Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom de media terrorisme in de kaart spelen

Home

Isabel Baneke

Manchester, mei 2017. © AFP

De nieuwsmedia in een spagaat: ze kunnen aanslagen moeilijk negeren, maar spelen zo organisaties als IS in de kaart.

Bukkend zet ze het ene been voor het andere. Bloed sijpelt over haar blote schouder, haar spijkerbroek is aan flarden. Zelf lopen gaat lastig, twee agentes in fluorescerend gele jassen moeten het jonge meisje ondersteunen. De uitdrukking van vijf mensen op de foto komt overeen; verdoving en ongeloof spatten van hun gezichten.

Lees verder na de advertentie

Het zijn emotionele beelden als deze, geschoten vlak na de aanslag in Manchester, die afgelopen week de voorpagina's van kranten en openingsitems van journaals begeleidden. Bijna routineus werden de veelal jonge slachtoffers met naam en toenaam in kaart gebracht, speculeerden deskundigen over de motieven van de aanslagpleger en bespraken journalisten filmpjes van ooggetuigen op sociale media.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

New York, september 2001. © REUTERS

Daarmee bieden nieuwsorganisaties aanslagplegers een podium, stelt Rob de Wijk, defensie- en veiligheidsspecialist van het The Hague Centre for Strategic Studies. Ze leveren zodoende een bijdrage aan het doel van terreurorganisaties: angst zaaien.

"Zonder aandacht, zonder berichtgeving over terreur, is een aanslag volkomen mislukt." Terrorisme is communicatie. "Het doel van terroristen is niet het doden van de tegenstander, maar paniek verspreiden en zo de samenleving polariseren en ontwrichten. Daar hebben ze de media voor nodig en die vervullen de rol die terreurstrategen voor hen hebben uitgetekend met verve."

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Parijs, november 2015. © RV

Het journalistieke circus

Bij elke aanslag neemt De Wijk dezelfde 'journalistieke circus' waar. "Sensatie, speculatie en emotionele verslagen domineren het nieuws." Dat is logisch, gaat hij verder, want die leveren de meeste clicks op, worden online het meest gedeeld en brengen dus aandacht en geld in het laatje. "Maar nieuwsorganisaties zaaien op die manier ook angst. Bovendien kunnen ze anderen met al die belangstelling aanzetten tot copycatgedrag."

Om zichzelf geen onderdeel van het probleem te maken, heeft De Wijk een aantal maanden geleden besloten niet meer in de media te verschijnen als terreurdeskundige. "En hierbij roep ik mijn collega's op mijn voorbeeld te volgen. Meteen na een aanslag worden wij gebeld, terwijl er dan nog niets bekend is. We weten niet of IS achter de terreur in Manchester zit, maar die link wordt direct gelegd, net als de koppeling aan het islamitische geloof. Wie zorgt er nu voor polarisatie en radicalisering?"

De Wijk pleit voor terughoudendheid van de pers, voor kleinere, feitelijke verslagen vergezeld van foto's waarop de ellende niet al te expliciet in beeld is gebracht.

Verdoezelen

Ook Peter Verlinden, buitenlandjournalist bij het Belgische VRT-Nieuws en docent media en internationale conflicten aan Katholieke Universiteit Leuven, vindt dat de traditionele media hun beleid moeten aanpassen.

Hij bedoelt daarmee niet dat journalisten terreurdaden moeten verdoezelen. Doodzwijgen heeft geen zin. Verlinden verwijst onder meer naar de periode rond 1988, toen Margaret Thatcher met de 'Broadcasting Ban' kwam: ze verbood de BBC nog langer aandacht te schenken aan de 'terroristen' van het Irish Republican Army (IRA), om hen zo te verlammen. Tot 1994 lieten de Britse radio en tv de IRA niet aan het woord, maar het verbod had geen effect, de aanslagen hielden aan.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Brussel, maart 2016. © RV

Wel kunnen journalistieke organisaties zich professioneler opstellen. "Net als waar het zelfmoord betreft, waar media op terughoudende wijze over berichten, bestaan er journalistieke codes voor terrorisme. Maar niemand leeft ze na. Hoofdredacteuren - op dat niveau moet de verandering plaatsvinden - zouden samen tot eenstemmigheid over dit onderwerp moeten komen."

Wegblijven van de waan van de dag, dat is wat Verlinden beoogt. "Weg ook van de sociale media, dat ongeleide projectiel dat zijn eigen leven leidt. Juist door als traditionele media een tweet over te nemen, geef je het bericht ge-wicht."

"Wat is echt relevant, wat biedt informatieve meerwaarde, dat moeten wij ons steeds afvragen. Laat een propagandafilmpje van IS bijvoorbeeld alleen zien wanneer je het publiek de aard van die organisatie wil uitleggen, niet om spektakel te creëren."

Het zijn nobele ideeën, maar zijn ze realistisch? "De afgelopen jaren is er een informatie-infrastructuur ontsproten waarin de traditionele media financieel worden beloond als ze het spel van de terroristen meespelen. Dat maakt verandering zo moeilijk. Iedere nieuwsorganisatie moet het roer omgooien, anders doet niemand het, uit een angst te worden ingehaald door de concurrent."


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel