Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom seksuele voorlichting in het speciaal onderwijs extra belangrijk is

Samenleving

Amber Dujardin

Er moet in het speciaal onderwijs meer aandacht komen voor thema’s als grenzen overschrijden en sexting, zegt onderzoeker Hanneke de Graaf van Rutgers. © ANP XTRA

Meisjes in speciaal onderwijs worden vaker gedwongen tot grensoverschrijdend gedrag dan leeftijdsgenoten op een reguliere school.

Wat als je aan het zoenen bent en iemand wil ineens verder gaan? Voor jongeren in het speciaal onderwijs is het vaak moeilijk om hun grenzen aan te geven, weet Anne Nales. Ze stond zelf jarenlang voor de klas en geeft nu trainingen aan docenten die seksuele voorlichting geven.

Lees verder na de advertentie

Voor kinderen met een beperking of stoornis zijn dit soort lessen extra belangrijk, zegt Nales. Meisjes op zogeheten ‘cluster 4-scholen’ voor voortgezet speciaal onderwijs krijgen vaker te maken met seksueel grensoverschrijdend gedrag dan meisjes op reguliere scholen, bleek vandaag uit onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland. Ruim een kwart is wel eens gedwongen tot intieme handelingen, tegenover zeven procent van de meisjes in het regulier onderwijs.

“Dit zijn meisjes met psychiatrische problematiek en gedragsproblemen”, zegt onderzoeker Hanneke de Graaf van Rutgers. “Het viel ons op dat zij grote verschillen in seksueel gedrag vertonen vergeleken met meisjes in het regulier onderwijs. Ze zijn seksueel actiever en zitten in een risicovolle context tussen jongeren die óók problemen hebben. Daardoor zien ze minder goede voorbeelden van sociale vaardigheden.”

De Graaf ziet dat scholen in hun lessen seksuele voorlichting vooral aandacht besteden aan anticonceptie en het gebruik van condooms. “Maar dat is niet het grootste probleem. Jongeren gaan daar goed mee om, we hebben hele lage aantallen tienerzwangerschappen in Nederland. Er moet meer aandacht komen voor thema’s als grenzen overschrijden en sexting.”

Minder vrijblijvend

Meisjes op cluster 4-scholen hebben veel vaker te maken met sexting dan meisjes op reguliere scholen, blijkt uit het onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland. Een kwart van deze meisjes heeft wel eens een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand gestuurd. Voor meisjes met autisme, ADHD of angstproblematiek is het vaak al moeilijk genoeg om te bepalen wat ze wel en niet moeten geloven, of hoe ze iemand anders moeten ‘lezen’. 

Consulent seksuele gezondheid Nales pleit er daarom voor om seksuele voorlichting in het speciaal onderwijs niet onder te brengen bij andere vakken als burgerschap of verzorging – zoals nu vaak gebeurt – maar om er een apart vak ‘relationele en seksuele vorming’ van te maken. Het moet een vak worden dat wekelijks terugkomt want het mag allemaal wel wat minder vrijblijvend, vindt zij. Sinds 2012 zijn scholen verplicht om aandacht te besteden aan seksuele vorming en diversiteit, maar nergens staat op welke manier of hoeveel. Het schept helderheid als scholen zelf een protocol over seksuele vorming opstellen, aldus Nales. Zo kunnen ze ook aan ouders goed verantwoorden wat docenten hun kinderen vertellen.

Daarbij moeten docenten in het speciaal onderwijs veel aandacht besteden aan de opbouw van hun lessen. “Als je autistisch bent, is het alleen al heel moeilijk om je in te leven in een ander. Dan moet je als leraar eerst dáárover praten. Kies de onderwerpen zorgvuldig en beweeg mee met je klas.”

Nales werkte mee aan een nieuwe variant voor het speciaal onderwijs van ‘Lang leve de liefde’, een lesprogramma over seksuele voorlichting. Dat verschijnt in april en moet leraren meer handvatten bieden voor lessen aan deze kwetsbare groep. Nu werken ze vaak met een samenraapsel van methodes. “Dan zitten leerlingen weer met kopietjes. Het is fijn van deze methode dat ze iets kunnen doen dat andere kinderen ook doen. Dat geeft zelfvertrouwen.”

Lees ook: 

Ondersteuning biedt het speciaal onderwijs wel, maar aan vriendjes kan het leerlingen niet helpen

Het aantal kinderen dat naar het speciaal onderwijs gaat, groeit weer. Dat heeft vooral invloed op hun sociale ontwikkeling. Op het speciaal onderwijs moeten ze het vaker stellen zonder vrienden. 

Leraren over passend onderwijs: het werkt gewoon niet

Redderende leraren, leerlingen die tussen wal en schip vallen en toenemende werkdruk: niets wijst erop dat de wet passend onderwijs na vier jaar een succes is geworden, blijkt uit nieuw onderzoek.

Deel dit artikel