Besmetting

41 coronadoden na duel Liverpool op Anfield? ‘Dit is nog geen bewijs’

Roberto Firmino van Liverpool viert op 11 maart op een volgepakt Anfield zijn tweede doelpunt tegen Atlético Madrid. Beeld AP

Statistisch onderzoek schrijft 41 coronadoden toe aan de Champions League-wedstrijd Liverpool-Atlético. Maar bewijs is er niet. 

Het aantal doden overtreft dat van het Heizeldrama. Die stadionramp uit 1985, die 39 voetbalfans het leven kostte, staat bij veel voetballiefhebbers in het geheugen gegrift. Nu zou een recente wedstrijd van Liverpool maar liefst 41 doden hebben gekost: de thuiswedstrijd in de Champions League tegen Atlético Madrid. Tenminste, dat hebben statistici berekend op basis van data van de Britse gezondheidsdienst NHS.

De wedstrijd op 11 maart zou een bron van verspreiding van het coronavirus zijn geweest. Er waren 52.000 toeschouwers van wie er 3.000 uit Madrid kwamen. De 41 bezoekers overleden tussen de 25 en 35 dagen later. Van een lockdown was op 11 maart nog geen sprake en ook voor het voetbal golden nog geen restricties. Het Imperial College Londen en de universiteit van Oxford schatten nu dat op dat moment in Spanje al 640.000 mensen besmet waren. In Groot-Brittannië waren dat er toen zo’n 100.000.

Professor Louis Kroes van het Leids Universitair Medisch Centrum, expert op het gebied van virussen, maant tot terughoudendheid over al te veel conclusies over de gevolgen van de wedstrijd op Anfield. Kroes: “Dat veel mensen in het stadion zijn geïnfecteerd is een mogelijkheid, maar dit is nog geen bewijs voor een direct verband. Deze mensen kunnen het virus ook op andere plaatsen opgelopen hebben.”

Het is niet de eerste keer dat een Champions League-duel is aangewezen als aanjager van het virus. Eerder gebeurde dat met Atalanta Bergamo tegen Valencia op 19 februari. Tienduizenden fans reisden toen vanuit Bergamo, het epicentrum van de corona-uitbraak in Noord-Italië, naar het stadion in Milaan waar de wedstrijd werd gespeeld. Nu wordt vermoed dat een deel van de 40.000 fans toen al was besmet.

Tien spelers en vijftien stafleden Valencia besmet

In Italië wezen immunologen er al eerder op dat de samenkomst van duizenden schreeuwende en knuffelende fans op een paar centimeter van elkaar het virus mogelijk flink heeft verspreid. Opvallend is in elk geval dat Valencia in de weken na die wedstrijd zwaar werd getroffen. Tien spelers en vijftien stafleden testten positief op Covid-19. De burgemeester van Bergamo, Giorgio Gori, omschreef de wedstrijd later als ‘een biologische bom’.

Professor Kroes lijkt het echter niet aannemelijk dat deze wedstrijd een grote rol heeft gespeeld. “Ik ken de zaak Atalanta-Valencia vrij goed via Italiaanse collega’s. Al vrij snel werd gezegd dat die wedstrijd een voorname rol zou hebben gespeeld. Toch moet je voorzichtig zijn als je naar de details kijkt.”

Want: “Pas op 20 februari, een dag na die wedstrijd, is de eerste besmetting in Italië vastgesteld, en op 21 februari ging dat eerste dorpje op slot. Een verband met het voetbal bij die gevallen was er niet. Het klopt dat de ziekteverschijnselen zich na een besmetting niet meteen voordoen maar het kan niet zo zijn dat van de 40.000 mensen in het San Siro-stadion niemand iets van ziekte heeft gemerkt. Zo sluipend is dit virus nu ook weer niet. Er wordt nu gezegd dat deze wedstrijd nooit gespeeld had mogen worden. Dat vind ik totale onzin. Op 19 februari was nog geen restrictief beleid van toepassing.”

