Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wereldreiziger Iris Hannema verbaast zich over het reisgedrag van de instagramgeneratie

Samenleving

Iris Hannema

© EPA

Twintigers die de halve wereld over vliegen om vervolgens hun comfortabele hostel met cocktailbar en snelle wifi nauwelijks te verlaten: Iris Hannema, wereldreiziger, verbaast zich over het gebrek aan nieuwsgierigheid bij de instagramgeneratie.

De Braziliaanse wijk Vila Madalena wordt 'bohemien' genoemd, met boetiekwinkeltjes, koffietentjes, lokale designers en buitenmuren met knappe graffiti. Mensen kleden en bewegen zich opmerkelijk genoeg precies zoals in Oost-Berlijn en Amsterdam-Noord: leggings, grote brillen zonder glassterkte, racefietsen in zacht mint- en zeekleuren met dunne banden, in koffiebars werken getatoeëerde armen met op hun knokkels vierletterwoorden, zoals 'fuck', 'kiss' of 'love'.

Lees verder na de advertentie

Ik logeer hier in een hostel dat luxe, brandschoon en toch goedkoop is; een magneet voor backpackers. Met eigen kluisjes, ergonomische matrassen, een goed ingerichte keuken met vier koelkasten (witte etiketten en zwarte viltstiften liggen ernaast zodat je je gekochte waar kunt labelen met je naam). Verder is er een loungekamer met een enorme collectie dvd's, een reisbureaudesk zodat je je bustickets vanuit hier kunt regelen, overal - zelfs in je stapelbed met USB-lader - is ultrasnelle wifi en er wordt hier iedere avond wel iets leuks georganiseerd waarvoor je je kunt inschrijven, van pannenkoeken bakken en salsadansavonden tot gezamenlijke graffiti-stadstours.

Is er wellicht zo'n nijpende behoefte aan veiligheid ontstaan dat 'verdwalen' niet meer als keuze wordt ervaren?

Drukte overdag

Je doelmatig en zonder af te hoeven zien van het ene weldadige hostel naar het andere verplaatsen is de nieuwe manier van reizen; eenmaal binnen weet je niet meer op welk continent je je bevindt. Dankzij de airconditioning is er overal één en dezelfde gemoedelijke temperatuur. Het opvallendst aan dit soort hostels vind ik niet de luxe - dat is eerder een logisch gevolg van onze welvaart - maar hoe druk het er overdag is.

Doorgaans is een gemiddeld hotel in een toeristendistrict van 's ochtends na het ontbijt tot aan het einde van de middag nagenoeg uitgestorven. Er komen nog weleens gasten aanwaaien, maar die zijn dan hun camera vergeten of plots niet lekker geworden. In de hostels van tegenwoordig is dat precies het tegenovergestelde: het is er druk, zó druk dat ik begin te denken dat geen enkele logé nog door de stad struint, niemand door metrostations dwaalt op zoek naar de juiste metrolijn of waterige biertjes drinkt in lokale barretjes aan verstopte pleintjes waar in de openlucht gejamd, gesjanst en gedanst wordt.

Dat doen ze dus júíst allemaal niet, bedenk ik als ik rond het middaguur door het hippe Braziliaanse hostel loop. Het is net alsof iedereen het hierbinnen zo naar zijn zin heeft, aangesloten aan de wifi-pijpleiding, dat de behoefte om naar buiten te gaan en de wereld te ontdekken er simpelweg niet meer is.

Het lijkt er echt op alsof dit óók een vorm van reizen is geworden: je met een rotgang door de lucht verplaatsen naar een ander werelddeel en vervolgens met je leven doorgaan alsof je thuis bent.

Hetzelfde als thuis

Zelf vertrok ik, begin twintig en overlopend van wilde fantasieën over wat alleenreizen zou zijn, omdat ik de wens had om af te zien, de weg kwijt te raken, onbereikbaar en onzichtbaar te zijn, onder te duiken, het heet te hebben, te lijden, met een hangmat door de jungle te reizen, alle mogelijke drugs te proberen en steeds opnieuw tijdelijk verliefd te worden op een donkere man met smaragdgroene ogen. Wat ik zocht was een universum dat in niets op Haarlem leek en dat is voor mij altijd de grootste aantrekkingskracht van het reizen gebleven: dat gevoel van totale ontheemdheid, even totaal niet meer snappen waar je bent, wie je bent, ook niet hoe je verder moet, en het toch weten redden. 

Waarom zou iemand überhaupt de moeite doen om op reis te gaan - een zeer vermoeiende en vrij kostbare bezigheid - als je geen wens hebt om te zwerven. Als je de wereld om je heen zoveel mogelijk hetzelfde wilt houden als de wereld waarmee je je thuis ook toedekt, dan is thuisblijven toch een prima alternatief?

Is er wellicht zo'n nijpende behoefte aan veiligheid ontstaan dat 'verdwalen' niet meer als keuze wordt ervaren?

Hoe dan ook lijkt onzichtbaarheid geen wens meer van de nieuwe reiziger. Er wordt gereisd om gezien te worden, om aan anderen te bewijzen waartoe we in staat zijn. Daarom blijft de smartphone ook op reis aan handpalmen geplakt; die hebben we immers hard nodig om onze acties wereldkundig te maken.

Reizen als status

Soms betrap ik me op de gedachte dat reizen voor jonge mensen iets is geworden wat je vooral doet omdat iedereen het doet en het status geeft. Met andere woorden, dat niet het reizen an sich maar het feit dat je gereisd hébt, een plausibele reden voor vertrek is geworden.

Daarbij komt het pluspunt van reiziger-zijn, dat je automatisch goede eigenschappen toebedeeld krijgt: moedig, vrijbuiter, gezegend met de kracht om voor jezelf kiezen. Tel daarbij op dat hoe meer je reist, hoe meer je gezien wordt als iemand met een benijdenswaardig leven en zo groeit wereldwijd de groep veiligheidsminnende hostelgangers, de binnenblijvers, jonge reizigers die van het vliegveld naar het hostel gaan, daar samenklitten, overdag met hun benen onder zich gevouwen films kijken en Monopolie spelen, 's avonds samen koken en in de hostelbar mixdrankjes drinken. Zonder sociale media, zonder Skype en wifi waren ze nooit vertrokken, daar ben ik van overtuigd.

Het nieuwe reizen is je eigen wereld meenemen, waar je ook naar toe gaat

De generatie smartphone lijdt volgens instagramkenners aan FOMO, Fear Of Missing Out, in het Nederlands: bang om iets te missen. Je komt het op de sociale media kanalen tegen in de vorm van een hashtag, #fomo, waarmee bedoeld wordt: ik wil alles tegelijk! Ik stel me daarbij voor dat reisbestemmingen steeds vaker uitgekozen worden om hun fotowaardigheid en imago. Is de bestemming een upgrade voor wat ze willen uitstralen naar de buitenwereld? In wezen is dat een logisch gevolg van het feit dat reizen bij onze cultuur is gaan horen. Alle keuzes die we maken in ons leven, van werk, vrienden, de stad waar we wonen tot partnerkeus, en dus ook wat voor soort reizen we maken, zeggen - ongewild - iets over wie we zijn of willen zijn - in de ogen van anderen.

'Reis jij nog?'

Toch is er een nieuwe gedachtengolf die zich over het fenomeen reizen uitstrekt. De moderne vorm van reizen lijkt het 'niet-meer-reizen' te gaan worden. Hoe milieubewuster je leeft, hoe minder zin je hebt om te vliegen en om mee te werken aan de toeristische vervuiling van de planeet. 'Reis jij nog?' zal in de toekomst misschien met grote verbazing op feestjes en verjaardagen gevraagd worden aan mensen met zonverbrande gezichten, zoals vroeger de rokers meewarig werden aangekeken. Of deze stroming zal doorzetten weet ik niet, maar één probleem lost het niet op: reizen blijft nog steeds gekoppeld aan status, of je nu 'ik reis dus ik leef' of 'ik leef bewust dus ik reis niet' aanhangt.

Rond tienen 's avonds is het hostel in de Braziliaanse wijk Vila Madalena in zijn volle glorie opgeblazen tot een funpark voor wereldreizigers. De bar is inpandig en daar is het druk - er wordt een cursus cocktailshaken gegeven - maar het is niet drukker dan in de gezamenlijke woonkamer. Ik herken de gezichten van vanmiddag, nog steeds die in zichzelf gekeerde houding, hun telefoon koesterend, starend naar hun laptopscherm. Anderen zitten te facetimen met het thuisfront en lijken oprecht gelukkig, alsof er niets veranderd is en ze gewoon thuis zijn. Het klopt wat ik zie: het nieuwe reizen is je eigen wereld meenemen, waar je ook naar toe gaat. 

Iris Hannema (1985) is schrijver en wereldreiziger en bezocht in haar eentje meer dan honderd landen. Haar nieuwe boek 'Reizen volgens Hannema. Over reislust, ontwortelen en thuiskomen' (De Arbeiderspers) verscheen onlangs.

Lees ook:

Vreselijk, al die toeristen... maar ik ben er zelf ook een

Journalist Hagar Jobse (31) reist graag en veel. Maar er begint van alles te knagen: vliegen is extreem vervuilend en populaire buitenlandse steden bezwijken onder de bezoekers. Moet ze niet nodig minderen?

Gratis interrailpas voor tienduizenden jongeren

Gratis Europa ontdekken per trein, op kosten van Brussel. Het lijkt een droom, maar voor twintig- tot dertigduizend 18-jarigen zal dit werkelijkheid worden. 

Deel dit artikel

Is er wellicht zo'n nijpende behoefte aan veiligheid ontstaan dat 'verdwalen' niet meer als keuze wordt ervaren?

Het nieuwe reizen is je eigen wereld meenemen, waar je ook naar toe gaat