Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van Mastrigt: 'Mijn dochter zou weleens 200 jaar oud kunnen worden'

Samenleving

Ally Smid

Jeroen van Mastrigt © Merlijn Doomernik
Levenslessen

Innovatiestrateeg van Mastrigt (47) helpt bedrijven hun koers aan te passen aan de nieuwste technologie. Hij leerde veel van Japan, gaf er les en kreeg er een geliefde. ‘In Japan word ik somber én enthousiast over de toekomst.’

1. Onze smartphone wordt steeds menselijker

Lees verder na de advertentie

“In Las Vegas is laatst een man getrouwd met zijn smartphone. Deze Aaron Chervenak zei dat hij zo intiem is met zijn telefoon, dat die voor hem meer waarde heeft dan wie ook. De telefoon biedt hem apps, die hem troosten of in slaap wiegen. Sommige mensen kunnen echt heel goed alleen zijn met een telefoon. In Japan, waar ik een tijdlang veel kwam, zie je dat veel mensen stoppen met het hebben van relaties; 45 procent van de 16- tot 24-jarigen heeft geen interesse in seks, 74 procent van de 20-jarigen heeft geen relatie. Je kunt er naar een salon om je oren te laten schoonmaken, terwijl je hoofd bij iemand op schoot ligt of je kunt iemand inhuren om met jou te gamen of taartjes te eten. Iemand of een robot. Uit Japan komt ook Dating Sim, een computerspel waarin je een virtueel figuur je huis in lokt en waar je dingen mee doet.

In Europa is het al zo dat 21 procent van de mensen met een relatie hun smartphone belangrijker vindt dan hun partner. Maar of technofilie, zo’n liefde voor technologie, bij ons een sociaal geaccepteerd fenomeen wordt? Voorlopig zie ik vooral de negatieve gevolgen: dat je met je telefoon kunt vluchten voor je gevoel en dat je aan gamen verslaafd kunt raken, omdat je niet bij je verdriet wilt komen.”

2. Van virtual reality word je raar

“Ik heb in Japan op universiteiten gewerkt en heb veel onder Japanners verkeerd, ook omdat mijn ex-vrouw Japans is. Toen onze dochter een jaar of twee was, was zij in Japan en ik hier, dus skypten we veel. We babbelden wat heen en weer tot ze het gebaar maakte: til me op. Heel rot. Want ik kon niet uit het beeld stappen. En als ik dat wel had gekund, dan was ik nog niet bij haar. Ik ben sceptisch over virtual reality-toepassingen. Als ik zo’n rare bril op heb, en word meegenomen in een of andere ervaring, voelt mijn lichaam daarna anders. Het duurt heel lang voor ik weer met beide benen op de grond sta.

Qua apparaten ben ik thuis vrij streng. Ik wil niet dat mijn dochter, nu zes, op een iPad naar YouTube kijkt, maar op een echte tv naar programma’s die we samen kiezen. Aan de stemmen hoor ik de kwaliteit af. ‘Buurman en Buurman’ vind ik leuk, maar ze kijkt ook ‘My Little Pony’. Er moet van mij een minimum aan inhoud in zitten, en ik wil niet dat ze nu al gamet. Zelf game ik nauwelijks meer, ik vind het leuker over games na te denken dan om ze te spelen.

Sociale media hebben mij ook niet echt in hun greep, nee. Ik zit nauwelijks op Facebook, dus ik hoef er ook niet af, ha! Twitter gebruik ik wel voor mijn Trumpverslaving, ik lees er interessantere dingen dan in Nederlandse kranten. Ik heb er begin dit jaar twee flessen champagne op gezet dat de maffiabaas voor 1 januari weg is. Verder heb ik op mijn telefoon al mijn appgroepen uitstaan. Als ze me nodig hebben, ben ik ouderwets te bellen.”

3. Bedrijven, denk vooruit en pas je aan

“Ik werk voor Freedomlab, een instituut dat toekomststudies doet. Zo is een denktank bij ons voortdurend bezig te kijken wat er gebeurt in de wereld en hoe mensen daarmee omgaan. Hoe veranderen machten, wat gebeurt er in de VS, in China, ook op technologisch vlak, wat zijn de allerlaatste wetenschappelijke vondsten? Ik adviseer onze klanten - bedrijven en banken, maar ook ideële organisaties - hoe ze met die gegevens vooruit kunnen denken als het gaat om hun beslissingen en strategie.

