Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Stel je eens voor dat je kunst zou moeten missen

Samenleving

Rob Schouten

Rob Schouten © Maartje Geels
COLUMN

Muziek helpt, geen twijfel mogelijk. En daarom had je vroeger het programma ‘Arbeidsvitaminen’, om ons met favoriete liedjes de dag door te helpen. En marcheren soldaten op marsmuziek. 

Aan Bachs ‘Erbarme dich’ laven hele volksstammen zich tegen het menselijk tekort. Zelf draaide ik tijdens mijn scheiding avonden ­achtereen Randy Newmans droefgeestige song ‘I think it’s gonna rain today’ en ja, het hielp, niet tegen de scheiding maar wel tegen het verdriet.

Lees verder na de advertentie

In wat heet de ‘commerciële bijlage’ waarmee de altijd ietwat schrale maandagochtendkrant van gisteren werd aangedikt, las ik dat muziek ook werkelijk een medicijn kan zijn. Mensen die geopereerd worden hebben minder pijn als er muziek bij wordt afgespeeld, zelfs als ze onder narcose zijn. Knaagdieren doen het tijdens Mozarts Sonate voor twee ­piano’s in D groot beter in een doolhof. 

Adriaen Coorte’s ‘Stilleven met schelpen’ is een probaat middel tegen IS en Trump

Zelf deed ik eens een kleine studie naar de uitwerking van muziek op planten: balsemienen tieren welig bij raga’s; Bach, Ravi Shankar maar ook muzak doet onze kalebassen goed, van popmuziek en jazz houden ze trouwens veel minder. Ook op een andere manier helpt muziek. Klassieke muziek bijvoorbeeld jaagt hangjongeren weg bij het winkelcentrum, de FBI probeerde ooit de geloofsfanaten op de compound in Waco uit te roken met dagen­lange keiharde muziek. Zo te zien is de muzikale ervaring vooral een fysiologische aangelegenheid, iets met trillingen, frequenties en ­ritme waarvan mens, dier en plant evenveel profiteren.

Plato

Maar dieren en planten kunnen niet lezen of van schilderijen genieten, je zou kunnen zeggen dat die kunsten typisch menselijke ­reacties oproepen, iets met onze psyche doen. Plato vond weliswaar dat poëzie niet thuishoorde in zijn ideale staat omdat het mensen op verkeerde gedachten bracht, maar daarna verheerlijkte zijn collega Aristoteles de catharsis bij de grote tragedies als een groot goed waardoor toeschouwers tot inkeer zouden komen. Sindsdien is de werking van literatuur een onderwerp voor wereldverbeteraars gebleven, het helpt bij het opvoeden, bij het verwerken van trauma’s, en het maakt je een stuk wijzer dan je bij je geboorte was. Ik zou niet weten wat er van me terecht was gekomen als ik niet Sartre’s ‘De wegen der vrijheid’ had gelezen of de romans van Vestdijk. En ik verbeeld me dat het bijbelverhaal van Gehazi me van het al te slechte pad heeft afgehouden.

Iets soortgelijks geldt voor beeldende kunst. Het schilderij ‘Gezicht op de Gouden bocht in de Herengracht’ van Gerrit Berckheyde bezorgt me telkens opnieuw een diep geluksgevoel over de beschaving. En Adriaen Coorte’s ‘Stilleven met schelpen’ is een probaat middel tegen IS, Trump en klimaatstress. Ook uit de film, dat Gesammtkunstwerk, kom ik soms als een ander mens. Stel je voor dat je dat allemaal zou moeten missen omdat je een halve robot bent geworden en nadenken en genieten achterhaalde bezigheden van een fossiele menssoort homo sapiens en homo ludens zijn geworden. Een onverdraaglijke gedachte die ik gauw ga wegspoelen met Schuberts ‘Unvollendete’.

Eerdere columns van Rob Schouten leest u hier.

Deel dit artikel

Adriaen Coorte’s ‘Stilleven met schelpen’ is een probaat middel tegen IS en Trump