Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Welvarend Amerika kent hoge moedersterfte: 'Hun gezondheid heeft lage prioriteit'

Samenleving

Amber Dujardin

Een pasgeboren baby heeft een volwassen vinger beet. © ANP

Het is een ware ‘volksgezondheidspuzzel’, zegt de Amerikaanse gynaecoloog Sherry Ross uit Santa Monica. Terwijl de moedersterfte in andere westerse landen al jaren daalt, stijgt die in de Verenigde Staten juist aanzienlijk. 

Meer dan 50.000 moeders krijgen jaarlijks ernstige complicaties tijdens hun zwangerschap, bevalling of kraambed en zo’n 700 overleven het niet, blijkt uit cijfers van de WHO. Daarmee heeft de VS de hoogste moedersterfte in vergelijking met andere westerse landen.

Lees verder na de advertentie

Ross werkt al 25 jaar als gynaecoloog en gezondheidsexpert in Californië en publiceerde onlangs ‘She-ology’, een boek over de vaginale gezondheid van vrouwen. De toenemende moedersterfte in de VS is volgens haar een moeilijk te doorgronden probleem. “Vermoedelijk zijn er allerlei oorzaken, zoals een defect zorgstelsel dat onderscheid maakt naar geslacht, naar klasse, en naar herkomst. De gezondheid van moeders heeft een lage prioriteit. En ziekenhuispersoneel is vaak niet goed getraind om met noodgevallen rond de geboorte om te gaan.”

We bekijken de details van elk sterfgeval: wat is er misgegaan en wat kunnen we ervan leren?

Kitty Bloemenkamp

De VS lopen flink uit de pas als je de wereldwijde statistieken ernaast legt. Het met driekwart terugdringen van de moedersterfte was in 2000 een van de ‘millenniumdoelen’ van de VN. Hoewel die ambitie op de beoogde deadline in 2015 niet was gehaald, is er sindsdien flinke vooruitgang geboekt. Onder meer dankzij het terugdringen van ongewenste zwangerschappen en verbeterde zorg is het aantal moedersterftes tussen 1990 en 2015 wereldwijd bijna gehalveerd: van 385 naar 216 op de honderdduizend geboortes.

In dezelfde periode gebeurde in de VS juist precies het omgekeerde: het aantal moedersterftes steeg er van 17 naar 26,4 per honderdduizend bevallingen. Hoe is dat mogelijk? Een veelgehoord argument is dat Amerikaanse vrouwen tegenwoordig vaker kampen met overgewicht, diabetes, een hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten. Bovendien krijgen ze steeds ouder kinderen, wat tot meer complicaties en afwijkingen zou leiden.

Moedersterfte in westerse landen. © Louman & Friso

Toch is dat slechts een klein deel van het probleem, zegt Kitty Bloemenkamp, hoogleraar verloskunde aan het UMC Utrecht en voorzitter van de landelijke Auditcommissie Maternale Sterfte in Nederland. Ja, obesitas is in Amerika een groter probleem dan in Europa. Maar ook in andere westerse landen zijn moeders gemiddeld ouder en dikker dan dertig jaar geleden, en daar neemt de moedersterfte desondanks af.

De échte oorzaken zijn de beperkte toegankelijkheid van de zorg en de Amerikaanse claimcultuur, zegt Bloemenkamp. “In Nederland hebben we een landelijke commissie moedersterfte. We bekijken de details van elk sterfgeval: wat is er misgegaan en wat kunnen we ervan leren? Die lessen brengen we naar buiten en proberen we mee te geven aan zorgverleners. In de VS heerst een ‘shame en blame’-cultuur. Artsen worden veel sneller aangeklaagd. Daardoor zijn Amerikanen terughoudender met openbaar evalueren. Zo leren ze minder voor de toekomst.”

Keizersnedes

Een ander nadelig gevolg van de claimcultuur is dat er tijdens bevallingen sneller wordt ingegrepen dan nodig. Zo worden er in de VS veel meer keizersnedes gedaan dan in Nederland. Die zijn makkelijk te plannen, kosten minder tijd en leveren meer geld op. Maar een keizersnede betekent óók een groter risico voor de moeder, zoals de kans op een ‘placenta accreta’. Daarbij zit bij een volgende zwangerschap de placenta dieper en steviger vast aan de baarmoeder dan normaal, wat bij verwijdering kan leiden tot een hevige bloeding. Volgens het Amerikaanse college van verloskundigen en gynaecologen (ACOG) is deze aandoening de afgelopen decennia fors toegenomen: van een op de ruim 4000 zwangerschappen in de jaren zeventig naar een op de 533 in 2002. Niet toevallig steeg in dezelfde periode ook het aantal keizersnedes beduidend, van 4,5 procent in 1965 naar bijna een derde van alle bevallingen in 2015.

Je kunt moedersterfte nooit helemaal uitbannen, maar wel enorm beperken

“Het is pijnlijk duidelijk dat de medische gemeenschap meer overheidsgeld nodig heeft voor programma’s die zich richten op de gezondheid van moeders”, zegt de Amerikaanse gynaecoloog Ross. Volgens haar ligt de focus nu te veel op de gezondheid van de baby en wordt de moeder nog wel eens vergeten. “Er moeten betere opleidingsprogramma’s komen voor alle zorgverleners die de moeder voor, tijdens en na de bevalling begeleiden. Die programma’s vergen meer reglementering en consistentie zodat iedereen dezelfde vaardigheden heeft om zwangere vrouwen te verzorgen, zowel met hoge als lage risico’s. Juist de gezonde zwangeren lopen het meeste gevaar op complicaties, omdat zij nauwelijks in de gaten worden gehouden.”

Dat komt ook doordat de zorg in de VS zo beperkt toegankelijk is, zegt Bloemenkamp. Veel vrouwen hebben simpelweg niet genoeg geld voor de juiste medische begeleiding, waardoor gevaarlijke aandoeningen zoals hart- en vaatziekten te laat aan het licht komen. 

Om het tij te keren is het essentieel dat er gratis zorg voor zwangeren komt, en een standaardtraject waarbij vrouwen worden gemonitord zoals in Nederland, zegt Bloemenkamp. "Je kunt moedersterfte nooit helemaal uitbannen, maar wel enorm beperken. In Nederland zitten we op de goede weg, met 5,4 sterfgevallen per 100.000 levend geboren kinderen. In Amerika is de sterfte echt te hoog voor zo’n welvarend land. Er is veel werk te doen.”

Lees ook:

Geboortezorg is óók zorg voor moeders

De baby is niet de enige partij die risico's loopt in een bevalling. Ook moeders kunnen flinke fysieke en emotionele schade oplopen. Daar hoor je zelden iets over. Waarom?

Deel dit artikel

We bekijken de details van elk sterfgeval: wat is er misgegaan en wat kunnen we ervan leren?

Kitty Bloemenkamp

Je kunt moedersterfte nooit helemaal uitbannen, maar wel enorm beperken