Niettemin is in Engeland nu wel de vraag gerezen of de autoriteiten niet adequater hadden moeten optreden, ook rond sportwedstrijden. Volgens de analyse van de NHS-cijfers zijn ook aan het Cheltenham Festival, het grote paardensportevenement in de tweede week van maart, 37 coronadoden toe te schrijven. 

Burgemeester Steven Rotheram van Liverpool pleit voor een onafhankelijk onderzoek naar de wedstrijd tegen Atlético. “Als mensen besmet zijn geraakt als direct gevolg van een sportwedstrijd waarvan we denken dat hij niet had mogen doorgaan, nou, dat zou schandalig zijn”, zei Rotheram. De Madrileense burgemeester José-Luis Martinez-Almeida noemt het achteraf ‘waanzin’ dat 3000 Spaanse fans naar Liverpool mochten reizen. 

Atlético won de wedstrijd overigens na verlenging met 2-3 waardoor titelhouder Liverpool werd uitgeschakeld. De trainers Jürgen Klopp en Diego Simeone gaven elkaar voor de wedstrijd een ‘elleboogje’ in plaats van een handdruk, maar verder waren er amper beschermende maatregelen genomen. 

‘Zelf voetballen is niet gevaarlijk, dicht op elkaar en stilzitten wel’

Viroloog Louis Kroes is de eerste om het besmettingsgevaar buiten te relativeren. Maar dat ligt wat de Leidse hoogleraar betreft echt anders met volle voetbalstadions, ook al zitten mensen daar ook in de buitenlucht. Hij onderschrijft volledig het verbod van de overheid op wedstrijden en toernooien met veel publiek.

“We moeten echt voorzichtig blijven met dit soort massa-evenementen. Die enorme dichtheid van mensen op grote schaal, dat is met geen enkele andere activiteit in het maatschappelijk verkeer te vergelijken”, zegt Kroes. “Het gevaar van overdracht van het virus door een bries op het strand is verwaarloosbaar. Dat geldt eigenlijk ook voor actieve sportbeoefening. Daar komt genoeg dynamiek en beweging bij kijken. Dat ligt anders als je met tienduizenden met een extreme dichtheid op elkaar zit op tribunes, in een statische situatie, met vaak nog veel intensieve fysieke contacten.”

In Nederland zijn sportwedstrijden zoals in Italië en Engeland nog niet aangewezen als mogelijke haarden van verspreiding. Begin maart zijn nog grote evenementen gehouden, zoals de City-Pier-Cityloop met 35.000 deelnemers, en wedstrijden in de eredivisie, zoals Feyenoord-Willem II op 8 maart in een volle Kuip.

Kroes: “Voorafgaand aan de City-Pier-Cityloop was er al discussie maar we zaten nog niet in de fase van ongecontroleerde verspreiding. Het was legitiem om dat evenement nog door te laten gaan. Ik heb ook niet gehoord dat de City-Pier-Cityloop later is herkend als risicofactor zoals dat bijvoorbeeld wel het geval was met die après-skibar in Tirol. Daar kon je heel scherp de epidemische bron van verspreiding zien.”

Lees ook: 

Atlético Madrid kraakt titelhouder Liverpool

De titelverdediger in de Champions League werd op 11 maart al onttroond, want Liverpool moest  na een spectaculaire verlenging buigen voor Atlético Madrid (2-3), dat de heenwedstrijd in Spanje ook al had gewonnen (1-0).

Viroloog: Zelf voetballen is niet gevaarlijk, dicht op elkaar en stilzitten wel 

Viroloog Louis Kroes is de eerste om het besmettingsgevaar buiten te relativeren. Maar dat ligt wat de Leidse hoogleraar betreft echt anders met volle voetbalstadions, ook al zitten mensen daar ook in de buitenlucht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden