Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vrouwen eisen hun plek op in de geschiedenisles

Samenleving

Gerrit-Jan KleinJan

© F-site

Bij het vak geschiedenis ligt de nadruk wel heel erg op de rol van de man. Een website richt nu de schijnwerper op de betekenis van de vrouw.

Vrouwen moeten meer zichtbaar worden in het geschiedenisonderwijs op middelbare scholen, vindt een aantal jonge historici en geschiedenisdocenten. Om dat voor elkaar te krijgen ontwikkelen ze gratis lesmateriaal. Tot en met morgen zamelen ze geld in voor hun project. In het voorjaar van 2018 moet dat resulteren in een website waarop docenten gratis teksten, afbeeldingen en opdrachten kunnen vinden die aansluiten bij de lesmethodes die op middelbare scholen in omloop zijn.

Lees verder na de advertentie
Alsof in de tijd vóór de eerste feministische golf vrouwen geen rol speelden

Agnes Cremers

Op dit moment spelen vrouwen de tweede viool in de schoolboeken, meent Agnes Cremers, een van de initiatiefnemers. Na het voltooien van een universitaire studie geschiedenis, een paar jaar geleden, werkte Cremers enige tijd als geschiedenisdocent. Het viel haar op dat jongeren vooral 'het mannelijk verhaal' te horen krijgen. "Vrouwen zijn vaak onzichtbaar of worden op een specifieke manier neergezet. Als vrouwen worden genoemd is het vaak als 'de vrouw van' of zijn ze slachtoffer, bijvoorbeeld omdat ze geen stemrecht hadden."

Scholieren van vmbo tot en met gymnasium krijgen les aan de hand van tien tijdvakken, van prehistorie tot en met nu. Op chronologische wijze wordt zo een selectie behandeld van personen, gebeurtenissen en ontwikkelingen die belangrijk zijn geweest in het verleden.

Daarnaast gebruiken leraren de zogeheten canon van de Nederlandse geschiedenis. "Daarin vind je slechts drie vrouwen tegenover een veelheid aan mannen: Aletta Jacobs, Annie M.G. Schmidt en Anne Frank. Alsof in de tijd vóór de eerste feministische golf, waarmee Jacobs als eerste vrouwelijke student verbonden is, vrouwen geen rol speelden", zegt Cremers.

In het historische academisch onderwijs en onderzoek is al geruime tijd aandacht voor de historische rol van vrouwen, maar opmerkelijk genoeg is deze kennis niet terug te vinden op de middelbare scholen, constateert ook Carla van Boxtel, die zich als hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) heeft gespecialiseerd in de vakdidactiek van het geschiedenisonderwijs.

Van Boxtel is niet betrokken bij het project, maar noemt de aanvullingen op de bestaande schoolboeken een 'uitstekend idee'. "Leerlingen moeten zien dat de geschiedenis niet alleen gevormd is door machtige mannen, maar bijvoorbeeld ook door vrouwen."

Volgens Van Boxtel doen auteurs van schoolboeken 'hun best een genuanceerd verhaal te vertellen'. "Maar toch zie ik vaak het traditionele, bijna negentiende-eeuwse verhaal over de grote mannen als Napoleon en Filips II." Juist door de nadruk op de chronologie zijn schoolboeken de laatste jaren een stuk ouderwetser geworden, meent Van Boxtel.

"Jaren geleden schreef ik zelf ook mee aan schoolboeken. Toen werd de geschiedenis meer thematisch bekeken, waardoor er meer ruimte was om verschillende perspectieven te laten zien. Heel specifiek ging het bijvoorbeeld over 'het leven van mannen én vrouwen in de Griekse stadstaat'. Ook nu is er nog wel aandacht voor vrouwen en ook de gewone man, maar dat is toch minimaal."

De F-Site, met de F van Feminisme

De website met lesmateriaal koppelt een tijdvak aan een historische vrouw, onder wie deze drie.

Elisabeth Samson (1715 - 1771) © Gert Jan van Rooij

Elisabeth Samson was een vrije en donkere vrouw in een tijd waarin in Suriname de meeste mensen met een donkere huidskleur slaaf waren. "Zij schopte het zelfs tot succesvolle zakenvrouw", zegt Cremers. Pikant genoeg hield ze zelf ook slaven. "Slavernij wordt vaak beschreven vanuit een westers perspectief. Via haar krijgen we een Surinaamse visie op dit deel van de Nederlandse geschiedenis."

Raden Adjeng Kartini (1879 -1904) © x

Raden Adjeng Kartini was in wat toen nog Nederlands-Indië heette een voorvechtster van vrouwenrechten. Ook had ze kritiek op het koloniale bewind. Cremers: "In Indonesië is een nationale feestdag naar haar genoemd. Bij ons kent niemand haar. Best raar wanneer je je realiseert dat Nederland en Indonesië een gedeelde geschiedenis hebben waarin deze vrouw een rol speelt."

Koningin Elizabeth I (1533 - 1603) © x

Koningin Elizabeth I had een grote politieke invloed en is ook wel bekend geworden als de 'virgin Queen'. Cremers: "Zij is zeker geen onbekende vrouw, maar toch is het opmerkelijk dat altijd zoveel nadruk wordt gelegd op haar maagdelijkheid. Aan de hand van haar leven kunnen docenten duidelijk maken waarom dat in die tijd zo belangrijk werd gevonden voor vrouwen."

Deel dit artikel

Alsof in de tijd vóór de eerste feministische golf vrouwen geen rol speelden

Agnes Cremers