Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Tijdelijke woning is uitkomst voor de 'spoedzoeker'

Samenleving

Hans Marijnissen

Het tijdelijke huizenproject Balkbrug-Oost in Empel. © Maikel Samuels

Rotterdam gaat drieduizend kant-en-klare wooneenheden neerzetten voor agenten en onderwijzers. Daarmee breekt de tijdelijke woning definitief door als oplossing voor de krappe huizenmarkt.

Even vooraf: het begrip 'zeecontainer' is vloeken in de kerk. Semi-permanente woningen heten tegenwoordig 'budget-huizen', 'tempohuizen' en 'base-woningen', en niemand hoeft zich nog te schamen hierin te bivakkeren. Rotterdam is de eerste stad die de prefab-eenheden op grote schaal gaat inzetten. Bleef het in Amsterdam en Leiden bij blokjes van honderd, de gemeenteraad van de Maasstad besliste deze week dat er in ijltempo maar liefst drieduizend worden neergezet om politieagenten en onderwijskrachten in de stad te houden. De overige tijdelijke huurwoningen gaan naar starters op de markt die een huur van 600 euro kunnen opbrengen, maar meer ook niet.

Lees verder na de advertentie
Kwamen er vijf jaar geleden orders binnen van tien woningen, tegenwoordig bestellen corporaties er honderd tegelijk

Volgens Peter Boelhouder, voorzitter van het European Network for Housing Research (ENHR), kan de grootschalige inzet van tijdelijke woningen de stagnatie op de woningmarkt doorbreken. Hij pleit al jaren voor een 'flexibele schil' van betaalbare tijdelijke woningen, die dienst kunnen doen in de tien jaar dat de 'stenen markt' nog niet op orde is. "Woningcorporaties en andere verhuurders werken nu met wachtlijsten van soms wel acht jaar. Starters, maar ook studenten en expats hebben die tijd helemaal niet. Hetzelfde geldt voor statushouders die met een verblijfsvergunning het asielzoekerscentrum mogen verlaten. Vooral voor deze spoedzoekers is de tijdelijke woning een uitkomst."

Bloemetjesbehang

In de fabriek van Barli in Uden ziet directeur Andries Peters wekelijks tien complete woningen op vrachtwagens naar buiten rijden. Volgens hem neemt de vraag naar wat hij noemt 'flexibele en modulaire systeembouw' enorm toe. Kwamen er vijf jaar geleden orders binnen van tien woningen, tegenwoordig bestellen corporaties er honderd tegelijk. "Maar we blijven ons best doen voor een particulier die er ééntje wil", aldus Peters.

De kant-en-klare woningen zijn doorgaans vijf meter breed en twaalf meter lang, de keuken en het sanitair is al ingebouwd, en desgewenst laat Peters al een bloemetjesbehang aanbrengen, of een streepje. "Maar belangrijker is dat de woningen voldoen aan alle regels van het Bouwbesluit. Ze zijn volledig geïsoleerd, hebben dubbel glas en kunnen worden voorzien van zonnepanelen. Ze gaan net zo lang mee als een reguliere woning."

Dat 'tijdelijke' slaat wat hem betreft dus niet op de levensduur van de woning, maar op de periode waarin de locatie beschikbaar is. "Juist het feit dat deze woning zonder problemen verplaatst kan worden, zorgt voor ruimte in de bestemmingsplannen. Kavels die anders tien jaar ongebruikt zouden blijven, kunnen nu worden benut voor tijdelijke bouw." Met name in de grote steden zijn veel van die open plekken. "Vooral één- en tweepersoonhuishoudens vinden de grootte van hun woning veel minder belangrijk, voor hen geldt vooral de locatie. Als ze maar in de stad wonen, te midden van alle voorzieningen. Dat kan op deze manier."

Tijdelijke toplocatie

Volgens hoogleraar Dick van Gameren van de TU Delft hebben de tijdelijke woningen maar weinig nadelen. "Ze zijn snel te realiseren, en het is vanwege hun tijdelijkheid relatief eenvoudig om aan grond te komen." Ze zijn - afhankelijk van de kwaliteit - relatief goedkoop, ook omdat het gestandaardiseerde bouw betreft. Niet elk huis hoeft opnieuw ontworpen te worden. "Ook zijn ze eenvoudig duurzaam op te leveren, zonder gas en goed geïsoleerd." Ze zijn verder aan te passen aan de eisen van een vastgestelde doelgroep, en op een tijdelijke toplocatie in de stad zijn ze een lokkertje voor nieuwe agenten en onderwijskrachten.

Van Gameren heeft slechts een kleine kanttekening: "Bekijk wel goed waar je ze neerzet. Semi-permanente of modulaire bouw wordt voor de fabriek ontworpen, en pas daarna naar de omgeving vervoerd. De eenheden sluiten dus niet naadloos aan op de bestaande bebouwde omgeving." Maar als de woningen tijdelijk zijn, is dat probleem volgens hem niet onoverkomelijk.

Directeur Peters van bouwer Barli uit Uden ziet nog een verschil tussen zijn bedrijf en de reguliere aannemerij, in zijn voordeel. "Ik heb voldoende personeel, de bouw niet, en dat tekort drijft de prijs op van reguliere woningen. Ik heb maar een paar specialisten: mensen die het buiten op de steiger niet langer uithielden. Zij begeleiden minder gespecialiseerd personeel in een proces dat voor een groot deel geautomatiseerd is. Mijn mensen werken binnen, niet in de kou en de modder. En wij beschikken over een fijne kantine en schone toiletten. Een dixi zul je hier niet aantreffen." Hoewel juist zo'n buitentoilet een voorbeeld is van een tijdelijk verplaatsbaar onderkomen.

Boeng Ronkes: ‘Voor nu ben ik hier echt blij mee'

Boeng Ronkes thuis met zijn hond Damien. © Maikel Samuels

Het leven heeft Boeng Ronkes (27) tot op heden niet erg toegelachen. Het contact met zijn ouders is min of meer verbroken, sinds zijn vijftiende is hij het huis uit, hij weet hoe het is om schulden te hebben en van de bijstand te leven. Tot overmaat van ramp wil zijn beoogde studie toegepaste biologie maar niet van de grond komen. Boeng is ook autistisch. En hij heeft adhd.

Het maakt hem naar eigen zeggen een logische bewoner van het project Balkbrug-Oost in Empel, bij Den Bosch. In de 32 tijdelijke woningen huizen sinds 2016 zogeheten spoedzoekers: mensen die dringend een betaalbare woning nodig hebben, maar er via de reguliere weg niet voor in aanmerking komen. In de praktijk zijn dat volgens Boeng ‘ex-gedetineerden, asielzoekers, bijstandsmoeders en mensen die in een blijf-van-mijn-lijfhuis hebben gezeten’. “Allemaal heftige verhalen. Daardoor bestaat hier ook geen wij-gevoel. Iedereen is met zijn eigen dingetjes bezig.”

Ik ken mensen die in de binnenstad van Den Bosch een kamer huren die veel kleiner is

Boeng Ronkes

Toch is hij hier op zijn gemak. Sinds juli woont Boeng in een van de woningen die woningcorporatie Zayaz op een braakliggend terrein heeft laten neerzetten. “De afspraak is dat mensen hier maximaal twee jaar mogen wonen. Het is niet ideaal op 33 vierkante meter, maar ik hoef me in elk geval even niet af te vragen bij welke vriend ik nu weer op de bank moet slapen. Op termijn zoek ik iets groters. Voor nu ben ik hier echt blij mee.”

