Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie krijgt de rekening van de gasdeal?

Samenleving

Koos Schwartz

Shell-baas Marjan van Loon (links) en de directeur van Exxon-Benelux Rolf de Jong, tijdens een recente hoorzitting in de Tweede Kamer. © ANP

Na maanden onderhandelen sloten de staat, Shell en ExxonMobil een akkoord over de voorgenomen stop op gaswinning en de vergoedingen na de bevingen.

Minister Wiebes van economische zaken en Shell en Exxon, de twee eigenaren van de Nam, zijn het eens over de financiële afhandeling van de gaswinning in Groningen. Wie heeft het meest baat bij die gasdeal?

Lees verder na de advertentie

Is de staat (lees: de belastingbetaler) de dupe of hebben Shell en Exxon ingeleverd?

De onderhandelingen over de afwikkeling duurden lang. De materie was ingewikkeld. Werk voor rekenmeesters, juristen en mensen die de risico's op bevingen en de gevolgen daarvan kunnen inschatten. Een oordeel geven over de gasdeal is ook ingewikkeld. Neem de kwestie van het gas dat in de grond blijft als de gaswinning uit het Groningenveld is gestopt. Dat is naar schatting 70 miljard waard. Dat gas is van Shell en Exxon. Ze hadden er nog miljarden aan kunnen verdienen.

De eigenaren van de Nam dienen echter geen claim in vanwege gederfde inkomsten. Prettig voor de staat. Maar toen berichten over zo'n claim een paar maanden geleden in de media doorsijpelden, noemde de Nam zo'n claim 'volstrekte onzin.' Dus is die claim er geweest of niet? In de onderhandelingen is er over gesproken, blijkt uit het akkoord. Economische Zaken bevestigt dat.

Is er meer prettig voor de staat?

De overheid wordt verantwoordelijk voor de gaswinning. De minister bepaalt hoeveel gas er wordt gewonnen en of er delen van het Groningenveld worden afgesloten. De Nam is niet langer juridisch aansprakelijk voor schade als gevolg van de gaswinning. Maar de Nam blijft schade als gevolg van bevingen en bodemdaling vergoeden. Shell en Exxon staan er garant voor dat de Nam haar aandeel in de schadevergoedingen betaalt. Shell Nederland had die garantie bij monde van directeur Marjan van Loon al gegeven - zo nodig kan Shell Nederland geld lenen bij moeder Shell - Exxon had dat nog niet gedaan. Verder betaalt de Nam, net als de staat, mee aan 'de versterking van de economie en de leefbaarheid in de regio Groningen': 500 miljoen over een periode van 12 jaar.

Een zege voor de staat?

Shell en Exxon krijgen wat terug. De staat gaat meer kosten van de aardgaswinning, inclusief de schadevergoedingen, op zich nemen. De staat ontvangt nu 90 procent van de inkomsten uit het Groningenveld, de Nam 10 procent. Als de gaswinning afneemt, blijft ze voor de staat nog een tijd lucratief. Voor de Nam, Shell en Exxon niet. De staat ziet hen echter niet graag vertrekken. Wie zou het gas dan moeten winnen? Dus komt er een nieuwe opbrengstverdeling. Vanaf 1 januari 2018 wordt die 73 procent voor de staat en 27 voor de Nam. Dat scheelt een dikke jas. Een indicatie: in 2016 hield de staat 2,4 miljard over aan de gaswinning (uit het Groningenveld én andere gasvelden). Door de nieuwe verdeling kan de Nam nog geld verdienen met het Groningenveld. Shell en Exxon wellicht ook. In 2018 en 2019 krijgen zij geen dividend van de Nam. Daarna mogelijk wel.

Hebben Shell en Exxon meer binnengehaald?

Ja. Als de Nam voor grote investeringen zou komen te staan, dan kan daar overleg op volgen. Als de kosten voor bevingschade anders uitvallen dan gedacht, kunnen de garanties van Shell en Exxon al voor eind 2019 worden aangepast. Die aanpassing kan ook komen als de jaarproductie van het Groningenveld onder de 12 miljard kubieke meter uitkomt (dat is in 2021 of 2022). Het lijkt erop dat Shell en Exxon zich hebben beschermd voor het geval de bevingkosten hoger uitvallen dan gedacht.

Een eindoordeel?

Nogmaals, lastig te geven. Niet alles is nog duidelijk en de financiële consequenties voor de overheid worden pas in september bekend. Laat staan dat duidelijk is hoe hoog de bevingschade uitvalt. En hoeveel bevingen er nog komen.

Lees ook:

Meer baten voor ExxonMobil en Shell tijdens afbouw gaswinning

Minister Wiebes komt Shell en ExxonMobil tegemoet voor het stoppen van de gaswinning in Groningen.

Riskante Russische klanten waren welkom bij ING

Klanten uit de Russische olie- en gassector zijn risicovol, waarschuwt DNB. Maar bij ING in Zwitserland konden ze met hun offshore-bedrijven gewoon een rekening openen.

Deel dit artikel