Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vriendschap tussen man en vrouw: het kan wel degelijk

Samenleving

Amber Dujardin

© Colourbox

Voor vrouwen kan een vriendschap met mannen, zonder seks, heel verfrissend zijn. Trouw-journalist Amber Dujardin (28) heeft een relatie én een trits mannenvrienden. Maar wat als er toch een vonk overspringt?

Mijn beste vriend heet Noach. Hij heeft een abonnement op de Donald Duck en in zijn keuken staat het oude fornuis van mijn ouders. Ik kom graag bij hem thuis, want hij heeft altijd iets nieuws: een zelfgemaakte lamp van hoeden, een slak in een glazen kom, kinetisch zand. Overdag is hij een knutselende Willie Wortel, 's nachts zaagt hij patiënten door als psychiater.

Een paar jaar geleden gingen we samen naar Napels, waar we bij een Italiaans echtpaar een kamer met een tweepersoonsbed hadden geboekt. Iets wat ironisch genoeg niet mijn vriend, maar wel ons gastgezin nogal vreemd vond. Toen ik bij de koffie vertelde over mijn vriend in Amsterdam schoten de wenkbrauwen van de pater familias in een kwade frons omhoog.

"Hebben jullie dan geen relatie?", vroeg hij achterdochtig.
"Nee", zei Noach.
"Dus jullie zijn hier stiekem samen op pad?"
Lacherig keken we elkaar aan. Om de kou uit de lucht te halen, verklaarde ik snel dat hij een goede 'familievriend' is - een concept dat Italianen wél begrijpen.

Lees verder na de advertentie

Het is nog waar ook. Toen Noach voor het eerst bij ons thuiskwam, was ik negen en hij dertien. Als nieuwbakken stiefzoon van een vriendin van mijn ouders schoof hij bij ons aan tafel, om nooit meer weg te gaan. Hij werd niet alleen mijn beste vriend, maar ook die van mijn zus en mijn twee broertjes. Hij ging mee op vakantie, we speelden in het piratenbadje in zijn tuin en 's nachts keken we op het gras naar de sterren.

Ongecompliceerde vriendschap
Kun je als meisje ongecompliceerd bevriend zijn met een jongen? Ik geloof graag van wel. Ik ben geen typisch 'meisje-meisje' en sinds de basisschool heb ik ongeveer net zoveel vriendinnen als vrienden. Dat is altijd zo gebleven. Maar inmiddels ben ik 28 en zijn puzzelen en hutten bouwen vervangen door lunchen, borrelen en uitgaan.

Ook de samenstelling van mijn vriendengroep is in de loop der jaren veranderd. Soms meer dan ik zou willen. Een paar jongensvrienden ben ik onverhoopt kwijtgeraakt. Zoals Jesse, met wie ik op kickboksen zat en pannekoeken bakte. Of Thomas, met wie ik nachten doorzakte in schimmige cafés. Jongens met wie ik kon lachen en die ik een tijd als goede vrienden beschouwde - maar met wie het langzaam stukliep toen de lust als een sluipschutter om de hoek kwam kijken.

Ik ben geen typisch 'meis­je-meis­je' en sinds de basisschool heb ik ongeveer net zoveel vriendinnen als vrienden

Dat ik niet de enige ben die worstelt met de aantrekkingskracht met sommige jongensvrienden, weet ik uit ervaringen van vriendinnen. De meesten hebben nauwelijks vriendschappen met jongens, en als dat wel zo is zijn het vaak homo's of friends with benefits die stuklopen als een nieuwe relatie zich aandient. Bij veel vrouwen roept mijn hechte vriendschap met Noach de nodige vragen op. Ben ik nooit verliefd op hem geweest? Is er wel eens gezoend? En vindt mijn vriend het zomaar goed dat we samen op vakantie gaan?

Hoewel het vragen zijn die ik losjes terzijde schuif, besef ik steeds vaker dat mijn vriendschap met Noach misschien meer uitzondering dan regel is. Daarbij denk ik onwillekeurig aan andere jongensvrienden bij wie het platonische pad beduidend meer valkuilen vertoont.