Ik wil niet dat mijn dochter van zes al gamet of op een iPad naar YouTube kijkt

Ik hoor van onze denktank dat ze bij muizen van een mannelijke cel al een eicel kunnen maken en welke leeftijd we gaan halen. Op het Amsterdamse Brainwashfestival, dat door Freedomlab wordt gesponsord, zei laatst een Oxfordprofessor dat de mens die duizend wordt al geboren is. In de komende honderd jaar zullen de technologische ontwikkelingen zo snel gaan dat we tweehonderd kunnen worden, mijn dochter dus ook, en tegen die tijd zijn technieken nog veel verder ontwikkeld. Wat zou dat voor de pensioenleeftijd betekenen?”

Banken worden niet vertrouwd, dat is een gegeven. Er is nu een nieuwe Europese betaalwet, PSD2, waarmee ook andere organisaties dan banken kunnen beschikken over mijn financiële data. Dat maakt nieuwe dienstverlening mogelijk. Een bank weet heel veel over mij, omdat die al mijn betalingsverkeer ziet: hoe vaak ik een fles koop bij de Gall & Gall, dat ik naar een dierenwinkel ga, wat ik er uitgeef. Nieuwe start-ups weten dit straks dus ook, mits ik ze daar toestemming voor geef.

Groene organisaties zien dat de nieuwe generatie niet automatisch lid van ze wordt. Ik denk als adviseur dan met ze mee: kun je iets met een telefoon in het bos? Of juist niet: veel campings adverteren er nu mee dat ze geen wifi hebben. De strategie kan zijn: in het bos geen wifi. Ik heb het idee dat steeds meer mensen digitaal willen detoxen.”

4. Probeer de nieuwe wereld te begrijpen

“We komen er niet onderuit, met de nieuwste technologieën worden grote steden slim, met sensoren en software beginnen ze langzaam op de game SimCity te lijken, met een virtuele laag over de fysieke wereld. Overal kunnen sensoren in: van elke kamer weet je straks wie erin zit, elke lantaarnpaal weet wie er langsrijdt, de data kunnen je in de toekomst om je oren vliegen.

Wat we kunnen proberen, is de wereld verbeteren met ethische regels die recht doen aan de complexiteit van de nieuwe werkelijkheid. Zoals een nieuw soort digitaal geld bedenken dat minder waard wordt als je het gebruikt om dingen te doen die slecht zijn voor het milieu. Die ethiek is hét knelpunt: is het goed als je tandenborstel je bij regelmatig gebruik automatisch korting geeft op je zorgpremie?

Lees verder na onderstaande afbeelding

© Merlijn Doomernik

Ook premier Rutte heb ik in een sessie uitgelegd dat games andere toepassingen hebben dan entertainment. Wat je ermee kunt in zorg en onderwijs bijvoorbeeld. Als je geen kinderen hebt, weet je niks van Snapchat, e-sports en Fortnite. Vroeger was de jongerencultuur heel zichtbaar, nu voor een groot deel niet. Goed dat Rutte met jongeren omgaat, hij geeft nog steeds les aan een vmbo-klas.

Om mensen in contact te brengen met technologie, werk ik nu mee aan het opzetten van een museum in Utrecht onder de werktitel PlayLab. Daar kun je het met elkaar over al die nieuwe vindingen hebben, zodat je ze kunt doorgronden.”

5. Jouw kijk op de dingen is niet die van iedereen

“Ik ben erachter gekomen dat ik echt etnocentrisch ben, dat mijn westerse blik maar één blik is. Daar ben ik wel van geschrokken, ik had het niet door. Japanners vinden bijvoorbeeld andere dingen van waarde dan wij. Er is een wetenschapper geweest die Aziaten en westerlingen dezelfde foto’s liet zien. Beide groepen bleken totaal verschillende dingen te zien. De westerlingen waren heel erg gespitst op wat er op de voorgrond te zien was, Aziaten niet. Ze zien andere details, nemen ook andere beslissingen. Bij ons vieren de ratio en de efficiency hoogtij. In Azië zijn zaken als sfeer en het collectief veel belangrijker. En privé is echt privé.

Voor een deel is het er jaren vijftig. Je kunt in Nagasaki je fiets zonder slot op straat zetten. Mensen zijn extreem beleefd. Als ik een vraag heb in een winkel wordt iedereen erbij gehaald om me te helpen, niet om mij te pleasen, maar het woord nee bestaat gewoon niet echt in het Japans.

