Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Uit lijfsbehoud versjachert de universiteit haar Nederlands

Samenleving

Ger Groot

Eerstejaarsstudenten van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. © anp
Column

Niet alleen levende wezens worden voortgedreven door hun instinct tot zelfbehoud. Bij instituties is het niet anders.

Toen in de jaren '90 het Sovjet-blok op de knieën gedwongen leek, begon men zich bij de Navo benauwd af te vragen: Welke functie hebben we eigenlijk nog? Wilde de verdedigingsorganisatie haar eigen bestaansrecht kunnen verdedigen, dan moesten er snel nieuwe doelstellingen worden gevonden. Iets met vredesmissies misschien.

We mogen ons gelukkig prijzen dat de Navo zich toen niet heeft opgeheven. Met Poetin aan de macht, is ze weer min of meer bij haar oorspronkelijke taken terug. Maar tekenend was die verwarring wel. Als de oorspronkelijke taakstelling van een organisatie is weggevallen, moet er een níeuw doel worden opgescharreld - want tegen opheffing verzet de institutie zich met hand en tand.

Je kunt dat mechanisme overal zien opduiken. Woningbouwcorporaties die in de hotelbusiness en in cruise-schepen gaan. Spoorwegbedrijven die het vervoer in hun thuisland verwaarlozen om elders winst te maken. Of zich omvormen tot vastgoedbedrijven omdat een station als shopping-mall veel meer oplevert dan als een plek waar reizigers de trein nemen.

Lees verder na de advertentie
Wo­ning­bouw­cor­po­ra­ties die in de hotelbusiness en in cruise-schepen gaan. Spoor­weg­be­drij­ven die het vervoer in hun thuisland verwaarlozen om elders winst te maken

Branchevervagers
In dat rijtje van branchvervagers uit lijfsbehoud hebben zich nu ook de Nederlandse universiteiten geschaard. Hun clièntele dreigt binnen korte tijd flink terug te lopen. Er zijn steeds minder Nederlandse jongeren die een universitaire studie zouden kunnen aanvangen: kwestie van demografie. En dus hebben die instellingen niet besloten hier en daar wat in te krimpen. Nee, ze gaan die studenten van elders halen. Steeds meer buitenlanders bevolken de Nederlandse collegebanken, tot groot enthousiasme van de universitaire bestuurders.

Natuurlijk moet daarvoor wel wat aan de inboedel worden vertimmerd. Beheersing van het Nederlands kun je van die nieuwe cliènten nu eenmaal niet vergen. Dus ondergaat het hoger onderwijs een 'extreme makeover'. In de moerstaal van dit land is bijna nergens meer een complete studie te volgen. Internationaal moet het worden - en dat betekent in de praktijk Engels van begin tot eind. De universiteit waaraan ik werk kondigde twee jaar geleden aan officieel tweetalig te worden. Inmiddels is op de website van de bibliotheek het Nederlands stilzwijgend geëlimineerd.

Natuurlijk weten die instellingen daarover net zulke hooggestemde mission statements te presenteren als de NS over hun vastgoed-capriolen of de woningcorporaties over hun cruise-avontuur. Uitwisseling, internationale bevruchting, eersteklas wetenschap, de allerhoogste rankings: de peptalk vliegt je om de oren. Pas helemaal aan het eind piept de waarheid om de hoek. Zonder buitenlandse instroom houden de universiteiten eenvoudigweg te weinig studenten over om allemaal te kunnen voortbestaan.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Zonder buitenlandse instroom houden de universiteiten eenvoudigweg te weinig studenten over om allemaal te kunnen voortbestaan

Academici van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. © anp

Grootgrutter
Stel eens dat deze instituties werkelijk de ondernemingszin hadden die zij zichzelf zo graag toedichten. Bijvoorbeeld zoals een supermarktketen die ontdekt dat het door leegloop in de wijken steeds stiller wordt in zijn filialen. Dacht zo'n grootgrutter als een universiteitsbestuurder, dan zou hij roepen: hébben we geen klanten, dan hálen we klanten.

Vanuit Spanje, Polen, Engeland en China werden kooplustigen ingevlogen - waarop het winkelaanbod tot aan de taal toe werd afgestemd. En dat mocht wat kosten: alles in het Engels terwille van de nieuwe klant die in de watten wordt gelegd, terwijl de oude niet meer weet hoe hij het heeft maar wel als vanouds voor de centen mag zorgen.

Zo'n grootgrutter zou binnen de kortste keren failliet zijn. Maar bij universiteiten gaat dat niet zo. Zelfs wanneer die nieuwe cliënten exorbitante collegegelden gaan betalen - en de oude in hun kielzog zullen volgen - kostendekkend zullen ze niet snel zijn. En dat is ook nooit de bedoeling geweest. Universiteiten zijn instellingen ter openbaar nut, waarvan de exploitatie grotendeels wordt gedekt  door de staat. Door de Nederlandse belastingbetaler dus, die daarvoor van oudsher het nodige dienstbetoon mocht terugverwachten maar intussen kan fluiten naar hoger onderwijs in zijn eigen taal.

Dat is de wereld op zijn kop - zelfs wanneer hem financieel géén oor werd aangenaaid. Ooit werden Nederlandse universiteiten opgericht terwille van Nederlandse beoefenaren van gestudeerde beroepen, met Nederlandse patiënten en cliënten. Dat oogmerk is al lang vergeten. Zalvende woorden schetsen de mooiste mondiale vergezichten. Daarachter schuilt een ordinaire drang om voortbestaan, terwille waarvan de universiteit haar Nederlands versjachert.

Dacht zo'n grootgrutter als een uni­ver­si­teits­be­stuur­der, dan zou hij roepen: hébben we geen klanten, dan hálen we klanten



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Wo­ning­bouw­cor­po­ra­ties die in de hotelbusiness en in cruise-schepen gaan. Spoor­weg­be­drij­ven die het vervoer in hun thuisland verwaarlozen om elders winst te maken

Zonder buitenlandse instroom houden de universiteiten eenvoudigweg te weinig studenten over om allemaal te kunnen voortbestaan

Dacht zo'n grootgrutter als een uni­ver­si­teits­be­stuur­der, dan zou hij roepen: hébben we geen klanten, dan hálen we klanten