Festivalvrienden
Zoals Sander, die ik in de zomer van 2014 leerde kennen op een festival in Amsterdam. We zaten toevallig op hetzelfde bankje en hij vroeg me of ik lastig werd gevallen door een Ier die te diep in het glaasje had gekeken. Het lampionlicht danste over zijn vrolijke gezicht en zwarte krullen. "Nee hoor, die heeft al een ander slachtoffer gevonden", zei ik lachend, en wees naar mijn vriendin die innig verstrengeld met de Ier op een picknicktafel lag. Als vanzelf raakten we aan de praat. Het was zo'n leuk gesprek dat ik uren later werd overvallen door het licht van de eerste zonnestralen. Ik dacht aan mijn vriend die thuis in bed lag, gaf Sander snel een kus op zijn wang en fietste zonder om te kijken naar huis.

Met een troebel hoofd vroeg ik me de volgende ochtend af wat deze ontmoeting te betekenen had. Festivalvrienden voor één avond maak ik wel vaker, maar voor het eerst leek het me zonde om het bij die status quo te laten. Anderzijds zat een date er niet in. Met mijn vriend heb ik al jaren een relatie die zo goed is dat ik er soms zelf van versteld sta. Ik pieker er niet over om die op het spel te zetten.

Toch spraken we een paar maanden later af om naar een feestje te gaan met vriendin M. van het festival erbij. Zo zou hij wel begrijpen dat het geen 'date' was, had ik bedacht. Op een warme septemberavond stond Sander voor mijn deur met een fles bier en een uitdagende blik in zijn ogen (al weet ik inmiddels dat hij altijd zo kijkt). Vriendin M. zat in het keukenraam en rookte een sigaret.

Met mijn vriend heb ik al jaren een relatie die zo goed is dat ik er soms zelf van versteld sta. Ik pieker er niet over om die op het spel te zetten.

"Wonen jullie hier samen?" vroeg hij, zijn blik afdwalend naar mijn tweepersoonsbed.
"Nee, ik woon hier met mijn vriend", zei ik zo achteloos mogelijk.
"O."
"Nou... Wil je een biertje?"

Oerdrift
Ook uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een platonische relatie tussen verschillende seksen niet altijd vlekkeloos verloopt. Vriendschappen tussen man en vrouw worden onbewust beïnvloed door onze 'oerdrift', concludeerde de Amerikaanse psychologe April Bleske-Rechek in 2012. Mannen en vrouwen voelen zich vaak tot hun vrienden aangetrokken, en dat wordt eerder als een nadeel dan een voordeel gezien.

Toch wil dat niet zeggen dat mannen en vrouwen geen gelijkwaardige vriendschap kunnen hebben, zegt sociaal psycholoog Beatrijs Ritsema (62). "Bij vriendschappen tussen man en vrouw hoeft seks lang niet altijd een rol te spelen. Hoe ouder de vriendschap, hoe minder dat aan de orde is. In mijn tijd waren dat soort vriendschappen onder studenten heel gebruikelijk. Soms gingen ze wel eens met elkaar naar bed, maar dat was meestal geen probleem."

Als je allebei single én op zoek bent, is het volgens Ritsema wel moeilijker. "Dan komt het vaak voor dat de één meer wil dan de ander. In zo'n geval kun je de vriendschap beter de nek omdraaien, omdat je de ander ophoudt in zijn ontwikkeling. Dan geef je een paar vingers, terwijl de ander een hele hand wil."

Bij vriendschappen tussen man en vrouw hoeft seks lang niet altijd een rol te spelen. Hoe ouder de vriendschap, hoe minder dat aan de orde is.

Beatrijs Ritsema, sociaal psycholoog

Beatrijs Ritsema, sociaal psycholoog © Maartje Geels

Gepasseerd station
Zou het daarom makkelijker zijn om bevriend te zijn met jongens met wie de liefde al een gepasseerd station is, vraag ik mij af. Zoals Samuel (niet zijn echte naam), die ik rond mijn eindexamen ontmoette tijdens het uitgaan? Hij streng Joods opgevoed met nette donkere krullen, ik een uitgelaten puber met dreadlocks. Na een korte maar hevige zomerliefde viel ik bruusk van mijn roze wolk toen hij voor een jaar naar Israël vertrok.