Het is er tegelijkertijd ook hypermodern, super hightech, je hebt er de modernste gadgets, robots zijn er normaal. Het is warmer en kouder, zachter en harder, georganiseerder en vrijer. Het eten is er lekkerder en viezer, ik word er somber en enthousiast over onze toekomst. Antibiotica stoppen ze bij wijze van spreken nog in tandpasta en in het schap ernaast liggen de Chinese kruiden.

Als je geen kinderen hebt, weet je niks van Snapchat, e-sports en Fortnite. Vroeger was de jon­ge­ren­cul­tuur heel zichtbaar, nu voor een groot deel niet

Ikzelf spreek een soort kleuter-Japans, ik ken een paar woorden, ik hoor mijn dochter altijd met haar moeder bellen. Zij switcht moeiteloos tussen Japans en Nederlands.”

6. Gescheiden ouders zijn als motorrijders

“Mijn scheiding had ook wel te maken met onze twee culturen, ja. Nu hebben we een goeie band, maar dat heeft wel even geduurd. Mensen die gescheiden zijn en een kind hebben, herkennen elkaar. Ze zijn als motorrijders die naar elkaar zwaaien. Je snapt die ander zonder woorden. Scheiden is van eenzelfde heftigheid als een kind krijgen, denk ik. Zonder kinderen is scheiden een formele bezigheid. Maar met een kind moet je er samen uitkomen. Je bent het vertrouwen kwijt, je weet allebei niet waarover je loopt: ijs van een centimeter of een dikke plaat. Er is zo veel argwaan, je trekt je terug, en stukje bij beetje win je weer vertrouwen. Het is hard werken.”

7. Zoek ook vrienden die niet op jou lijken

“Ik kan met iedereen omgaan, dat vind ik fijn, een mbo’er of een professor, het maakt me niet uit. Ik kom uit een architectennest in Heerlen, ooit een van de rijkste steden van Nederland. Mijn opa, vader en broer: allemaal architect. Mijn moeder gaf arbeidspsychologie op de Hogere Hotelschool. We hadden het thuis veel over politiek en kunst. Maar ondanks al mijn studies - planologie, politicologie, communicatiewetenschap - ben ik niet echt van de letters. Ik wil het liefst dingen maken, modellen waar je in de praktijk wat aan hebt. Ik hou van poëzie - Simon Vinkenoog, Rainer Maria Rilke, Tjitske Jansen. Het zijn open teksten, ik blader er vaak doorheen.

Ik heb vrienden in alle leeftijdscategorieën, een goeie vriend is 70, maar ik heb er ook één van 25, met wie ik een hele avond zit te bomen. Mijn ex vindt dat mijn vriendenclub niet bepaald cultureel divers is. Tsja, het is in Nederland zo makkelijk om te gaan met mensen die op jou lijken. Ook als je een partner zoekt, maar dankzij Tinder kun je wel je keuzes aanpassen. Weet je trouwens dat we weinig aan Tinder hadden gehad zonder de anticonceptiepil? De pil is de geweldigste technologische uitvinding van de vorige eeuw.” 

Jeroen van Mastrigt

Jeroen van Mastrigt (Heerlen, 1971) studeerde medio jaren negentig af op de game SimCity en ontwikkelde de eerste Europese gamedesign-opleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Als lector daar was hij verantwoordelijk voor de eerste onderzoeksprogramma’s op het gebied van toegepast gamedesign. Bij Freedomlab in Amsterdam adviseert hij bedrijven en organisaties hun strategie aan te passen aan toekomstige technologische ontwikkelingen. In Utrecht is hij op dit moment betrokken bij de oprichting van een museum voor kunst en technologie. Van Mastrigt heeft een dochter (6) en woont in Amsterdam.

Trouw vraagt wekelijks een bekende of minder bekende Nederlander: welke levenslessen heeft u geleerd? Lees hier meer levenslessen.

Lees ook de levenslessen van Huib Stam: 'Ik had gewoon altijd trek'

Schrijver en journalist Huib Stam (62) kan het iedereen aanraden die te dik is: een maagverkleining. De gezondheidswinst is enorm en hij voelt zich tien jaar lichter. Wat zegt hij: vijftien jaar!

Deel dit artikel

Ik wil niet dat mijn dochter van zes al gamet of op een iPad naar YouTube kijkt

Als je geen kinderen hebt, weet je niks van Snapchat, e-sports en Fortnite. Vroeger was de jon­ge­ren­cul­tuur heel zichtbaar, nu voor een groot deel niet