Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voor veel vakantieparken op de Veluwe dreigt verloedering, maar er komt een grote schoonmaak aan

Samenleving

Hans Marijnissen

Een desolaat vakantiepark nabij Putten. © Hollandse Hoogte / Marcel van den Bergh

Kleine vakantieparken op de Veluwe transformeren snel naar Amerikaanse trailerparks waar iedereen verblijft, behalve de recreant. Maar er komt een grote schoonmaak aan.

Het gehucht Krachtighuizen bij het Putten ademde ooit ‘vakantie’. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw plaatsen de boeren in de lommer van het Veluws massief, huisjes en stacaravans op hun terrein en omzomen die met coniferen. Moeder klapt de gebloemde ‘luie stoel’ uit en de kinderen vertrekken op de skelter het bos in. Zomer in Kraachtighuzen, zoals ze in Putten zeggen.

Lees verder na de advertentie

Maar de tijden zijn veranderd, zeker hier. De allereerste vakantieparken van Nederland zijn groen uitgeslagen, niet met de tijd meegegaan en veel kaveltjes met verrommelde stacaravans of huisjes zijn één voor één doorverkocht aan particulieren. Die bekommeren zich niet om het verloederde geheel, maar zetten een schutting om hun eigen perceel.

Dat is overigens geen vakantieplek meer, veel paradijsjes van toen worden nu als goedkope woonruimte gebruikt, het hele jaar door. Door arbeidsmigranten, gescheiden mannen, gepensioneerden en kwetsbare Nederlanders die niet voor opname in een kliniek in aanmerking komen. Criminelen blijven er graag ‘onder de radar’. Sommige parken in Krachtighuizen hebben inmiddels de uitstraling van de trailerparks waarin de Amerikaanse onderklasse probeert te overleven. Elf gemeenten hebben om dit tij te keren met de provincie Gelderland en recreatieondernemers de samenwerking ‘Vitale Vakantieparken’ in het leven geroepen. Sinds deze week is ook een heuse ‘ontwikkelingsmaatschappij’ actief met een startkapitaal van 4 miljoen euro. Dat kan worden aangewend voor de herstructurering of opkoop van parken.

Om de complexiteit van de Veluwe toonbaar te maken heeft programmamanager Rob van den Hazel de plattegrond van het Tonselse Veld tussen Ermelo en Harderwijk er maar eens bij gepakt, zo maar een snipper Veluwe. Het overzicht is in ieder geval kleurrijk. Er staan 22 vakantieparken ingetekend, met wel zeshonderd eigenaren. Probeer hier maar eens te herstructureren, zegt de kaart. Dat is wel dringend nodig. In de dorpskernen is 25 procent van de winkels afhankelijk van de verblijfs­toeristen.

Sommige parken kunnen worden omgevormd tot heuse woonwijken
die onderdeel van de gemeente zijn

Programmamanager Rob van den Hazel

Kwaliteit

Volgens Van den Hazel is de enorme versnippering op de Veluwe misschien wel het grootste probleem. “De Veluwe was in de jaren vijftig van de vorige eeuw trots op het allereerste vakantieparken van Nederland, maar als je de branche nu vergelijkt met een winkelstraat, zie je dat er amper supermarkten zijn, maar heel veel midden- en kleinbedrijf.” In dit natuurrijke gebied bevinden zich nu vijfhonderd vakantieparken, veelal kleinschalig dus, die deels worden geleid door onervaren boeren die hun land anders hebben ingezet. Maar ook allerlei levensbeschouwelijke en (ex-)politieke stromingen hebben hier ‘hun’ park.

“Dat kleinschalige en die oner­varenheid is geen voordeel als de markt instort”, zegt Van den Hazel. Nederlanders vliegen tegenwoordig net zo lief naar Turkije, en omdat de kwaliteit van een deel van de huis­jesparken te wensen overlaat (wie wil er nog een vochtige stacaravan?), is er inmiddels een enorm overaanbod. Volgens Van den Hazel moeten de komende jaren maar liefst tachtig parken een andere functie krijgen.

