Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zwarte Piet verdeelt stad en ommeland

Samenleving

Hanne Obbink

Een schoorsteenpiet in een nieuwe outfit. In Amsterdam zijn de ontwerpen van de nieuwe pietenpakken gebaseerd op Spaanse edellieden uit de 16e eeuw. © ANP

In de steden verandert Zwarte Piet van aanzien, elders in Nederland niet. Of nóg niet?

In Amsterdam is ‘de pietendiscussie afgesloten’, zegt de stichting die er de intocht van Sinterklaas organiseert. Daar zijn over anderhalve week geen Zwarte Pieten meer te zien, maar wordt de Sint vergezeld van Spaanse ‘edelmannen’ met roetvegen. Is Amsterdam daarmee een voorloper en zal de rest van het land ooit volgen? Dat is nog maar de vraag.

Lees verder na de advertentie
Hoogopgeleiden en stedelingen zijn vaker voorstander van aangepaste pieten. Maar op het platteland verschuiven de opvattingen ook

Ingmar Leijen, docent marketing aan de Vrije Universiteit

Stand van het land

De stand van zaken in den lande is vrij overzichtelijk, blijkt uit een rondgang van het Algemeen Dagblad. Alleen in Amsterdam, Den Haag en volgend jaar ook in Utrecht is Zwarte Piet volledig uitgebannen. In Groningen, Arnhem en Maastricht en dertien andere gemeenten trekken Zwarte Pieten én roetveegpieten samen op. Buiten de steden heeft de zwartepietendiscussie bijna nergens tot verandering geleid.

“Dat viel te verwachten”, zegt Peter Jan Margry, die als hoogleraar etnologie aan de Universiteit van Amsterdam alledaagse cultuur onderzoekt. Tradities veranderen voortdurend – zo is Zwarte Piet zijn karakter als boeman in de loop der tijd al kwijtgeraakt. Dat gebeurt nu ook met het uiterlijk van de pieten. En dat de steden daarin vooroplopen, is niet vreemd.

“Daar is een groter deel van de bevolking gekleurd, dus ligt Zwarte Piet er gevoeliger”, zegt Margry. “De cultuur is er diverser en dynamischer. Er wonen meer hoogopgeleiden, die pikken veranderingen sneller op.” Op het platteland is de sociale controle groot, vervolgt hij. “Als de pieten daar vanouds zwart zijn, is het lastig een afwijkend standpunt in te nemen. Daardoor blijft Zwarte Piet er langer in stand.”

Toch zal ook buiten de steden de verandering doorzetten, verwacht Margry. Net als Ingmar Leijen, docent marketing aan de Vrije Universiteit. Die deed vorig jaar onderzoek naar de opvattingen over Zwarte Piet en vergeleek die met resultaten van twee jaar daarvoor. “Het klopt: hoogopgeleiden en stedelingen zijn vaker voorstander van aangepaste pieten. Maar op het platteland verschuiven de opvattingen ook.”

Zijn de steden een voorhoede? Of zijn de verschillen zo groot dat je beter kunt spreken van een andere wereld?

Electoraal geograaf Josse de Voogd

Kloof

Verandert het platteland na verloop van tijd dus vanzelf mee? Electoraal geograaf Josse de Voogd vraagt het zich af. Hij ziet een groeiende kloof tussen stad en ommelanden. “De steden globaliseren, op het platteland hebben mensen het gevoel dat de Nederlandse identiteit bedreigd wordt”, zegt hij. “De steden zijn welvarend, daarbuiten gaat het veel minder goed – en in de steden heeft men dat niet eens in de gaten.”

Zwarte Piet is een symbool geworden voor dit conflict tussen de succesvolle stad en het stagnerende achterland, denkt De Voogd. “Wie mensen die aan een ouderwetse Zwarte Piet vasthouden racisme verwijt, doet hen dus tekort. Die mensen hebben het gevoel: nemen jullie dat nou óók nog van ons af!?”

Het is volgens De Voogd daarom niet vanzelfsprekend dat de rest van Nederland de steden zal volgen. “Zijn de steden een voorhoede? Of zijn de verschillen zo groot dat je beter kunt spreken van een andere wereld?”

Amsterdam een voorloper? Zo ‘arrogant’ willen we niet zijn, zegt Pam Evenhuis namens de stichting die de Spaanse edelmannen bedacht. “Uiteindelijk gaat het erom dat we álle kinderen meenemen in het sprookje van Sinterklaas. Dat moet je in Amsterdam misschien anders doen dan in Loppersum.”

Lees ook:

Verdwijnt Zwarte Piet alsnog uit etalages en van tv?
Zwarte Piet heeft z'n glans verloren (oktober 2014)

Deel dit artikel

Hoogopgeleiden en stedelingen zijn vaker voorstander van aangepaste pieten. Maar op het platteland verschuiven de opvattingen ook

Ingmar Leijen, docent marketing aan de Vrije Universiteit

Zijn de steden een voorhoede? Of zijn de verschillen zo groot dat je beter kunt spreken van een andere wereld?

Electoraal geograaf Josse de Voogd