Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van Vollenhoven: ‘Veiligheidstoezicht moet in één hand komen’

Samenleving

Joep Engels

Pieter van Vollenhoven wil dat er een nationale veiligheidsinspectie komt, vergelijkbaar met de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV). © ANP

Pieter van Vollenhoven wil dat er één onafhankelijke Nationale Veiligheidsinspectie komt. De tien bestaande inspecties zouden daarvoor samengevoegd moeten worden. 

Het oprichten van een Nationale Veiligheidsinspectie zou de veiligheid ten goede komen, vindt Van Vollenhoven. Daar wordt nu in Nederland uiterst slordig mee omgesprongen, schrijft hij in zijn boek ‘Oproep van een waakhond’, dat vandaag is verschenen. ‘Veiligheid dreigt een casinospel te worden: het kan goed of slecht gaan’, schrijft hij.

Lees verder na de advertentie

De inspecties, zoals de Voedsel- en Warenautoriteit en de Onderwijsinspectie, maken nu nog deel uit van een ministerie. Ze kiezen zelf hun onderwerpen. maar zijn volgens Van Vollenhoven onderdeel van de overlegcultuur op hun departement. Zo is het toezicht nooit onafhankelijk, vindt hij. Onafhankelijkheid is volgens hem een pijler voor goed toezicht. “Onafhankelijkheid is net als maagdelijkheid”, zegt hij in NRC. “Die kun je maar één keer verliezen.” 

On­af­han­ke­lijk­heid is net als maag­de­lijk­heid. Die kun je maar één keer verliezen

Pieter van Vollenhoven

Een Nationale Veiligheidsinspectie moet daarom op grotere afstand van de ministeries komen te staan, met een wettelijk gewaarborgde onafhankelijkheid. Net zoals het bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), waarvan hij zelf de eerste voorzitter was, het geval is.

Strafrechtelijk onderzoek

Een tweede oorzaak voor de slechte veiligheidscultuur is dat inspecties strafbare zaken aanleveren bij het Openbaar Ministerie of zelf strafrechtelijk onderzoek verrichten. Maar niemand is verplicht mee te werken aan zijn eigen veroordeling, terwijl het voor veiligheidsonderzoek van belang is dat iedereen vrijelijk kan vertellen wat er niet goed ging en welke fouten ze wellicht zelf gemaakt hebben. Bij de OVV krijgen ondervraagden daarom de garantie dat hun verklaringen niet in het strafrecht gebruikt zullen worden.

Het gaat er Van Vollenhoven vooral om dat er geleerd wordt van ongelukken of rampen. “Nog nooit heb ik bij een onafhankelijk onderzoek meegemaakt dat er bij een voorval sprake was van een donderslag bij heldere hemel”, schrijft hij. “Alles is volledig bekend, maar veelal ontbreekt de veiligheidscultuur om dit intern aan de orde te kunnen stellen.” 

Hij wil on­af­han­ke­lijk­heid omwille van de on­af­han­ke­lijk­heid. Dat is nooit een goed idee

Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen

In NRC haalt hij het ongeluk met de monstertruck in Haaksbergen in 2014 aan. Tijdens het evenement, dat veel toeschouwers trok, belandde de truck in het publiek. Er vielen drie doden. “In de vergunning staat dat de veiligheid van burgers moet worden gegarandeerd. Maar daar wordt helemaal niet meer naar gekeken. Het was gewoon goed voor de economie. En waarom noem ik dat een casinospel? Omdat het even goed op een evenement elders had kunnen gebeuren. Daar is de vergunningverlening identiek. Het kan goed gaan en het kan slecht gaan.”

Moloch op afstand

Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, herkent de problemen die Van Vollenhoven signaleert, niet. “Hij wil onafhankelijkheid omwille van de onafhankelijkheid. Dat is nooit een goed idee. Als je alle inspecties samenvoegt, krijg je een moloch op afstand. Kijk naar de OVV. Met alle respect, die staat vaak op zulke afstand dat hij alleen over papieren kennis beschikt. Als je de inspecties bij de departementen laat, hebben ze veel meer zicht op de problematiek.”

Helsloot begrijpt de kritiek op de veiligheidscultuur in Nederland ook niet. “Hoe kun je nou zeggen dat we hier slordig met veiligheid omgaan? We leven zo’n beetje in het veiligste land ter wereld. Ja, soms gaat er iets mis. En dan vraagt iedereen zich af: Hoe kon dat nou? Waarna het hele systeem op de kop moet. Als de veiligheid ergens niet mee is gediend, dan is het wel met de neiging om alles dicht te willen timmeren.”

Lees ook:

Wat er mis ging bij Michael P.

Na de moord op Anne Faber onderzochten de OVV en de Inspecties van Zorg en van Justitie welke fouten er zijn gemaakt.

Deel dit artikel

On­af­han­ke­lijk­heid is net als maag­de­lijk­heid. Die kun je maar één keer verliezen

Pieter van Vollenhoven

Hij wil on­af­han­ke­lijk­heid omwille van de on­af­han­ke­lijk­heid. Dat is nooit een goed idee

Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen