Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Verdient de AIVD een Big Brother Award?

samenleving

Amber Dujardin

AIVD-hoofd Rob Bertholee wil de versleuteling beperken van berichten die zijn verstuurd via chatprogramma's als WhatsApp en Telegram. © anp
privacy

De baas van de AIVD, minister Edith Schippers (volksgezondheid) en WhatsApp zijn genomineerd voor een Big Brother Award, maakte Bits of Freedom vandaag bekend. Dat WhatsApp het niet zo nauw neemt met zijn beloftes aan gebruikers, is bekend. Maar kan de overheid zijn werk eigenlijk wel goed doen zónder de privacy van burgers te schenden?

Als je bij voorbaat achterdeurtjes gaat inbouwen om ICT-systemen te verzwakken, lijkt me dat een heilloze weg

Geert Munnichs, privacydeskundige

Stel: je ligt met griep in bed en appt een vriendin dat je zo'n keelpijn hebt en je stuurt een foto van je lelijkste pyjama. Het is een onschuldig privégesprek, maar als het aan de AIVD ligt zou dat wel eens toegankelijk kunnen worden voor de inlichtingendiensten. AIVD-hoofd Rob Bertholee wil de versleuteling beperken van berichten die zijn verstuurd via chatprogramma's als WhatsApp en Telegram, omdat hij dat van groot belang vindt voor de nationale veiligheid. In september zei Bertholee in de Volkskrant dat de terreurdreiging in Nederland nog nooit zo groot is geweest sinds hij in 2012 hoofd van de dienst werd.

Lees verder na de advertentie

Privacy en veiligheid als tegenpolen

Nu zijn berichten nog moeilijk te ontsleutelen voor de AIVD. Het kabinet wil dat zo houden, omdat het burgers ook bescherming biedt. Door het beperken van versleuteling worden internetters kwetsbaarder voor cybercriminelen en buitenlandse geheime diensten, stelt Bits of Freedom. De organisatie vindt dat Bertholee privacy en veiligheid wegzet als elkaars tegenpolen, waardoor hij een 'beargumenteerd debat' onmogelijk maakt.

Ook privacydeskundige Geert Munnichs van het Rathenau Instituut noemt de tegenstelling tussen privacy en veiligheid achterhaald. "Het is veel te plat om het zo te benaderen. Privacy is bedoeld om burgers te beveiligen, en kan daar juist bij helpen." Het beperken van de versleuteling vindt hij dan ook geen goed idee. "Als je bij voorbaat achterdeurtjes gaat inbouwen om ICT-systemen te verzwakken, lijkt me dat een heilloze weg. Het is goed dat de AIVD niet overal bij kan, want dan kunnen andere partijen dat ook."

Toch heeft Munnichs een 'dubbel gevoel' over de nominatie van de AIVD voor de Big Brother Award. "Aan de ene kant is het uitbreiden van de bevoegdheden van de AIVD onvermijdelijk", verklaart hij. "Maar dan zijn er wel twee dingen nodig. Ten eerste moet het toezicht op de AIVD en MIVD worden versterkt. Er moet heel kritisch worden meegekeken of het gebruik van gegevens wel rechtmatig en proportioneel is."

Ten tweede moet de positie van de burger worden versterkt, zegt de privacydeskundige. "Nu is de kans groot dat je als burger onrechtmatig in een dossier terechtkomt, maar de mogelijkheden om daar protest tegen aan te tekenen zijn minimaal. Daar hoor je eigenlijk nooit iemand over." Volgens Munnichs zou de CTIVD (Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligeidsdiensten, red.) burgers kunnen helpen om te bepalen of ze hun dossier in kunnen zien.

Wie zegt dat de verzekeraar alleen naar fraude kijkt? Je moet blijven hopen op hun goede fatsoen, maar daar bestaat de nodige argwaan over

Rob Bertholee, directeur-generaal van de AIVD. © anp

Medische dossiers

Zo'n tussenpartij is ook wenselijk bij de inzage van medische dossiers, vindt Munnichs. Dat minister Edith Schippers - ook genomineerd voor een Big Brother Award - zorgverzekeraars meer mogelijkheden wil geven om medische dossiers van patiënten in te zien, keurt hij af.

Volgens Schippers is het noodzakelijk dat zorgverzekeraars medische dossiers in kunnen zien omdat ze anders niet genoeg middelen hebben voor de opsporing van fraude. Bij ernstige vermoedens van fraude moeten verzekeraars inderdaad toegang hebben tot een medisch dossier, vindt ook Munnichs. "Maar wie zegt dat de verzekeraar alleen naar fraude kijkt? Je moet blijven hopen op hun goede fatsoen, maar daar bestaat de nodige argwaan over. Daarom zou je een tussenpartij kunnen inschakelen die namens de verzekeraar in het dossier kijkt. Een apart toezichthoudend orgaan."

WhatsApp
Dat ook WhatsApp ook genomineerd is voor een BIg Brother Award, verbaast Munnichs niets. Het bedrijf begon volgens Bits of Freedom 'veelbelovend', maar heeft zijn beloftes gebroken. "Respect voor uw privacy zit in ons DNA", schreef het bedrijf na de overname door Facebook in 2014 nog fideel. Maar dit najaar wijzigde Whatsapp prompt haar voorwaarden en gaat het toch informatie over zijn miljard gebruikers delen met Facebook. Het bedrijf gebruikt die data naar eigen zeggen om 'inzicht te krijgen in de unieke gebruikers per app'. Daarnaast gaat de chatdienst vriendschapssuggesties doen op basis van de WhatsApp-data en de informatie gebruiken voor gerichte advertenties.

Toch zijn het uiteindelijk niet WhatsApp, Schippers of de AIVD die het grootste gevaar vormen voor de privacy van burgers, zegt Munnichs. "Dat zijn de inlichtingendiensten van de Russen en Chinezen. Maar ja, die zouden zo'n prijs natuurlijk nooit komen ophalen."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Als je bij voorbaat achterdeurtjes gaat inbouwen om ICT-systemen te verzwakken, lijkt me dat een heilloze weg

Geert Munnichs, privacydeskundige

Wie zegt dat de verzekeraar alleen naar fraude kijkt? Je moet blijven hopen op hun goede fatsoen, maar daar bestaat de nodige argwaan over

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.