Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vergeten is een kunst die je maar beter goed kunt beheersen

Samenleving

Rob Schouten

© Maartje Geels
COLUMN

Ik ben een groot liefhebber van spreuken en gezegdes, vooral als die zijn gegoten in de vorm van emblemata, zinnebeelden, een plaatje met een praatje. 

Voorbeeld: er komt een man, Icarus, uit de hemel vallen, de tekst hierbij: hoogmoed komt voor de val. Of deze: een cupidootje met in zijn hand slot en sleutel, ‘Een die mij past’ oftewel ik wacht op de ware liefde.

Lees verder na de advertentie
Van de vierenzestig jaar dat ik er ben staat me er misschien in totaal één heel jaar actief bij

Ik verzamel ze zelfs een beetje want wie wat bewaart die heeft wat. Ze doen me denken aan tijden dat de dingen nog helder en ondubbelzinnig waren, in mijn jeugd bijvoorbeeld. Vooral in de zestiende en zeventiende eeuw waren ze dol op emblemata, hele boeken werden ermee gevuld, Hooft, Vondel, Jan Luijken. Daarna raakte het genre langzaam in onbruik en ik denk dat de Verlichting en later de opkomst van de psychologie met haar ontdekking van de complexe, tegenstrijdige mens het genre de das om hebben gedaan, het werd gewoon te ingewikkeld voor zulke eenvoudige wijs- en waarheden met vaak moralistische strekking.

Te gronde

Een van mijn favorieten is deze: ‘Periit pars maxima’, oftewel ‘Het grootste deel gaat te gronde’. In beeld een wolk waaruit het druppels herinneringen regent, op de aarde staat een fles waarin slechts een paar van die druppels terechtkomen, de rest valt op de aarde, gaat letterlijk te gronde. De tekst is geloof ik afkomstig van de Romeinse elegiëndichter Maximianus die vooral verzen over ouder worden schreef en die in deze regel memoreert dat we het grootste deel van ons leven vergeten.

Vergeten is een kunst die je maar beter goed kunt beheersen, anders loopt je leven al gauw vol met nutteloze herinneringen. Van de vierenzestig jaar dat ik er ben staat me er misschien in totaal één heel jaar actief bij, bestaande uit een lappendeken van vaak willekeurige herinneringen: aan de geur van gebrande koffie in de Haarlemse Barteljorisstraat, van een tante die me een Dinky Toy beloofde en nooit gaf (en nu is ze dood), ook wel van een paar adembenemende afgangen uit het verleden die me zo nu en dan komen overvallen.

Toevallige druppels

Ik heb geen idee waarom het geheugen het een weggooit en het andere onthoudt, er zal ook wel het een en ander aan verdringing aan te pas komen, maar ik moet het doen met de paar toevallige druppels die de hemel in mijn fles laat vallen. Wat dat betreft doet de wereld van de herinnering enigszins denken aan die van de droom, ook daar word je vaak door verrast (ik droomde vannacht dat ik in een Vlaams huis werd uitgekleed door een vijftal hoogbejaarde vrouwen die me kwamen uitlachen en daarna over iemand die begon te huilen toen bleek dat ik zijn wasmachine niet wilde kopen waarna ik alsnog geld ging pinnen in het winkelcentrum).

Het geheugen is een tiran die je niet kunt vermurwen dingen prijs te geven die het niet wil en aan wat het wel wil prijsgeven kun je je niet onttrekken. Overigens complimenteerde ik onlangs de dichter Jean-Pierre Rawie die mijn favoriete spreuk ‘Periit pars maxima’ mooi en treffend in een van zijn dichtbundels had verwerkt. Maar hij kon het zich niet herinneren.

Eerdere columns van Rob Schouten leest u hier

Deel dit artikel

Van de vierenzestig jaar dat ik er ben staat me er misschien in totaal één heel jaar actief bij