988 wordt er een bedrijvenloop gehouden, die inmiddels is uitgegroeid tot de grootste ter wereld: bijna de helft van het totaal aantal deelnemers aan de Dam tot Damloop doet namens een bedrijf mee. Daan Haak (31), een fervent loper, is een van hen: “Van het samen lopen gaat een extra motivatie uit. Elke dinsdagochtend ga ik met collega’s eerst hardlopen en pas daarna aan de slag op kantoor. Zo werken we toe naar een wedstrijd. Zonder dit doel zou ik me echt tot trainen moeten aanzetten.”

Lees ook:

Hardlopen houdt lichaam en geest gezond. Toch?

Hardlopen tegen psychische kwalen is in zwang, maar werkt het ook? Therapeut Marlous Wijffels probeert al rennend antwoord te geven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden