Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vast tussen de raderen van het inburgeringsbeleid

Samenleving

Niels Markus

© Brechtje Rood

Het inburgeren van de grote aantallen vluchtelingen die twee jaar geleden naar Nederland kwamen, is een megaklus. Niemand is blij met hoe het gaat. Het inburgeringsbeleid in vier kwalen.

1. De lat ligt te hoog

Lees verder na de advertentie

Iedereen met een verblijfsvergunning moet in Nederland inburgeren. Dat betekent: lessen volgen en binnen drie jaar het examen halen op zes onderdelen, waaronder lezen, luisteren en schrijven. Het vereiste basale taalniveau wordt 'A2' genoemd. Een inburgeraar die kiest voor een staatsexamen Nederlands als tweede taal (Nt2) kan daarmee naar opleidingen vanaf mbo-niveau.

Ongeschoolden weten dat ze het nooit zullen halen, en dat ze na vijf jaar de lening terug moeten betalen

Monique Doppegieter, taalschool Mondo

De Dienst Uitvoering Onderwijs (Duo) geeft de cursusgelden als lening. Wie het examen niet haalt, moet die 10.000 euro terugbetalen. Daar komt een boete van maximaal 1250 euro bovenop.

Wie als analfabeet naar Nederland komt, wat vaak geldt voor vluchtelingen uit Eritrea en Somalië, krijgt twee jaar extra om te leren lezen en schrijven. Volgens Monique Doppegieter van taalbureau Mondo in Goes is die extra twee jaar niet genoeg. Zij ziet cursisten binnenkomen, vooral uit Eritrea, voor wie de Nederlandse samenleving veel te complex is. Sommigen hebben nog nooit een pen vastgehouden, zegt ze.

"Zij kunnen niet uitrekenen hoeveel twee plus twee is. Maar ze worden door Duo wel verantwoordelijk gehouden voor het beheren van hun lening van 10.000 euro." Het halen van het A2-examen binnen vijf jaar is veel te hoog gegrepen voor deze groep, zegt zij.

"Het is niet zinvol hen koste wat kost te leren lezen en schrijven. Je kunt hen beter leren hoe ze zich staande kunnen houden in de maatschappij."

Sinds de nieuwe wet inburgering in 2013 werd ingevoerd, halen minder vluchtelingen het examen. Ad Appel, eigenaar van een naar hem vernoemde taalschool, betwijfelt of degenen die het wel halen, voldoende ingeburgerd zijn.

"Op dit niveau kan niemand zelfstandig in Nederland functioneren", schrijft hij op zijn LinkedIn-pagina. "Iemand die slaagt is weliswaar terecht trots, maar het diploma geeft geen garantie: niet van de mate van integratie, niet van de kennis van de taal, niet van een mogelijke carrière in Nederland."

Minister Wouter Koolmees van sociale zaken uitte de afgelopen maanden vaker zijn zorgen over de inburgering, vooral van Eritreërs en Somaliërs, die massaal in de bijstand terechtkomen. Hij wil het beleid grondig aanpassen.

2. Vrouwen haken af

Veel vrouwen reisden voor gezinshereniging het afgelopen jaar hun mannen achterna die eerder gevlucht zijn.

Die vrouwen dreigen achterop te komen, waarschuwt Kennisplatform Integratie & Samenleving in een gisteren verschenen rapport.

"Een betrekkelijk groot deel van de vrouwelijke vluchtelingen heeft een grotere afstand tot de arbeidsmarkt dan mannelijke vluchtelingen", staat in het onderzoek. Dat komt door traditionele rolverdelingen en doordat vrouwen vaak minder opleiding en werkervaring hebben.

Voor gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor het inburgeringsproces, is het moeilijk de vrouwen in beeld te krijgen. En te houden, zeker bij de getrouwde vrouwen.

Want als hun man werk gevonden heeft, stoppen de begeleidingstrajecten van vrouwen bij gemeenten.

Zo kunnen vrouwen in een isolement terecht komen, omdat zij nog maar kort in Nederland wonen, daardoor minder mensen kennen en de taal onvoldoende spreken.

3. Overheid overbelast

De grote stroom vluchtelingen uit 2015 en 2016 moet nu massaal inburgeren (zie kader hierboven). Voor al die cursisten zijn er inmiddels te weinig examinatoren. Steeds meer vluchtelingen belanden op de wachtlijst.

Wie bijvoorbeeld examen wil doen in het onderdeel 'oriëntatie op de arbeidsmarkt' moest inmiddels vijftien weken wachten. Dat werd minister Koolmees te gortig, inburgeraars die alleen maar zaten te wachten tot het moment dat ze de arbeidsmarkt op konden. Onder voorwaarden heeft hij dat onderdeel van de inburgering geschrapt. Koolmees onderzoekt intussen of inburgeraars die al werk gevonden hebben, volledig vrijgesteld kunnen worden voor dit deel van het pakket.

4. Liever een escape

Bij taalschool Mondo is een snelle student 8.000 euro kwijt voor cursussen en examens, zegt directeur Monique Doppegieter. Een student die eerst het alfabet moet leren, komt lang niet uit met de lening van 10.000 euro. "Ongeschoolden weten dat ze het nooit zullen halen, en dat ze na vijf jaar de lening terug moeten betalen."

Daarom sturen cursisten vaak aan op kwijtschelding van de inburgeringsplicht, zeggen taalschooldirecteuren. Statushouders hoeven niet langer in te burgeren, wanneer zij daar medische gronden voor hebben, wanneer zij al vijf jaar in Nederland werken of wanneer zij 'aantoonbaar voldoende inspanningen' geleverd hebben. Dat is bij minimaal 600 uur inburgeringscursussen en minstens vier vergeefse pogingen het examen te halen. Het gevolg: inburgeraars schrijven zich al vroeg in voor inburgeringsexamens. Als ze die niet halen, en de 600 lesuren uitzitten, dan hebben zij 'voldoende inspanning' geleverd en wordt hun inburgeringsplicht kwijtgescholden. Volgens Duo hebben sinds 2013 ruim tweeduizend vluchtelingen op die manier ontheffing gekregen. Driekwart van die groep had een alfabetiseringscursus gevolgd.

Vluchtelingen willen zo'n kwijtschelding uit angst voor de kosten, en soms uit onwil, zegt Ahmed Al Hosain van taalschool Harmonie Taal en Cultuur. Bij hem stuurt meer dan de helft aan op vrijstelling, zegt hij. Vooral 55-plussers ontbreekt het aan motivatie. "Jongeren willen hier een leven opbouwen. Ouderen weten dat ze waarschijnlijk toch niet aan werk zullen komen."

Ook taalscholen hebben er niet altijd belang bij de inburgering te doen slagen. Waarom 400 uur taalcursus geven, als je met 600 uur meer kan verdienen? De huidige werkwijze zet de deur 'open voor slechtbedoelende cowboys', zegt Doppegieter. "Met 10.000 euro per inburgeraar hangt ontzettend veel geld boven de markt."

Bij Mondo krijgen cursisten pas extra uren wanneer het standaardaanbod niet genoeg blijkt. Andere taalscholen maken reclame dat statushouders 600 uur les kunnen volgen. "Het gaat mij erom dat mensen goed Nederlands spreken."

Lees ook: Nieuwkomer stuit bij inburgering op malafide taalbureaus


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Ongeschoolden weten dat ze het nooit zullen halen, en dat ze na vijf jaar de lening terug moeten betalen

Monique Doppegieter, taalschool Mondo