Milieuregels

Dat is geen gemakkelijke opdracht. Veel parken zijn destijds op het erf van een boerderij ontstaan, maar liggen inmiddels in Europees beschermd natuurgebied waarin strikte milieuregels gelden. Daarnaast liggen de toch al kleine parken vaak ver uit elkaar zodat fusie niet mogelijk is, en zijn de terreinen zelf weer ‘uitgepond’: de oorspronkelijke eigenaar heeft de kavels aan de afzonderlijke gebruikers verkocht. Daardoor ontbreekt collectief beheer en zijn de parken ter overname niet interessant voor een investering van de bank.

In die wirwar probeert Van den Hazel nu enige orde te scheppen. Jaren heeft hij nodig gehad om overzicht te krijgen, nu is het tijd voor plannen. Zijn organisatie, sinds kort mét ontwikkelingsmaatschappij, probeert gemeenten met kennis en ervaring te helpen bij een gezamenlijke aanpak. Zíj moeten het doen, incidenteel kan de kas van de ontwikkelingsmaatschappij een duwtje geven. “Laten we voorop stellen dat het met 70 procent van de parken wél goed gaat”, zegt Van den Hazel. “Vijftien procent zal de komende jaren moeten sluiten, en de overige vijftien procent duwen we richting kwaliteit.”

Hij zou willen dat hij de Veluwe opnieuw mocht inrichten, maar moet het doen met een aanpak ‘op maat’, uitgaande van de bestaande situaties. “Park voor park moeten we nagaan wat de kansen zijn. Het ene park kan met hulp van de bank investeren in modernisering. Andere parken kunnen worden omgevormd tot heuse woonwijken die onderdeel van de gemeente zijn. Maar ook aan parken speciaal voor al dan niet tijdelijke arbeidsmigranten is behoefte. En voor sommige psychiatrische patiënten kan een woonomgeving in het bos uitstekend zijn, maar dan wel met zorg en begeleiding, en de juiste huur.”

Hij kan ook parken helpen alle kaveltjes om te zetten naar ‘appartementsrechten’ zodat er meer gezamenlijkheid ontstaat, en hij zet zich in om de ‘regellast’ voor de ondernemers te verlichten. Want een zaak drijven in een natuurgebied, blijft ingewikkeld. De kas van vier miljoen kan in die transformatie soms helpen. “We kunnen er eigenaars mee uitkopen, stimuleren dat banken meewerken, gronden aankopen zodat parken verhuizen. Die 4 miljoen is misschien niet genoeg, maar als de aanpak aanslaat, zal er meer geld vrijkomen.” Dan is het bureau van Van den Hazel het volgende dat sluit.

9000 permanente bewoners

Uit een onderzoek van ­Platform31 in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken blijkt dat op de Veluwe negenduizend mensen permanent ­bewoner van een vakantiepark zijn, terwijl dit eigenlijk niet is toegestaan. Een kwart van ­deze mensen is arbeidsmigrant, een kwart kortgeleden gescheiden van hun partner en een kwart bestaat uit gepen­sioneerden die zo goedkoop buiten wonen. Het laatste kwart bestaat uit mensen in een ‘kwetsbare positie’ die door sommige exploitanten worden uitgebuit. Het gaat dan om psychiatrische patienten en mensen die vanwege schulden onvindbaar willen zijn.

Lees ook:

Ni hao op de Veluwe

Nationaal Park De Hoge Veluwe wil meer Chinese bezoekers en begint daarom een marketingcampagne gericht op China. ‘Het zijn heel fijne toeristen om te gast te hebben.’

Wild op de Veluwe is slechter af dan in de Oostvaardersplassen

Op de Veluwe geeft het afschotbeleid meer reden tot woede dan in de Oostvaardersplassen, stelt Jozef Keulartz. Hij is milieufilosoof en voorzitter van de Stichting Natuurlijke Processen.

Deel dit artikel

Sommige parken kunnen worden omgevormd tot heuse woonwijken
die onderdeel van de gemeente zijn

Programmamanager Rob van den Hazel