Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Verboden Vlaamse Kerststal mag toch, maar ophef blijft

Samenleving

Paul Ruiter

De levende Kerststal van Museumpark Oriëntalis bij Nijmegen © ANP
kerststal

Moet een Kerststalletje in een gemeentehuis wel of niet kunnen, of stoot het klassieke Kersttafereel van Maria, Jozef en kindeke Jezus in de stal andersdenkenden voor het hoofd? België lijkt massaal te vallen over de beslissing van een gemeentehuis om de Kerststal dit jaar te weren. Ook in Nederland blijkt het aanpassen van Kersttradities gevoelig te liggen.

Het Vlaamse plaatsje Holsbeek is nationaal nieuws sinds het bekendmaakte dit jaar geen kerststal te plaatsen in de 'baliehal' van het gemeentehuis. Dit omdat een Kerststal, reageerde een wethouder, een uiting van religie is.
 
"Anders- of niet-gelovigen zouden er aanstoot aan kunnen nemen", argumenteerde burgemeester Hans Eyssen over de beslissing tegenover het Nieuwsblad. "Een gemeentehuis is een neutrale plek. En een Kerststal is een religieus symbool. We kunnen niet anders dan die dan wegnemen." De gemeente beroept zich op de scheiding tussen kerk en staat.

Op die mededeling volgde een storm van kritiek op sociale media. Een lokale ex-politicus stelde dat klagende moslims de Kerststal in Holsbeek de kop had gekost. De gemeente sprak dat tegen. "Wat is er steeds mis met onze tradities?", klonk het op Twitter. "Waarom enkel éénrichtingsverkeer?".

De Vlaamse Kerstkwestie haalde de landelijke politiek. Staatssecretaris Theo Francken van de Vlaams-nationalistische partij Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) hekelde de beslissing, en verklaarde zich solidair met de plaatselijke partijafdeling van de N-VA in Holsbeek. "Het wordt tijd solidair onze normen en waarden te verdedigen", stelde die in een verklaring.

Het lastige aan de discussie of Kerst wel of niet aanstootgevend kan zijn door het religieuze karakter, is dat het feest door velen als traditie wordt gezien, zegt Erin Wilson, directeur van het onderzoekscentrum voor Religie, Conflict en het Publieke Domein van de Rijksuniversiteit Groningen. "Waar trek je de lijn tussen wat religie is, en wat cultuur?"

Lees verder na de advertentie
"Een gemeentehuis is een neutrale plek. En een Kerststal is een religieus symbool. We kunnen niet anders dan die dan wegnemen."

Hans Eyssen, burgemeester Holsbeek

Cruxifix

Om aan te geven hoe lastig dat te bepalen is, schetst Wilson een vergelijkbare situatie in Italië. "Daar diende een rechtszaak om te bepalen of een crucifix wel of niet mag in de openbare ruimte. De rechter oordeelde dat het een religieus symbool is, maar wel onderdeel van de Italiaanse cultuur en daarom is toegestaan."

Dat de Vlaamse gemeente zich beriep op de scheiding tussen kerk en staat is volgens Wilson 'volkomen logisch'. "Maar het is dan de vraag of die scheiding gelijkwaardig voor alle religies geldt. Nu schafte de gemeente de Kerststal af om problemen te vermijden."

Volgens de onderzoeker is de ophef om in België om de Kerststal onderdeel van een breder sentiment. Mensen hebben volgens de onderzoekster vaker het gevoel dat hun culturele identiteit wordt aangetast. Doordat zij zich moeten aanpassen aan bevolkingsgroepen met een andere culturele achtergrond.

"Vaak zijn het overigens atheïsten en humanisten die pleiten religieuze symbolen als een kerststal in de openbare ruimte af te schaffen en niet moslims", zegt Wilson. 

Te midden van de kritiek en verontwaardiging maakte de gemeente van Holsbeek vandaag bekend in te binden. De kerststal krijgt dit jaar toch een plaatsje in de 'baliehal' van het gemeentehuis.

Een wethouder deed de rel in een reactie aan VRT af als een storm in een glas water. "Dit was een administratieve beslissing die verregaande gevolgen heeft gekregen. Het is much ado about nothing."

NPO

Niet alleen in België, ook in Nederland en andere Europese landen stuiten (potentiële) aanpassingen van het klassieke Kerstfeest op forse tegenstand.

Zo was er onlangs een spotje van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). 'December vier je samen', was de boodschap. Critici zagen daar echter in dat de NPO Kerst in de ban doet, door het feest niet expliciet te noemen.  

Een woordvoerder van de NPO zei over die ophef tegen Linda Nieuws dat "de promo waar de ophef over gaat, een is promo die over alle feestdagen in december gaat. Dus niet alleen Kerst, maar ook oud en nieuw."

In Frankrijk sprak de Raad van State zich uit over de Kerststal als religieus symbool. Gemeentes mogen daar slechts onder strikte voorwaarden het kersttafereel uitstallen, om de scheiding tussen Kerk en Staat niet in het geding te brengen.

Wilson raadt overheden en bedrijven aan de dialoog met voor- en tegenstanders aan te gaan bij op voorhand al omstreden beslissingen zoals het schrappen van de Kerststal. "Soms moeten tradities evolueren om aan te kunnen haken bij het heden. Een soort onderhandeling. Dat element ontbreekt nu."

Deel dit artikel

"Een gemeentehuis is een neutrale plek. En een Kerststal is een religieus symbool. We kunnen niet anders dan die dan wegnemen."

Hans Eyssen, burgemeester Holsbeek