Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wel de seks maar niet de kindjes

Samenleving

Mark van Vugt

Mark van Vugt © Trouw
Hoofdzaak

Waarom krijgen vrouwen in rijke landen (bijna) geen kinderen meer? Met die vraag hield ik me de afgelopen week bezig tijdens een congres in Singapore. 

De vruchtbaarheidsindex in deze welvarende Aziatische stadstaat is een van de laagste ter wereld. De gemiddelde Singaporese vrouw krijgt gedurende haar leven slechts 1 kind. Dat zou betekenen dat de bevolking per generatie halveert, wat de regering grote zorgen baart.

Lees verder na de advertentie
Singapore heeft van alles geprobeerd om de neerwaartse trend om te buigen, van datingsites voor hoog opgeleiden tot babybonussen

Het geboorteprobleem speelt eigenlijk in alle geïndustrialiseerde landen ter wereld. Spanje heeft een index van 1,33 en Nederland van 1,78. Er is een index van 2,1 nodig om de bevolking op peil te houden. Singapore heeft van alles geprobeerd om de neerwaartse trend om te buigen, van datingsites voor hoog opgeleiden tot babybonussen die oplopen tot 15.000 euro per geboren kind. Economische maatregelen hadden niet het gewenste effect. Dus nodigde de regering een internationaal team van evolutionair psychologen uit voor advies.

Drie verklaringen

Wij kwamen met drie soorten verklaringen die nu onderzocht gaan worden. Allereerst lijkt de problematiek het gevolg van een mismatch met onze voorouderlijke omgeving. Door de hele evolutie kregen mensen kinderen omdat dat het logische gevolg was van seks. Evolutie heeft mensen geselecteerd die seks lekker vinden, maar niet per se mensen die nageslacht willen hebben, dat kwam namelijk vanzelf. 

In de moderne omgeving is de automatische link tussen seks en reproductie vanwege de anticonceptie verdwenen. Ook de verstedelijkte omgeving creëert mismatch, omdat mannen en vrouwen dagelijks met een veelheid aan potentiële partners worden geconfronteerd. Dat leidt ertoe dat men de lat hoog legt en vooral investeert in carrière, geld en status. Verder is er, als er eenmaal een kind geboren wordt, vaak onvoldoende steun van de - ver weg wonende - familie, waardoor jonge ouders twijfelen aan verdere gezinsuitbreiding.

Een tweede verklaring voor het lage geboortecijfer komt uit de evolutiebiologie. Diersoorten verschillen in hun levensloop waarbij sommige soorten, zoals de veldmuis, maar kort leven en heel snel heel veel kindertjes tegelijk baren. Andere diersoorten, zoals de mens, zijn trage voortplanters; ze beginnen er laat aan en moeten bovendien heel veel investeren in hun kinderen (achttien jaar ellende, volgens sommige ouders). Afhankelijk van waar ze wonen verschillen mensen in hun levensloop. Men begint bijvoorbeeld eerder aan kinderen in arme of gevaarlijke gebieden zoals Somalië of de binnenstad van Rio. Als je niet weet hoe lang je zelf te leven hebt, kun je maar beter snel je genetische toekomst veiligstellen. Op de rijke en relatief vredige plekken ter wereld stelt men de kinderwens uit: dat komt later nog wel een keer.

Evolutie heeft mensen geselecteerd die seks lekker vinden, maar niet per se mensen die nageslacht willen hebben

Rolmodellen

Een derde theorie voor de vruchtbaarheidsproblematiek is dat mensen in rijke, stedelijke gebieden zoals Madrid of New York niet veel met kinderen in aanraking komen. In de buurt van mijn hotel in Singapore telde ik deze hele week slechts twee kinderwagens. Als de rolmodellen in een land vooral bestaan uit mannen en vrouwen zonder gezin beschouwen mensen dat als de norm. In Azië laat een succesvolle politicus of zakenman zich zelden in het openbaar zien met vrouw en kinderen.

Een combinatie van mismatch, een stabiele omgeving en verkeerde rolmodellen leidt volgens ons team tot uitstelgedrag. Een mogelijke oplossing is de migratie uit arme gebieden, maar daar willen de meeste rijke landen niet aan. Voorlichting kan helpen om mensen eerder te laten beginnen aan kinderen. Met campagnes kun je ook het imago van ouders opkrikken door beroemde ouders aan het woord te laten. Ten slotte kun je op slimme manieren mensen het gevoel geven dat ze niet in een overbevolkt gebied wonen, bijvoorbeeld door de aanleg van parken en tuinen bij woningen.

Natuurlijk moet je je afvragen of het wel wenselijk is voor de aarde dat er meer mensen bijkomen. Niets doen is namelijk ook een optie. Maar dat betekent waarschijnlijk dat we ons huidige welvaartspeil niet zullen kunnen handhaven.

Mark van Vugt is hoogleraar evolutionaire psychologie aan de Vrije Universiteit en verbonden aan de Universiteit van Oxford.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Singapore heeft van alles geprobeerd om de neerwaartse trend om te buigen, van datingsites voor hoog opgeleiden tot babybonussen

Evolutie heeft mensen geselecteerd die seks lekker vinden, maar niet per se mensen die nageslacht willen hebben