We verbraken het contact, maar spraken na zijn terugkomst toch weer af. Hoewel hij deze keer in Nederland bleef, liep het na een paar rommelige maanden van avances en potjes schaak (de symboliek ontging me destijds volledig) weer stuk. Jaren zagen we elkaar niet, totdat een vriendin hem een paar jaar geleden tegenkwam op straat. Hij stuurde me een berichtje en na enige aarzeling stemde ik toe om wat te gaan drinken.

Een ezel stoot zich geen dérde keer aan dezelfde steen, nam ik mezelf voor. Maar dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan. "Ik ben nog steeds een beetje verliefd op je", appte ik hem na onze afspraak. "Je hebt me ook een beetje te pakken", stuurde hij terug. Mijn hart sloeg even over, maar meteen sprak ik mezelf streng toe. Deze keer zouden we gewoon vrienden worden.

Of dat inmiddels is gelukt? Min of meer. Samuel en ik zien elkaar nog altijd en doen de dingen die vrienden doen: bijkletsen, concerten bezoeken, uit eten gaan. Toch twijfelde ik in het begin aan de 'echtheid' van onze vriendschap. Vond ik hem niet te leuk? Wat als ik geen relatie had gehad? En hoe zat dat bij hem? We hebben het er eigenlijk nooit over gehad.

Platonische hordeloop
Toen hij me na een tijdje vertelde dat hij een vriendin had, dacht ik opgelucht dat onze platonische hordeloop ten einde was. Maar dit keer was het niet ik, maar zijn vriendin die haar twijfels had. Zij kan Samuels vriendschappen met andere vrouwen moeilijk verdragen en laat mij (onbewust) merken dat ze niet van me gediend is.

Het is niet eens zo'n vreemde reactie als je bedenkt dat vriendschappen tussen man en vrouw nog helemaal niet zo lang maatschappelijk geaccepteerd zijn. Dat daar inmiddels verandering in is gekomen, is een goede ontwikkeling, zegt sociaal psycholoog Roos Vonk (55). Volgens haar zijn jongensvrienden zeker voor een bepaald type vrouwen een meerwaarde. "Voor vrouwen kan een mannenvriendschap heel verfrissend zijn. Zeker voor stoere, onafhankelijke vrouwen die niet zo van het navelstaren zijn. Als je van wat hardere grappen houdt en niet te vaak over je gevoelens wil praten, is een vriendschap met een man heel prettig. Die zijn oplossingsgericht en houden meer van actie dan van praten."

Een man­nen­vriend­schap, is leuk als je van harde grappen en actie houdt.

Roos Vonk, sociaal psycholoog

Het is een karakterschets waar ik mezelf wel in herken. En hoe erg is een beetje spanning als je zoveel leuke dingen met elkaar kunt delen? Ook mijn ongemakkelijke afspraakje met festivalvriend Sander, nu twee jaar geleden, bleek de opmaat naar wat ik inmiddels een goede vriendschap durf te noemen. We gaan geregeld samen eten, naar de kroeg of het theater. Maar we hebben ook wel eens naaktgezwommen en wellustig met elkaar gedanst.

Dingen die ik met Noach nooit zou doen. Bij hem koken we spaghetti op het oude fornuis van mijn ouders, kletsen we over boeken en plaag ik hem met dezelfde dingen als tien jaar geleden. Misschien is het waar dat vriendschap niet groots is. Het zijn een miljoen kleine dingen, en ze zijn me allemaal even lief.

Misschien is het waar dat vriendschap niet groots is. Het zijn een miljoen kleine dingen, en ze zijn me allemaal even lief.

Deel dit artikel

Ik ben geen typisch 'meis­je-meis­je' en sinds de basisschool heb ik ongeveer net zoveel vriendinnen als vrienden

Met mijn vriend heb ik al jaren een relatie die zo goed is dat ik er soms zelf van versteld sta. Ik pieker er niet over om die op het spel te zetten.

Bij vriendschappen tussen man en vrouw hoeft seks lang niet altijd een rol te spelen. Hoe ouder de vriendschap, hoe minder dat aan de orde is.

Beatrijs Ritsema, sociaal psycholoog

Een man­nen­vriend­schap, is leuk als je van harde grappen en actie houdt.

Roos Vonk, sociaal psycholoog

Misschien is het waar dat vriendschap niet groots is. Het zijn een miljoen kleine dingen, en ze zijn me allemaal even lief.