Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voor een digitale beloning doen we net iets beter ons best

Home

Hans Marijnissen

Het Brixton-pond met David Bowie erop is inmiddels een collector's item op eBay. © TR BEELD

Buurtbewoners zijn snel tot ander gedrag te verleiden als ze daarvoor worden beloond met punten of munten die zij ook weer kunnen besteden. Het levert iedereen winst op.

Stel: een afvalbedrijf en een woningcorporatie kopen ieder voor 100.000 euro digitale 'munten' in die allemaal 1 cent waard zijn. Vijftig winkels doen hetzelfde, zij kopen ieder voor 1000 euro munten. Vervolgens delen de winkeliers deze digitale munten aan hun klanten uit, bij bepaalde producten. Of gewoon, als zij bij deze plaatselijke middenstand hun boodschappen doen. Ze worden bijgeschreven op een digitaal klantenaccount, zoals dat bij airmiles ook gebeurt.

Lees verder na de advertentie
Het belonen van burgers en klanten voor gewenst gedrag is vele malen goedkoper dan een in­for­ma­tie­cam­pag­ne met hetzelfde doel, en veel effectiever

Het afvalbedrijf en de woningcorporatie doen hetzelfde. Als burgers keurig hun afval scheiden, worden er digitale munten op hun account bijgeschreven. En de woningcorporatie beloont de huurders als zij in een bewonersoverleg gaan zitten, of als zij géén overlast veroorzaken of de huur op tijd overmaken.

Stel dat ze dat doen. Maar waarom zóuden die bedrijven en winkeliers die waarderingsmunten aanschaffen? Het antwoord is kort en simpel. Het belonen van burgers en klanten voor gewenst gedrag is vele malen goedkoper dan een informatiecampagne met hetzelfde doel, en veel effectiever. Een standaard reclamestrategie voor een gedragsverandering lokt 2 procent van de burgers. Een waarderingssysteem met 'gemeenschapsmunten' trekt 15 procent van de burgers over de streep, en kost de helft. En juist die gunstige kosten-baten-analyse maakt dat steeds meer gemeenten, instellingen en winkeliers het model omarmen.

Al toegepast

Het uitdelen van deze digitale koekjes mag op een idealistische vingeroefening lijken, maar het systeem wordt al in binnen- en buitenland toegepast (zie onder aan dit artikel). In de Londense wijk Brixton doen al meer dan 2500 burgers, 230 winkels en tien instellingen mee. In Nederland is het systeem al een succes op het Zeeuwse Tholen en in het Brabantse Bergen op Zoom. Ruim 7000 inwoners hebben een account, vijftig winkels doen mee en een hele serie instellingen. En de cijfers over het effect en de kosten van de digitale munten komen uit onderzoek in zes Belgische gemeenten.

Een zorgcentrum kan bijvoorbeeld mantelzorgers met munten belonen, of vrijwilligers die ouderen met een busje van A naar B brengen

Edgar Kampers van Qoin is afgelopen jaren betrokken geweest bij verschillende projecten in Nederland en de initiator van het Zeeuwse en Brabantse programma. Zijn bedrijf verzorgt de digitale ondersteuning van het systeem. "Alle burgers hebben een pasje dat bij hun persoonlijke account hoort. Daarop worden hun digitale munten verzameld." Maar dat is volgens Kampers nog maar het begin. "Ze kunnen die punten namelijk ook uitgeven. Op speciale digitale marktplaatsen kunnen ze diensten aanbieden waarmee ze opnieuw munten verzamelen, maar ook hulp vragen waarvoor ze juist munten moeten betalen."

Zo kan een bewoner van Tholen voor 1000 munten hulp krijgen bij het invullen van het belastingformulier, terwijl hij als hij dat zou willen 1000 munten kan innen als hij de heg van de buren knipt, zegt Kampers. Iets grootschaliger toegepast kan een zorgcentrum mantelzorgers met munten belonen, of vrijwilligers die ouderen met een busje van A naar B brengen. In Zeeland en Brabant gebeurt het al op deze manier.

En dan nog een laatste stap: wie dat wil, kan zijn digitale munten ook werkelijk verzilveren bij de deelnemende winkels. Ze hebben immers nog steeds een waarde van 1 eurocent per stuk. Inwoners van Tholen en Bergen op Zoom kunnen hun digitale munten besteden in de aangesloten lokale winkels. En Edgar Kampers stond er zelf van te kijken, maar het is mevrouw Van Overbeeke uit Sint Annaland dit jaar gelukt om met digitale munten een complete elektrische fiets van 1500 euro bij elkaar te sparen. Die kon ze afhalen bij de lokale fietsenmaker, en deze kon op zijn beurt de kosten verrekenen in de centrale muntenpot (zeg: de digitale bankrekening) die onderling wordt beheerd. Qoin zelf komt overigens weer uit de kosten door het abonnementsgeld dat aangesloten instellingen en winkeliers aan het bedrijf betalen voor het gebruik van het digitale platform.

Lokaal goed doel

Sommige vrijwilligers gaven aan dat ze helemaal niet beloond wíllen worden voor hun werk voor de samenleving, merkte Kampers. Speciaal voor die groep bedacht hij een nieuwe spelregel: minimaal 20 procent van de gespaarde punten wordt jaarlijks afgeschreven en overgemaakt naar een lokaal goed doel. Maar spaarders kunnen ook 100 procent van hun kapitaal afdragen, via een eenvoudige instelling op hun account. Gemiddeld dragen deelnemers nu 40 procent af.

Sommige vrijwilligers gaven aan dat ze helemaal niet beloond wíllen worden voor hun werk voor de samenleving

Met deze alternatieve munt, legt Kampers uit, kunnen gemeenschappen een regionale, culturele of duurzame economie creëren. "De deelnemers bepalen van tevoren het doel, bijvoorbeeld het stimuleren van de lokale winkels, of het vergroenen van een productenstroom, of het scheiden van afval. Via de digitale munten kan die ontwikkeling gestimuleerd worden."

Het grootste probleem voor Kampers is eigenlijk de naamgeving. "Rond Hilversum willen ze 'm vast de 'Gooise Gulden' noemen, maar elders? Misschien komt daar verandering in als een grote stad zich bij Qoin aansluit. Amsterdammertjes, Utrechters of Hagenaars, dat zijn best goede namen voor een munt die zoveel teweegbrengt.

Projecten

1. Brixton-pond

In de Londense wijk Brixton is het Brixton-pond geïntroduceerd die zowel digitaal als papier beschikbaar is. Hier wordt de munteenheid vooral gebruikt door hipsters die de lokale economie willen versterken en vergroenen. Ambtenaren krijgen een deel van hun salaris in Brixton-pond uitbetaald zodat zij hun lunchtijd bij een lokale biologische snackbar doorbrengen. Een Brixton-pond is één Brits pond, maar het biljet met David Bowie erop is een collector's item en op eBay 250 pond waard.

2. NU Spaarpas

Rotterdam hád al de NU Spaarpas, waarmee bewoners punten konden verzamelen als zij hun afval scheidden. Met de punten kregen zij korting op musea, ov en de Euromast. Nadat de stad door de moord op Pim Fortuyn een andere politieke kleur kreeg, ging er een streep door dit project.

3. Voor Noppes

Amsterdam kent een ruilnetwerk van diensten en producten die via een digitale Marktplaats worden verhandeld. Door het leveren van spullen en karweitjes zijn 'noppes' te verdienen, om gebruik te maken van andermans hulp moeten 'noppes' worden 'betaald'.

4. Samen Doen

Het project 'Samen Doen' op Tholen en in Bergen op Zoom is een combinatie van de hiervoor beschreven projecten. Burgers kunnen digitale munten of punten verzamelen, gebruiken, verzilveren of weggeven, én via een marktplaats met elkaar communiceren. In 2016 vonden er 120.000 transacties plaats, en ging er voor 35.000 euro aan verzilverde munten richting goede doelen. Niet alleen nam het aantal vrijwilligers door het beloningssysteem fors toe, ook het aantal uren per vrijwilliger verdubbelde.

Deel dit artikel

Het belonen van burgers en klanten voor gewenst gedrag is vele malen goedkoper dan een in­for­ma­tie­cam­pag­ne met hetzelfde doel, en veel effectiever

Een zorgcentrum kan bijvoorbeeld mantelzorgers met munten belonen, of vrijwilligers die ouderen met een busje van A naar B brengen

Sommige vrijwilligers gaven aan dat ze helemaal niet beloond wíllen worden voor hun werk voor de samenleving