Wolfhond

Hij is niet de enige bewoner op nummer 39. Allereerst is daar zijn wolfhond Damien. Dan heeft hij nog vier katten en in een terrarium huist een rode rattenslang. Boeng geeft er graag wat comfort voor op. Kleding ligt opgestapeld in een kastje, sommige bezittingen heeft hij weggedaan. Zijn badkamer is daarentegen verrassend ruim. “Dit is een prima woninkje. Ik ken mensen die in de binnenstad van Den Bosch een kamer huren die veel kleiner is. Ze moeten ook nog een douche delen met anderen. Wil je iets groters, dan betaal je je blauw. Dit huis kost me 590 euro per maand, inclusief water en elektra.”

De woningen, verdeeld over vijf blokken, staan op een groot grasveld. Het dorp Empel begint feitelijk een stukje verderop. Brievenbussen hangen gecentraliseerd aan de gezamenlijke fietsenstalling, enkele jonge boompjes zorgen voor wat variatie in het straatbeeld. Sommige bewoners hebben op deze mooie herfstdag hun deur open staan. Een Afrikaanse vrouw zit op de grond in haar woonkamer, een Syriër bekijkt op zijn tablet een Arabische film. Een Nederlandse bewoner zegt bij thuiskomst dat hij tevreden is met de woning. “Maar de reden dat iemand hier zit, is natuurlijk nooit goed.” Weinig mensen gaan hier daarom met een lach door het leven.

De uitzondering heet Brhane Shishay, een 31-jarige man uit Eritrea. Trots laat hij het kippenhok zien dat hij samen met een buurman heeft vervaardigd. “In Sudan, waar ik opgroeide, heb ik een opleiding gevolgd en als timmerman gewerkt. Hier wil ik ook naar school om een diploma te krijgen dat in Nederland geldig is. Tot die tijd is het belangrijk om bezig te blijven. En om door te gaan met lachen.” Daar heeft Johan Herman aanzienlijk meer moeite mee. Terwijl hij zijn honden uitlaat, wipt hij even bij Brhane aan. Hij heeft het niet naar zijn zin hier. “Het is rommelig, we hebben last van hangjeugd en als ik een keer hard tegen de muur val, sta ik bij mijn buurman binnen.” Tot voor kort had hij het beter voor elkaar. “Maar ja, we kregen relatieproblemen en ik moest het huis uit.” Hij slaakt een veelbetekenende zucht. “Hier heb ik in elk geval een dak boven mijn hoofd. Je moet iets, hè?”

Een klein huis op een toplocatie

Er komen volgens het CBS de komende 12 jaar 630.000 huishoudens bij, en die moeten allemaal gehuisvest worden. Daarbovenop is er nog een geschatte achterstand in te halen van 200.000 huurwoningen en zijn er zo'n 350.000 huurwoningen toe aan vervanging.

Alles bij elkaar zijn er tot 2030 ruim 1 miljoen extra woningen nodig. Dat aantal halen, lukt alleen met een bouwproductie van 83.000 nieuwe woningen per jaar. Woningcorporaties bouwen nu jaarlijks 13.000 huurwoningen, particuliere investeerders zo'n 6.000 stuks. Tijdelijke woningen zijn vooral geschikt voor startende één- en tweepersoonshuishoudens, studenten, gescheiden partners, arbeidsmigranten, dak- en thuislozen en statushouders.

Lees ook:

De krappe woningmarkt werkt bij millennials als anticonceptie

De schaarse woningmarkt in Nederland werkt bij de millennials als anticonceptie. Hoewel het opbloeien van de economie en een optimistisch consumentenvertrouwen doorgaans leiden tot méér kinderen, heeft het geboortecijfer in Nederland juist een dieptepunt van 1,6 kinderen per vrouw bereikt. Dit komt vooral doordat twintigers en midden-dertigers minder kinderen krijgen.

Deel dit artikel

Kwamen er vijf jaar geleden orders binnen van tien woningen, tegenwoordig bestellen corporaties er honderd tegelijk

Ik ken mensen die in de binnenstad van Den Bosch een kamer huren die veel kleiner is

Boeng Ronkes