Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voor ons modernen is sterven lastig

Samenleving

Peter Henk Steenhuis

© RV

Via internet, via een bevriende arts, door jarenlang pijnstillers op te sparen - op allerlei manieren verzamelen mensen medicijnen om een zelfgekozen einde aan hun leven te kunnen maken. Dat wil de stichting Coöperatie Laatste Wil veranderen. Denker des Vaderlands René ten Bos is niet tegen het poeder. “Dat is me veel te makkelijk." 

"Geen idee hoe ik reageer als ik oud ben", zegt Ten Bos. Daarom zal ik mensen niet veroordelen als ze het poeder nu via internet proberen te bestellen.”

Lees verder na de advertentie

De enorme vraag naar het poeder verbaast Ten Bos ook niet. “In een samenleving die behoefte heeft alles te controleren, proberen we ook de dood onder controle te krijgen. Mij trekt het niet, ik wil de dood niet regelen, ik hoop bij verrassing te grazen te worden genomen. Ik heb geen zin van de dood een onderwerp in mijn leven te maken.”

Waarom niet? Het is een oude traditie na te denken over de goede dood.

“De ars moriendi, "de kunst van het sterven", is een streven dat we in tal van religies over de hele wereld tegenkomen. Maar we komen het ook al tegen bij Socrates, die er in zijn laatste uren over filosofeert. Vlak voor zijn sterven overtuigt Socrates zijn vrienden dat zijn ziel onsterfelijk is. Dat is doodgaan zonder echt dood te gaan. Zo kan ik het ook.

“Voor ons, modernen, is sterven lastiger. Euthanasie bij voltooid leven is een detragisering van de dood. ‘Het is misschien het beste om de strijd op te geven’ – zulke uitspraken zijn pogingen het tragische van het leven ongedaan te maken. We zoeken altijd een manier het leven van zijn tragische kant te ontdoen. Struikel ik over een banenschil en breek ik mijn been, dan klaag ik de verkoper of de producent van de banaan aan. Zo vind ik een oorzaak die mijn ongeluk wegneemt. Overigens denk ik niet dat het lukt het tragische van het leven weg te nemen. ”

Maar is dat niet wat mensen willen? Wat niet prettig, maar pijnlijk is aan het leven proberen we te vermijden.

“Ja, volgens de oude utilitaristische gedachte zijn pijn en plezier de twee soevereine meesters van de mens. Daar komt de wens vandaan dat er in een gemeenschap altijd meer plezier dan pijn moet zijn. De hele medische zorgindustrie is op deze gedachte gebaseerd.”

Misschien kunnen we het tragische van het leven niet wegnemen, het pijnlijke wel. Dat is al heel wat.

“Er is wel wat af te dingen op een morele veroordeling van pijn. Religieuzen ervoeren pijn als iets mystieks of goddelijks, zo kregen ze meer gevoel voor het lijden van de Heer. In de wens het leven van Christus na te bootsen, hielden mystici zich geregeld bezig met zelfgeseling.

"Pijn werd ook gezien als iets waardoor je kon aantonen dat je een levend wezen was. Het moderne motto – ‘Ik denk, dus ik ben’ – werd voorafgegaan door een heel ander motto dat vaak impliciet bleef: ‘Ik lijd, dus ik ben’.”

Heeft 'de dood van God in de cultuur' het einde van de pijn en het lijden logischerwijs dichterbij gebracht?

“Niet per se. Marteling vindt nog steeds plaats als middel om de waarheid af te dwingen.”

Moeten we ook vanaf.

“Kan zijn, maar het is het wel een manier waarop we kennelijk dichter bij de waarheid denken te kunnen komen. Buiten dat, hoeveel sporters ervaren pijn niet als euforie, het geeft ze het gevoel intenser te leven.

"Een Duitse dokter noemde pijn eens 'de blaffende waakhond van onze gezondheid'. Er zijn mensen die geen pijn kunnen voelen, zij lijden aan analgesie. Zij merken niet dat ze zich branden aan een pan, een enkel breken, een hartinfarct krijgen. Zij worden niet oud. Zoals het oog het zintuig voor licht is en het oor het zintuig voor geluid, zo zou je pijn kunnen zien als het zintuig voor alles wat schadelijk is.

"Deze zelfmoordpoeders zie ik dus als een uitvloeisel van onze neiging pijn uit het leven te bannen. Dat past in de vooruitgang. Maar wie de dood, het lijden en de pijn bestrijdt, loopt vanzelf het risico het leven te bestrijden.”

Lees ook:

Coöperatie Laatste Wil vindt poeder voor vrijwillig levenseinde

Een 'Drionpoeder' zal ook mensenlevens kunnen redden

Deel dit artikel