Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sympathiek, collega's die vakantiedagen inleveren voor een mantelzorger. Maar is het ook effectief?

Samenleving

Dirk Waterval

© Hollandse Hoogte / David Rozing

Is de mantelzorger gebaat bij het plan van Jan Slagter en de ChristenUnie om collega’s elkaar verlofdagen te laten schenken? ‘Laten we beginnen met meer begrip te tonen.’

Sympathiek, zo omschrijven zowel werkgevers, werknemers als wetenschappers het plan van Jan Slagter om mantelzorgers te ontlasten. Personeel moet, volgens de directeur van Omroep Max, vrijwillig een vakantiedag kunnen inleveren. Die vrijgekomen uren kunnen naar extra zorgverlof voor wie dat nodig heeft.

Lees verder na de advertentie

Hij legt het plan direct aan zijn eigen werknemers voor en het krijgt steun van de ChristenUnie. Die partij hoopt dat zoveel mogelijk bedrijven zullen experimenteren met zo’n ‘mantelzorgspaarpot’. Maar is het naast sympathiek ook effectief?

Sociologe Ellen Verbakel van de Radboud Universiteit moet direct denken aan het mantelzorgrapport dat het Sociaal Cultureel Planbureau onlangs uitbracht. Daaruit bleek dat maar een op de tien werkende mantelzorgers zorgverlof aanvraagt om een naaste bij te staan. Een kwart gebruikt er vakantiedagen voor. Verbakel: “Mensen vinden een partner of kind met een ziekte vaak een privézaak. Ze kaarten de echte reden van hun vrije dagen niet aan bij hun baas. En als mensen nu al geen gebruikmaken van de zorgverlofmogelijkheden, waarom zouden ze dat wel doen als daar nog meer uren voor vrijkomen?”

Ik zie dat mantelzorgers zich bezwaard voelen: hun team moet immers de gaten in het rooster opvullen

Joost Veldt, bestuurder CNV

Toch is mantelzorg een prangend onderwerp voor werkgevers, zegt Verbakel. “De overheid stimuleert het, wil de stijgende zorgkosten drukken door mensen meer te laten zorgen voor elkaar.” Werkgevers moeten daar iets mee, zegt ze. Begrip tonen is dan misschien een makkelijker stap. Daarmee verlagen werkgevers de drempel voor werknemers om zorgverlof op te nemen, denkt ze.

Bezwaard

Daar kan Joost Veldt zich wel in vinden, als bestuurder van vakbond CNV. Prima als mensen hun uren willen opofferen voor collega’s die dat nodig hebben, maar er valt volgens hem meer winst te halen uit steun van collega’s en de baas. “Ik zie dat mantelzorgers zich bezwaard voelen: hun team moet immers de gaten in het rooster opvullen. Dat kun je ondervangen door in een cao af te dwingen dat de werkgever vervanging regelt als jij elke donderdag twee uur eerder weg moet om naar je moeder te gaan.”

En precies omdat het plan van Slagter meer bewustzijn kweekt voor mantelzorg is Liesbeth Hoogendijk er positief over. Als directrice van MantelzorgNL ziet ze nog altijd een taboe op vrij nemen om voor je naaste te zorgen. “Door zo’n plan kan personeel beseffen dat een collega bijna aan die mantelzorgtaken ten onder gaat. Hoe zwaar die het heeft.”

Zowel Veldt als Hoogendijk benadrukken wel dat het afstaan van dagen echt vrijwillig moet zijn en geen gevoelde verplichting.

En dan werkt het ook echt in de praktijk, zegt Hoogendijk. “Sommige ambtenaren van de gemeente Amsterdam offeren hun verlofuren al op voor de zorgtaken van collega’s. Dat is een succes.” Daarnaast zou ze toch vooral meer gesubsidieerde dagbesteding willen, bijvoorbeeld voor ouderen met dementie. “Daar moeten gemeenten voor zorgen.”

Carrièregroei

De vierde die het plan sympathiek noemt voordat hij kanttekeningen plaatst, is de Groningse hoogleraar bedrijfskunde Albert Boonstra. “Je wilt mensen niet te veel aanzetten tot mantelzorg”, vindt hij. Mantelzorgers zijn volgens hem vooral de mensen die gemiddeld wat minder kans hebben op carrièregroei: vrouwen en mensen met een lager inkomen. “Gaan die nog meer in deeltijd werken, dan is de kans alleen maar groter dat ze die promotie niet pakken.”

Ook voor werkgevers kan de regeling problemen geven, zegt Boonstra. “Vooral kleine bedrijven met veel gespecialiseerd personeel zullen moeite krijgen met roosters maken. Een garage met vijf man in dienst heeft één expert in elektronica, die moeilijk de bandenspecialist kan vervangen als die onverwachts weg moet.”

Mieke Ripken van werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland ziet die worsteling ook. “Mantelzorg faciliteren is een kwestie van goed werkgeverschap, maar zeker in het midden- en kleinbedrijf kan die werkgever niet altijd alles.” Het zou het schelen als werknemers op tijd aangeven dat ze de komende tijd minder beschikbaar zijn, vindt Ripken. “Wat er vervolgens mogelijk is, zal per sector of bedrijf verschillen.”

Lees ook:

Er blijft geen mantelzorger meer over

 Er komen steeds minder mantelzorgers, terwijl ook de professionele zorg ouderen weinig hulp kan bieden.

Een op de vijf mantelzorgers komt krap bij kas te zitten

 Mantelzorgers schieten er vaak financieel bij in, blijkt uit onderzoek. Familie en overheid moeten bijspringen, vindt mantelzorgvereniging Mezzo.

Deel dit artikel

Ik zie dat mantelzorgers zich bezwaard voelen: hun team moet immers de gaten in het rooster opvullen

Joost Veldt, bestuurder CNV