Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Weer terug in Irak, met een illusie armer

Samenleving

Judit Neurink

Een wagentje vol auto-onderdelen in de autobuurt van Erbil © Judit Neurink

Droomlanden als Nederland en Duitsland bereikten ze nooit. Het aantal Irakezen dat in 2018 terugkeerde uit Europa verdubbelde. Ze strandden in Griekenland.

“Hij was een vriend, en hij zei dat het heel makkelijk zou zijn,” vertelt Aram Barwari (37) over de smokkelaar die hem vanuit Iraaks-Koerdistan naar Duitsland zou brengen. De garagehouder voelt zich bedrogen, want hij strandde op een Grieks eiland, en is een jaar later en 10.000 dollars lichter weer terug in de Koerdische stad Duhok. “Ik praat niet meer met hem.”

Lees verder na de advertentie

Barwari, een pseudoniem omdat hij zich schaamt voor zijn mislukte migratie, is een van de ruim 1800 Irakezen die afgelopen jaar met hulp van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) terugkeerden uit Griekenland. Dat is meer dan een verdubbeling van het jaar ervoor.

Deze cijfers gaan over vrijwillige terugkeer met behulp van de IOM, daarnaast keerde nog een onbekend aantal Irakezen zelfstandig terug. Sinds de EU bepaalde dat asielzoekers die aan haar poorten binnenkomen ook daar hun asielaanvraag moeten afwachten, is het aantal spijtoptanten dat terugkeert sterk toegenomen.

Nachtmerries

Niet dat niemand zich meer naar Griekenland laat smokkelen: vorig jaar meldden zich volgens officiële cijfers nog zo’n 67.000 mensen uit tal van landen, met Irak (9700) op de derde plaats. Barwari arriveerde met vrouw en twee kinderen in een bootje uit Turkije, een overtocht waarvan zijn kinderen nog nachtmerries hebben, zegt hij. Hij weigerde de smokkelaar aan te geven, maar een oom die hetzelfde overkwam deed dat wel. De man staat nu genoteerd bij Interpol, maar werkt nog steeds in Turkije.

Ik heb spijt, met dat geld had ik de zaak kunnen uitbreiden en mijn inkomsten verhogen

Aram Barwari

Terwijl zijn broer buiten de olie ververst voor twee klanten, vertelt Barwari dat hij met zijn verhaal probeert kennissen met vertrekplannen te ontmoedigen. Hoe hij een jaar in een kamp op Leros zat, onder slechte omstandigheden met slecht voedsel waarvoor hij nog moest betalen ook. En toen werd afgewezen omdat Iraaks-Koerdistan veilig is. Zijn geld was op, zijn dochter had een tandarts nodig, en jaren wachten op de uitkomst van een beroepsprocedure zat er niet in. Uit Griekse cijfers blijkt dat ongeveer de helft van de Irakezen die er om asiel vragen, wordt afgewezen.

Na terugkeer woonde zijn gezin drie maanden in bij zijn schoonouders, voor ze een huurhuis vonden. En de inkomsten uit de zaak moet hij nu delen met zijn broer die de garage had overgenomen. “Ik heb spijt, met dat geld had ik de zaak kunnen uitbreiden en mijn inkomsten verhogen.”

Koerdistan heeft niets voor jonge mensen. Als profvoetballer werd ik maar vier maanden per jaar betaald.

‘Joker', profdoelman

Zijn waarschuwingen zouden de 31-jarige voetballer uit de Koerdische hoofdstad Erbil die zichzelf vol zelfspot ‘Joker’ noemt niet hebben tegengehouden. Achter de tafel op straat waar hij sim-kaarten en telefoonkrediet verkoopt vertelt hij over zijn korte verblijf in Griekenland.

Zijn smokkelaar bracht hem van Erbil over de Griekse grensrivier de Evros, waarna hij in Athene eindigde. “Ik hou van Griekenland. Daar respecteren ze de mensenrechten.” Maar twee maanden later is hij terug in Erbil.

Profvoetballer

Want nadat hij verblijfspapieren voor zes maanden had gekregen, werd hij in Athene herkend als profvoetballer, zoals ook tijdens het gesprek in Erbil gebeurt. Hij raakte verzeild in een groep met Koerden en Irakezen, en na een tijdje begreep hij dat ze niet alleen drugs gebruikten, maar ook crimineel waren. Hij wil niet uitweiden, maar Griekse media meldden rond die tijd een strijd tussen drugsbendes met dodelijke afloop. Hij vreesde dat ook hij aan de drugs zou raken. “Toen ik dat inzag, besloot ik te vertrekken.”

De trip kostte hem ruim 5000 dollar en hij moet het geld dat hij leende nog terugbetalen, de IOM-premie gebruikte hij om een beginnetje te maken. Maar hij gaat opnieuw, zegt hij met grote stelligheid. “Koerdistan heeft niets voor jonge mensen. Als profdoelman werd ik maar vier maanden per jaar betaald. Er is geen werk, geen geld.”

Uit angst voor zijn criminele vrienden wil hij een volgende keer niet in Griekenland blijven. Een waarschuwing dat hij niet meer kan doorreizen, wuift hij weg. “Ik heb veel te bieden. Geef me vijf mensen om te coachen, en ik maak van zeker drie van hen een goede doelman.”

Terugkeer

De IOM helpt spijtoptanten terug te keren naar hun land. Ze krijgen een ticket en 500 euro, en er is 1500 euro beschikbaar om in eigen land weer aan het werk te komen. Het totale aantal remigranten met IOM naar Irak was vorig jaar 5600; Duitsland en Griekenland zijn samen goed voor vier-vijfde daarvan. Daarnaast is er nog een onbekend aantal terugkeerders die niet geregistreerd zijn. Als redenen geven mensen op dat ze terug willen naar hun familie, ziekte, of dat ze geen werk konden vinden, aldus IOM in Athene. Officieel komt de slechte situatie in de overvolle Griekse kampen niet voor op dat lijstje, maar het verschil tussen de werkelijkheid en de voorspellingen van smokkelaars speelt wel een rol.

De namen van beide terugkeerders zijn bij de redactie bekend.

Lees ook: 

Met de avond sluipt ook de wanhoop vluchtelingenkamp Moria binnen

Met de avond sluipt ook de wanhoop vluchtelingenkamp Moria op Lesbos binnen. Sinds de deal met Turkije in maart 2016 zitten er duizenden vluchtelingen vast.  Als een van de weinige journalisten kwam Trouw-correspondent Thijs Kettenis vorig jaar binnen in het kamp, waar de ontlasting door de straten stroomt.

Deel dit artikel

Ik heb spijt, met dat geld had ik de zaak kunnen uitbreiden en mijn inkomsten verhogen

Aram Barwari

Koerdistan heeft niets voor jonge mensen. Als profvoetballer werd ik maar vier maanden per jaar betaald.

‘Joker', profdoelman